II SA/Lu 404/24
WyrokWSA w Lublinie2024-07-25
Skład orzekający: Joanna Cylc-Malec, Jerzy Parchomiuk, Bartłomiej Pastucha
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przedsiębiorca odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z gminą, a nie z indywidualnymi właścicielami nieruchomości, może zostać obciążony administracyjną karą pieniężną za nieosiągnięcie wymaganego poziomu przygotowania odpadów do ponownego użycia i recyklingu?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że odpowiedzialność administracyjna za nieosiągnięcie wymaganego poziomu przygotowania odpadów do ponownego użycia i recyklingu obciąża przedsiębiorcę tylko wtedy, gdy odbiera odpady komunalne na podstawie umowy bezpośrednio z właścicielem nieruchomości. Jeśli odbiór odbywa się na podstawie umowy z gminą, obowiązek ten spoczywa na gminie, a przedsiębiorca nie może być obciążony karą administracyjną na podstawie art. 9x ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 9g ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nałożenia administracyjnej kary pieniężnej na przedsiębiorcę za nieosiągnięcie w 2021 roku wymaganego poziomu przygotowania odpadów komunalnych do ponownego użycia i recyklingu. Organ I instancji (Wójt Gminy Garbów) nałożył karę, stwierdzając, że przedsiębiorca osiągnął poziom 12,34% zamiast wymaganego 20%. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Przedsiębiorca skarżył decyzję, argumentując m.in., że odbierał odpady na podstawie umów z gminą, a nie z właścicielami nieruchomości, co wyłącza jego indywidualną odpowiedzialność administracyjną.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Garbów. Zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Asesor sądowy Bartłomiej Pastucha (sprawozdawca) Protokolant Referent Natalia Kondraciuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lipca 2024 r. sprawy ze skargi C. K. prowadzącego działalność pod firmą [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 marca 2024 r. znak: SKO.41/1529/OD/2024 w przedmiocie wymierzenia kary za nieosiągnięcie wymaganego poziomu przygotowania odpadów do ponownego użycia lub recyklingu I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy Garbów z dnia 8 lutego 2024 r. znak: GO.6232.11.2023. II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie na rzecz skarżącego C. K. prowadzącego działalność pod firmą [...] 4709 ( cztery tysiące siedemset dziewięć ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia 22 marca 2024 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania C. K. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą "P. E.-T. C. K.’ (dalej także jako "skarżący"), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy G. z dnia 8 lutego 2024 r. znak: [...] w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za nieosiągnięcie wymaganego w 2021 r. poziomu przygotowania odpadów komunalnych do ponownego użycia i recyklingu.
Stan sprawy przedstawia się następująco.
Decyzją z dnia 8 lutego 2024 r. Wójt Gminy G. orzekł o nałożeniu administracyjnej kary pieniężnej w wysokości [...] zł na przedsiębiorcę P. E.-T. C. K., wpisanego do prowadzonego przez ww. organ rejestru działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów komunalnych pod numerem 6233.2, za niewykonanie obowiązku określonego w art. 9g ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2023 r. poz. 1469, aktualny t.j. – Dz. U. z 2024 r. poz. 399, dalej jako "u.u.c.p.g."), tj. za nieosiągnięcie wymaganego w 2021 roku poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, w wysokości co najmniej 20% wagowo.
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ I instancji podał, że P. E.-T. C. K. odbiera odpady komunalne od właścicieli nieruchomości zamieszkałych na terenie Gminy G. na podstawie wpisu do prowadzonego przez Wójta Gminy G. rejestru działalności regulowanej oraz na podstawie umowy poprzetargowej nr [...] z dnia 22 września 2020 r. i umowy nr [...] z dnia 1 października 2021 r. Po przeprowadzeniu analizy złożonego przez ww. przedsiębiorcę w dniu 23 marca 2022 r. rocznego sprawozdania podmiotu odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości zamieszkałych za rok 2021, organ stwierdził, że przedsiębiorca nie osiągnął we wskazanym roku kalendarzowym poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w wysokości określonej w art. 3b u.u.c.p.g. (co najmniej 20% wagowo), do czego był zobowiązany ww. umowami. Przedsiębiorca uzyskał poziom 12,34%.
