II SA/Lu 405/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie: Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (spr.), Protokolant Starszy referent Wiesława Dudek, po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2004 r. sprawy ze skargi S. H. na decyzję Dyrektora Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddział Rejonowy z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie nabycia uprawnień do zajmowanego lokalu uchyla zaskarżoną decyzję. Zaskarżoną decyzją Dyrektor Oddziału Rejonowego WAM Nr [...] z dnia [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 105 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego /tekst jednolity: Dz.U. 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm./ oraz art. 13 ust. 5, art. 21 ust. 3, art. 23 ust. 3 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 22 czerwca o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej /Dz.U. Nr 86, poz. 433 ze zm./ po rozpatrzeniu odwołania S. H. od decyzji Dyrektora Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Nr [...] z dnia [...] w sprawie nabycia uprawnień do zajmowanego lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. T. w C. – uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie I i II instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazano, że w przedmiotowej sprawie brak było podstaw do wydania decyzji stwierdzającej nabycie przez osoby w niej wymienione uprawnień do lokalu mieszkalnego. Z art. 21 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej wynika, iż kwatera zasiedlona przez osobę inną niż określona w art. 24 ust. 1 w/w ustawy /tj. żołnierza zawodowego pełniącego służbę wojskową lub żołnierza zawodowego zwolnionego z czynnej służby wojskowej/ - stanowi lokal mieszkalny. W sprawie zachodzi brak podstaw prawnych i faktycznych do prowadzenia postępowania administracyjnego ponieważ tytułem prawnym do lokalu po śmierci męża dla S. H. oraz osób uprawnionych do jej zawarcia jest umowa najmu lokalu mieszkalnego zawarta w trybie cywilnoprawnym pomiędzy stronami stosunku prawnego. Z uwagi na powyższe postępowanie stało się bezprzedmiotowe, gdyż od początku nie istniał przedmiot postępowania administracyjnego. Skargę na powyższą decyzję złożyła S. H. zarzucając jej naruszenie przepisów: art. 23 ust. 3 pkt 2 oraz ust. 4 i 5 pkt 1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 kpa i art. 105 kpa przez błędne przyjęcie, iż organa wojskowe nie są uprawnione do wydania w przedmiotowej sprawie decyzji; art. 139 kpa przez wydanie decyzji ostatecznej na niekorzyść strony odwołującej się; art. 7, 8 9 kpa przez wadliwe prowadzenie sprawy i zamknięcie jej umorzeniem postępowania bez merytorycznego rozstrzygnięcia. Dlatego S. H. wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji i rozstrzygnięcie jej sprawy merytorycznie lub o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę zważył, co następuje: W ocenie Sądu w sprawie rozpatrywanej nie można mówić o bezprzedmiotowości postępowania. Nie istnieją bowiem okoliczności, które czyniłyby wydanie decyzji administracyjnej prawnie niemożliwe. Stosownie do brzmienia art. 105 § 1 kpa "organ administracji państwowej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania jedynie wtedy, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe". Z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia wówczas gdy organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Jeżeli jednak istnieje stan faktyczny, który podlega na podstawie przepisów prawa materialnego uregulowaniu przez organ administracyjny czy to na wniosek strony, czy z urzędu postępowanie administracyjne winno się toczyć. S. H. jest wdową po emerycie, który był uprawniony do pobierania wojskowej emerytury. W dacie śmierci męża M. H. wspólnie z nim zamieszkiwała w kwaterze na którą w dniu [...] stycznia 1961 r. otrzymał przydział. Istnieją więc wszystkie istotne elementy wyznaczające sytuację prawną skarżącej w świetle art. 23 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej /Dz.U. 2002 r. Nr 42, poz. 368/. Organ I instancji dostrzegł ustawowe przesłanki zgłoszonego żądania, które winno być załatwione przez wydanie decyzji. Organ II instancji powinien zaś rozpoznając sprawę w trybie postępowania odwoławczego załatwić ją przez wydanie decyzji pozytywnej albo negatywnej. Ewentualny brak ustawowej przesłanki uwzględnienia żądania zgłoszonego we wniosku nie czynił prowadzonego postępowania administracyjnego bezprzedmiotowym, lecz oznacza jedynie bezzasadność żądania strony /patrz wyrok NSA z dnia 10 stycznia 1998 r. SA/Wr 957/88, ONSA 1989 Nr 1 poz. 22 i z dnia 16 stycznia 1992 r. I SA 1289/91, ONSA 1992 Nr 1 poz. 17/. Umorzenie równocześnie i postępowania odwoławczego było niedopuszczalne i stanowiło naruszenie prawa, ponieważ uchylenie w całości decyzji organu I instancji i orzeczenie co do istoty sprawy bądź uchylenia jej w całości i umorzenie postępowania I instancji, o czym mowa w art. 138 § 1 pkt 2 kpa całkowicie wyłącza możliwość umorzenia postępowania odwoławczego, przewidzianego w art. 138 § 1 pkt 3 kpa. Umorzenie postępowania odwoławczego bowiem powoduje, ze decyzja organu I instancji staje się decyzją ostateczną, a więc organ II instancji nie może wówczas wydać co do niej ani decyzji reformatoryjnej, ani kasacyjnej. Żądanie zgłoszone w skardze, by Sąd merytorycznie orzekł o uprawnieniach skarżącej S. H. i jej rodziny do zajmowanego lokalu mieszkalnego i nakazał Dyrektorowi Terenowego Oddziału WAM zawarcie umowy najmu na lokal mieszkalny Nr 7 i 8 przy ul. T., nie może zostać uwzględniony. Ustawa – Prawo o ustroju sądów administracyjnych w art. 1, § 1 stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i sporów o właściwość między jednostkami samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej. Powyższe unormowanie wyraźnie wskazuje, iż sądy nie przejmują sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz kontrolują działalność tego organu który ją wydał. Z tych też względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153 poz. 120/, w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153 poz. 1272/ orzekł jak w sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach uzasadnia treść art. 200 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z § 18 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokacie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu /Dz.U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348/.