W związku z powyższym Wójt Gminy G. uznał, że zachodzą podstawy do nałożenia na skarżącego administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 9x ust. 2 pkt 1 u.u.c.p.g. Wysokość kary organ określił w oparciu o art. 9x ust. 3 u.u.c.p.g.
Organ I instancji podkreślił, że w ramach prowadzonego postępowania rozważył możliwość odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. W ocenie Wójta Gminy G., nie można jednak uznać, że waga naruszenia prawa popełnionego przez skarżącego jest znikoma. Nieosiągnięcie wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych świadczy o niedopełnieniu obowiązku, jaki wynika z umów, które przedsiębiorca zawarł z Gminą Garbów. Ponadto skarżący nie zaprzestał naruszania prawa, gdyż poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, jaki uzyskał w 2022 r., wynosił 14,3% na wymagane 25%. Zdaniem Wójta Gminy G., również powtarzalność naruszenia nie pozwala na przyjęcie, że waga naruszenia jest znikoma, tym bardziej, że wskutek nieprawidłowej segregacji odpadów Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska [...] nałożył karę administracyjną na Gminę [...] w wysokości [...] zł.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucił naruszenie szeregu przepisów postępowania, tj. art.. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 pkt 6 i § 3, art. 140 i art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Nadto wytknął naruszenie prawa materialnego, tj. art. 9g u.u.c.p.g. Skarżący podniósł, że wobec naruszenia wskazanych norm, decyzja organu I instancji winna być uchylona w całości, a sprawa ponownie rozpatrzona. W ocenie skarżącego, organ zaniechał wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy oraz nie dokonał właściwej analizy i oceny całokształtu materiału dowodowego przy uwzględnieniu słusznego interesu strony postępowania, w szczególności nie zgromadził pełnego materiału dowodowego oraz w zasadzie pominął fakt, że przekazując odpady do instalacji wskazanej umową z Gminą Garbów, będącej w posiadaniu organu, nie posiada żadnych obiektywnych możliwości egzekwowania poziomu ich segregacji, a w konsekwencji nie może ponosić odpowiedzialności za brak osiągnięcia wymaganego poziomu recyklingu i przygotowania do ponownego użycia odpadów komunalnych.
Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołaną na wstępie decyzją z dnia 22 marca 2024 r. (zaskarżoną do Sądu) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z art. 9g u.u.c.p.g. podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów (m.in.) przygotowania do ponownego użycia i recyklingu określonych w art. 3aa albo art. 3b ust. 1 (pkt 1). Regulacja ta koresponduje z dyspozycją przepisów określających minimalne, globalne poziomy odpadów przygotowanych do ponownego użycia i recyklingu, których brak osiągania implikuje odpowiedzialność administracyjną, stosownie do art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g. Naruszenie tego unormowania stanowi delikt administracyjny. Jego konsekwencją jest obowiązek naliczenia kary, o której stanowią przepisy art. 9x ust 3 i 4 u.u.c.p.g. W świetle tych przepisów nie ulega zaś wątpliwości, że obowiązek osiągnięcia wymaganych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, obciąża przedsiębiorcę odbierającego odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości niezależnie od takiego samego obowiązku ciążącego na gminie czy innych przedsiębiorcach, również odbierających odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości. Odpowiedzialność przedsiębiorcy za osiągnięcie wynikających z przepisów poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych jest jego indywidualną odpowiedzialnością, niezależną od tego, czy wymagany poziom udało się ostatecznie w gminie osiągnąć. Przedsiębiorca prowadzący tego rodzaju działalność musi się liczyć z ustawowymi wymaganiami oraz sankcjami za brak realizacji nałożonych na niego obowiązków. Do niego należy takie zorganizowanie przedsiębiorstwa, które zapewni spełnienie wskazanych wymagań.
Odnosząc się do argumentów skarżącego wskazujących na brak po jego stronie obiektywnych możliwości wpływania na uzyskanie obowiązujących poziomów recyklingu i odzysku w odniesieniu do masy odbieranych odpadów, organ odwoławczy podniósł, że skarżący, zawierając umowy w zakresie odbioru odpadów, miał możliwość oszacowania, w kontekście własnych możliwości technicznych i wymagań prawnych, w tym dotyczących poziomów odzysku, czy osiągnie w danym roku, przy określonej ilości podmiotów, wymagany poziom recyklingu. Ponadto, podejmując się jako przedsiębiorca konkretnego rodzaju działalności, powinien liczyć się z wymaganiami wynikającymi z obowiązujących przepisów, w tym brać m.in. pod uwagę rodzaj odbieranych odpadów. Powinien więc w taki sposób zorganizować swe przedsiębiorstwo, aby uzyskać wymagany poziom recyklingu. Jako podmiot o charakterze profesjonalnym, powinien być też świadomy konsekwencji wynikających z ustawy za niedochowanie poziomów recyklingu. W celu zabezpieczenia swoich interesów, a zarazem dochowania ustawowych nakazów, winien w taki sposób konstruować umowy, aby zapewnić sobie możliwość zachowania wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu.
W ocenie Kolegium, w sprawie niniejszej nie budzi wątpliwości, że skarżący nie osiągnął wymaganego ustawą poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych za rok 2021, stąd nałożenie na niego kary było uzasadnione.
Organ odwoławczy zaaprobował ocenę organu I instancji, iż w niniejszej sprawie nie zachodzą podstawy do odstąpienia od wymierzenia kary na podstawie art. 189f § 1 k.p.a. Kolegium podkreśliło, że wprowadzone ustawą poziomy recyklingu w ramach gospodarowania odpadami komunalnymi ukierunkowane są na ograniczenie negatywnego wpływu na środowisko zbędnych wytworów działalności ludzkiej. Zatem wbrew stanowisku skarżącego, osiągnięty przez niego poziom recyklingu w relacji do wymaganego, ma istotne znaczenie w kontekście "znikomości" naruszenia (tj. przesłanki odstąpienia od wymierzenia kary, wskazanej w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.). Wymagany poziom recyklingu wynosił 20% masy odebranych odpadów komunalnych. Tymczasem skarżący osiągnął poziom 12,34 %, tj. niewiele ponad połowę wymaganego poziomu. Kolegium zgodziło się oz oceną organu I instancji, iż brakujących 7,66 punktów procentowych nie sposób uznać za znikomą wartość. Nadto organ odwoławczy powtórzył za organem I instancji, iż w przypadku skarżącego ma miejsce powtarzalność nieosiągania skutków w postaci skierowania do recyklingu odpowiedniej ilości odpadów w ciągu kolejnych lat, co także przesądza o braku podstaw do przyjęcia, że waga naruszeń była znikoma.
W opinii Kolegium, wbrew zarzutom odwołania, organ nie dopuścił się naruszenia art. 7a § 1 k.p.a. oraz art. 8, art. 10, art. 11 i art. 107 k.p.a. W sprawie nie doszło też do naruszenia art. 77 § 1 w związku z art. 81a § 1 k.p.a. Organ I instancji dysponował bowiem wystarczającymi ustaleniami, aby stwierdzić, że skarżący nie przyczynił się w żaden sposób do przezwyciężenia niemocy w wyegzekwowaniu obowiązku selektywnej zbiórki odpadów komunalnych przez swoich klientów. Rozstrzygnięcie niniejszej sprawy na korzyść skarżącego nie jest natomiast możliwe, skoro konsekwentnie nie podejmuje on działań zmierzających do egzekwowania obowiązku selektywnej zbiórki odpadów przez właścicieli nieruchomości, z których odbiera odpady.
C. K. w ustawowym terminie zaskarżył opisaną wyżej decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. W skardze skarżący podniósł następujące zarzuty wobec zaskarżonej decyzji:
I. naruszenie norm postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez nierozpoznanie istoty sprawy i wskazanie w treści uzasadnienia, że w toku postępowania pierwszej instancji ustalono, co nie jest sporne, że przedsiębiorca odbierał odpady komunalne z terenów, na których nie zamieszkują mieszkańcy, gdy postępowanie dotyczyło nieruchomości zamieszkałych, oraz utrzymanie decyzji pomimo wskazania w treści uzasadnienia, ze adresatem obowiązków wynikających z art. 9g ustawy jest podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości;
2) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie wyjaśnienia wszelkich okoliczności sprawy oraz brak dokonania analizy i oceny całokształtu materiału dowodowego przy uwzględnieniu słusznego interesu strony postępowania, co przejawiło się:
- w braku zgromadzenia materiału dowodowego i braku podjęcia przez organ szczegółowej analizy oraz pomięcie faktu, że skarżący przekazując odpady do wskazanej umową z Gminą Garbów (§ 3 ust. 5 umowy), będącą w posiadaniu organu, instalacji nie posiada żadnych obiektywnych możliwości egzekwowania poziomu ich segregacji, a w konsekwencji nie może ponosić odpowiedzialności za brak osiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu i przygotowania do ponownego użycia odpadów komunalnych;
- braku analizy pism Zakładu Zagospodarowania Odpadów w B. oraz ZUK P. co do braku możliwości osiągnięcia poziomu odzysku, gdzie skarżący w ramach prowadzonej działalności! wykonuje jedynie transport odpadów i nie ma wpływu na ich zagospodarowanie w instalacjach, doi których odpady przekazuje;
3) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zgromadzenia rozpatrzenia dostępnego organowi całego materiału dowodowego w sprawie, a także dokonanie dowolnej! oceny materiału dowodowego, co skutkowało brakiem ustalenia prawidłowego stanu faktycznego, a w konsekwencji analizy, czy skarżący miał jakikolwiek wpływ na osiągnięcie wymaganego poziomu recyklingu, i czyjego nieosiągnięcie nastąpiło z przyczyn zależnych od skarżącego;
4) art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i niewłaściwą analizę przesłanek odstąpienia od wymierzenia kary administracyjnej, w sytuacji gdy z orzecznictwa sądowo-administracyjnego wynika możliwość odstąpienia od wymierzenia kary, nie wykazanie, że waga naruszenia miała cechę istotności, tj. wywołała negatywne następstwa dla środowiska i jego komponentów jako przedmiotu ochrony i przyjęcie aprioryczne, że przepis ten nie może mieć zastosowania, nie ustalenie istoty i specyfiki obowiązku, który został naruszony, a także sposobu i zakresu oraz warunków, w których doszło do jego naruszenia, pominięcie wyjątkowo ważnego interesu strony;
5) art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. poprzez brak należytego uzasadnienia prawnego i faktycznego zaskarżonej decyzji przez niewskazanie, w jakim stopniu nieosiągnięcie wymaganego poziomu recyklingu zostało przez stronę zawinione oraz przez niewskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej;
6) art. 11, art. 107 § 1 pkt 6 oraz art. 107 § 3, w zw. z art. 140 k.p.a. przez niekompletność decyzji administracyjnej w zakresie jej uzasadnienia prawnego i faktycznego, w tym w zakresie wykazania w jakim stopniu nieosiągnięcie wymaganego poziomu recyklingu było zależne od strony stronę oraz przez niewskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których oparł decyzję oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a które stanowiły podstawę do wydania zaskarżonej decyzji;
II. naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 9g u.u.c.p.g. poprzez jego zastosowanie, gdy w treści przepisu wprost wskazano, że to podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu oraz ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania a także nieprzekraczających poziomów składowania, gdzie s treści decyzji wynika wprost, że skarżący nie zawierał umów z właścicielami nieruchomości a z Gminą Garbów, a w uzasadnieniu wprost wskazano, że na gminie spoczywa obowiązek osiągania określonych poziomów, natomiast w zakresie określonym w art. 9g nie jest ona odbiorca odpadów i nie ona organizuje ich odbiór, gdy w niniejszym stanie faktycznym to gmina jest odbiorcą odpadów i ona organizuje ich odbiór (bezsporne).
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że w niniejszej sprawie będący podstawą do nałożenia kary przepis art. 9g u.u.c.p.g., nie może być zastosowany. W jego treści wprost bowiem wskazano, że to podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów przygotowania do ponownego użycia poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu oraz ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania, a także nieprzekraczających poziomów składowania. Skarżący takim podmiotem nie jest, gdyż odbiera odpady na podstawie umowy poprzetargowej nr [...] [...] z dnia 22 września 2020 roku oraz umowy nr [...] z dnia 1 października 2021 r. Obowiązek uiszczenia kary administracyjnej nie może natomiast wynikać z treści stosunku obligacyjnego i żadna umowa pomiędzy podmiotami prawa cywilnego nie może uzasadniać jej nałożenia. Organ nie odniósł się w żadnym zakresie do wskazanych wyżej dokumentów, nie ocenił ich znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszego postępowania. Jednocześnie nie wskazano jaki przepis prawa materialnego może powodować przeniesienie odpowiedzialności administracyjnej na skarżącego.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze
w L. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone
w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie sądowej w dniu 25 lipca 2024 r. pełnomocnik skarżącego poparł skargę i wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz umorzenie postępowania administracyjnego. Ponadto wniósł o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy G., którą organ ten - działając na podstawie art. 9x ust. 2 pkt 1 i art. 9zb ust. 1 w związku z art. 9g ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (u.p.z.p.) - orzekł o nałożeniu skarżącego – jako przedsiębiorcę działającego pod firmą "P. E.-T. C. K." - administracyjnej kary pieniężnej w wysokości [...] zł za nieosiągnięcie wymaganego w 2021 roku poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych.
Analizując treść przywołanych u podstaw zaskarżonego rozstrzygnięcia przepisów prawa materialnego, wskazać należy, że zgodnie z art. 9g u.u.c.p.g. podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów (m.in.) przygotowania do ponownego użycia i recyklingu określonych w art. 3aa albo art. 3b ust. 1 (pkt 1). Jak wynika z art. 3b ust. 1 pkt 1u.u.c.p.g. poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych za 2021 rok wynosił co najmniej 20% wagowo. Stosownie zaś do art. 9x ust. 2 pkt 1 u.u.c.p.g., przedsiębiorca odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości, który nie wykonuje obowiązku określonego w art. 9g - podlega karze pieniężnej, obliczonej odrębnie dla wymaganego poziomu:
1) przygotowania do ponownego użycia i recyklingu;
2) ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania;
3) składowania.
Karę pieniężną, o której mowa w ust. 2 pkt 1 i 2, oblicza się – stosownie do art. 9x ust. 3 u.u.c.p.g. - jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku, określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 290 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, i brakującej masy odpadów komunalnych wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych lub ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania.
Jak wynika z akt sprawy, nałożona na skarżącego w oparciu o powyższe przepisy kara pieniężna dotyczy odpadów komunalnych odebranych przez skarżącego w 2021 r. od właścicieli nieruchomości zamieszkałych na terenie Gminy G.. Bezsporne pozostaje ustalenie, że odebrane przez skarżącego we wskazanym roku kalendarzowym odpady komunalne nie osiągnęły określonego w art. 3b ust. 1 pkt 1 u.u.c.p.g. wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odebranych odpadów komunalnych. Osiągnięty poziom wyniósł bowiem 12,34%.
Powyższe ustalenie nie jest jednak wystarczająca podstawą do nałożenia na skarżącego kary przewidzianej w art. 9x ust. 2 pkt 1 u.u.c.p.g.
Jak bowiem słusznie zauważył skarżący, z treści powyższego przepisu wprost wynika, że określonego w nim deliktu administracyjnego może dopuścić się tylko taki przedsiębiorca, który odbiera odpady komunalne od właściciela nieruchomości na podstawie zawartej z tym właścicielem umowy. Tylko taki przedsiębiorca jest bowiem obciążony obowiązkiem określonym w art. 9g u.u.c.p.g., tj. obowiązkiem osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych prze siebie odpadów komunalnych, poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu, określonych w art. 3aa albo art. 3b ust. 1 u.u.c.p.g. Zatem odpowiedzialność administracyjna przedsiębiorcy odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości odnosi się tylko do tych przypadków, gdzie pomiędzy przedsiębiorcą a właścicielem nieruchomości została zawarta umowa.
Analiza kontrolowanych decyzji prowadzi do wniosku, że powyższa kwestia umknęła uwadze organów orzekających w sprawie. Jednocześnie poczynione dotychczas ustalenia oraz wyjaśnienia skarżącego czynią wątpliwym założenie, że odpady objęte nałożoną na skarżącego karą pieniężną zostały odebrane na podstawie indywidulanych umów zawartych przez skarżącego z właścicielami nieruchomości, z których pochodziły. Z akt sprawy wynika bowiem, że skarżący działalność tę wykonywał w ramach obowiązków powierzonych mu przez Gminę G. w drodze umowy poprzetargowej nr [...] z dnia 22 września 2020 roku oraz umowy nr [...] z dnia 1 października 2021 r. Ustalenie to wskazuje, że odbiór przez skarżącego odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości zamieszkałych na terenie Gminy G. w 2021 r. realizowany był na rzecz Gminy G. wykonującej w tym zakresie ustawowy obowiązek określony w art. 6c ust. 1 u.u.c.p.g. W takim przypadku, jeżeli podstawą działalności skarżącego były wyłącznie ww. umowy zawarte z Gminą, natomiast nie zawierał on w tym zakresie indywidulanych umów z właścicielami nieruchomości, obowiązek osiągnięcia wymaganego poziomu przygotowania odpadów komunalnych do ponownego wykorzystania i recyklingu obciążał Gminę, stosownie do art. 9z ust. 2a pkt 1 u.u.c.p.g. Nie znajduje zaś wówczas zastosowania przepis art. 9x ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 9g u.u.c.p.g. - nawet jeżeli sama Gmina została obciążona karą administracyjną za nieosiągnięcie wymaganego poziomu przygotowania odpadów komunalnych do ponownego wykorzystania i recyklingu, na podstawie art. 9z ust. 2a pkt 1 u.u.c.p.g. (co miało miejsce w niniejszej sprawie - zob. decyzja L. Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w L. z dnia 19 lipca 2023 r. znak: [...], k. 50-52 akt. adm.). W takiej sytuacji Gmina może jedynie na drodze cywilnoprawnej dochodzić od skarżącego roszczeń z tytułu przewidzianych w zawartych z nim umowach kar za nieprawidłowe wykonanie usług. Brak jest natomiast podstawy do przeniesienia na skarżącego – jako podmiot działający wyłącznie na podstawie zlecenia udzielonego mu przez Gminę – odpowiedzialności administracyjnej wynikającej z art. 9z ust. 2a pkt 1 u.u.c.p.g.
Brak jednoznacznego ustalenia przez organy, czy odbiór przez skarżącego odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości zamieszkałych na terenie Gminy G. w 2021 r., realizowany był w oparciu o umowy zawarte przez skarżącego z tymi właścicielami, czy też jedynie na podstawie zlecenia udzielonego mu przez Gminę, świadczy o naruszeniu przepisów art. 7 i art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji świadczy to również o wadliwym, a co najmniej przedwczesnym zastosowaniu art. 9x ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 9g u.u.c.p.g. W przypadku bowiem braku takich umów, postępowanie o wymierzenie skarżącemu kary administracyjnej w trybie tych przepisów winno zostać umorzone, jako bezprzedmiotowe. Jeżeli zaś skarżący umowy takie zawarł, winny one zostać włączone w poczet materiału dowodowego, jako zasadnicza podstawa do przypisania skarżącemu odpowiedzialności administracyjnej z art. 9g u.u.c.p.g.
Ponownie rozpoznając sprawę Wójt Gminy G. – stosownie do art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 965, dalej jako "p.p.s.a.) - zobowiązany będzie uwzględnić powyższe uwagi i wnioski.
Z tych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie I. sentencji wyroku.
O kosztach postępowania (punkt II. sentencji) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzone koszty postępowania składa się: uiszczony przez skarżącego wpis sądowy, którego wysokość - stosownie do § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 535) w zw. z art. 219 § 2 p.p.s.a. - wynosiła [...] zł; wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w kwocie [...]zł, wyliczone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. "a" w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.); opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości [...] zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło