II SA/Lu 407/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca), Sędzia SO del. Iwona Tchórzewska, Protokolant Asystent sędziego Bartłomiej Pastucha, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 września 2012 r. sprawy ze skargi I. S. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania z akt sprawy kserokopii dokumentów I. oddala skargę; II. przyznaje [...] A. K. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych należnego podatku od towarów i usług. Postanowieniem z dnia 22 marca 2012 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...], po rozpoznaniu zażalenia I. S. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego miasta L. z dnia 9 lutego 2012 r., nr [...], odmawiające wydania I. S. kserokopii dokumentów z akt administracyjnych sprawy – utrzymał w mocy to postanowienie. W uzasadnieniu tego postanowienia organ odwoławczy wyjaśnił, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego miasta L. decyzją z dnia 20 lipca 2011 r., nr [...], nakazał Wojewódzkiej Stacji Epidemiologiczno-Sanitarnej w L. opróżnienie w terminie natychmiastowym budynku mieszkalnego, przy ul. S. w L. oraz zarządził: 1. umieszczenie na budynku zawiadomienia o zakazie jego użytkowania, 2. zabezpieczenie budynku przed dostępem osób postronnych, poprzez skuteczne wygrodzenie obiektu oraz zabicie otworów okiennych i drzwiowych, 3. poinformowanie i zlecenie zarządcy sieci energetycznej odcięcia omawianego budynku od zasilania z sieci energetycznej i zabezpieczenie przyłącza napowietrznego. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją z dnia 5 września 2011 r. uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W dniu 29 grudnia 2011 r. pracownicy organu pierwszej instancji dokonali kontroli stanu technicznego wskazanego wyżej budynku. W trakcie kontroli stwierdzono, że na działce nr ewid. x, pod dawnym adresem: ul. S. w L., zlokalizowany jest drewniany budynek mieszkalny jednorodzinny o wymiarach około 4,40 x 8,00 m wraz z przyległą do niego na całej szerokości budynku, murowano-drewnianą komórką o długości około 3,00 m. Stan techniczny tego obiektu oceniono jako bardzo zły, nienadający się do zamieszkania i grożący zawaleniem. Miejscowo stwierdzono zapadnięcia się dachu, widoczne prześwity, uszkodzenie więźby dachowej, ubytki drewnianego poszycia ścian, poszycie przegniłe i zmurszałe. Budynek posiada jedynie napowietrzne przyłącze energetyczne, bez przyłącza wodnego i kanalizacyjnego. I. S. pismem z dnia 6 lutego 2012 r., działając jako strona postępowania, zwróciła się do organu administracji o sporządzenie i przesłanie jej kopii opinii budowlanej dotyczącej stanu technicznego omawianego budynku, a także protokołów pokontrolnych organu w tej sprawie, w celu umożliwienia jej zasięgnięcia porady specjalisty z zakresu budownictwa oraz zajęcia przez nią stanowiska w sprawie. Postanowieniem z dnia 9 lutego 2012 r., nr [...] , organ pierwszej instancji, na podstawie art. 74 § 2 k.p.a., odmówił wydania I. S. kserokopii żądanych dokumentów z akt administracyjnych sprawy, wskazując, iż wnioskodawczyni nie przedstawiła żadnych dowodów pozwalających na uznanie, że posiada ona ważny interes w uzyskaniu odpisu dokumentów z akt sprawy. Utrzymując w mocy to rozstrzygnięcie organ odwoławczy stwierdził, że przepis art. 73 § 2 k.p.a. nie obliguje organu administracji do sporządzenia kserokopii akt sprawy ani ich uwierzytelnienia, za wyjątkiem sytuacji, gdy strona uzasadni swoje żądanie w tym zakresie jej ważnym interesem. Zadaniem organu jest zapewnienie stronom realnych możliwości przeglądania akt sprawy i utrwalania na własny użytek wiadomości w nich zawartych. Przepis art. 73 § 1 k.p.a. wyraźnie wskazuje na inicjatywę strony w tym zakresie, bez względu na użyte przez nią środki techniczne, a organ administracji nie ma obowiązku wykonywania wskazanych czynności za stronę. I. S. skorzystała w powyższego prawa w dniu 24 stycznia 2012 r., zapoznając się z aktami sprawy w siedzibie organu, lecz nie zażądała od organu umożliwienia sporządzenia kopii dokumentów z akt administracyjnych sprawy. Zdaniem WINB nie wykazała ona również swego ważnego interesu w żądania sporządzenia przez organ administracji uwierzytelnionych odpisów żądanych przez siebie dokumentów, czego wymaga przepis art. 73 § 2 k.p.a. Na powyższe postanowienie skargę do Sądu złożyła I. S., wnosząc o jego uchylenie. Strona skarżąca zarzuciła organom administracji uniemożliwienie jej skorzystania z prawa do przeglądania akt sprawy i sporządzania z nich odpisów. Wbrew twierdzeniom organów uprawnienie do żądania wydania uwierzytelnionych kopii z akt sprawy obejmowało możliwość uzyskania przez nią kserokopii żądanych przez nią dokumentów. Odmawiając stronie uwzględnienia jej wniosku uniemożliwiono jej tym samym merytoryczną kontrolę działań podjętych w tej sprawie przez organy nadzoru budowlanego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone postanowienie, pomimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. Zgodnie z art. 73 § 1 i § 1a k.p.a. strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Czynności określonych wyżej dokonuje się w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracownika tego organu. W myśl paragrafu 2 tego artykułu strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony (art. 73 § 2). Z przepisów tych wynika, że uzyskanie przez stronę uwierzytelnionych odpisów, a uwzględniając nowe techniki - potwierdzonych kopii kserograficznych lub wydruków komputerowych - pozostaje pod kontrolą organu administracyjnego, ponieważ powstają wtedy nowe dokumenty, które mogą być wykorzystane poza prowadzonym postępowaniem. Z tego też względu przepis art. 73 § 2 odnośnie do uwierzytelniania odpisów z akt sprawy stawiał wymaganie wykazania przez stronę ważnego interesu w uzyskaniu takiego dokumentu. Za ważny interes strony nie może być w tym przypadku uznana sama potrzeba posiadania przez stronę uwierzytelnionych dokumentów, które mogą być wykorzystane przez nią w danej sprawie administracyjnej lub też poza jej zakresem. Ocena co do tego, czy interes strony jest ważny, może być dokonana dopiero po jego konkretyzacji przez stronę, a sama chęć posiadania dokumentów uwierzytelnionych nie stwarza takiej możliwości. W rozpoznawanej sprawie jest bezspornym, że skarżąca w dniu 24 stycznia 2012 r. osobiście zapoznała się z materiałem dowodowym w siedzibie organu pierwszej instancji, nie zażądała jednak wówczas uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt administracyjnych tej sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów jakichkolwiek dokumentów (oświadczenie skarżącej; k. 96 akt adm. I inst.). W dniu 6 lutego 2012 r. (data nadania) skarżąca skierowała do tego organu pismo, w którym zażądała sporządzenia i przesłania jej kopii opinii budowlanej dotyczącej stanu technicznego zamieszkanego przez nią budynku przy ul. S. w L., a także protokołów pokontrolnych sporządzonych przez organ nadzoru budowlanego, w celu umożliwienia jej odniesienia się do tychże dokumentów, w tym również przedstawienia ich specjaliście z zakresu budownictwa (k. 98, 99 akt adm. I inst.). Powołane przepisy nie dają jakichkolwiek podstaw do uwzględnienia powyższego żądania skarżącej. Skarżąca mogła, o czym została pouczona w piśmie z dnia 17 stycznia 2012 r., zapoznać się z siedzibie organu – w obecności pracownika organu - z całością akt administracyjnych sprawy, sporządzić samodzielnie notatki, kopie lub odpisy z tychże akt. Przysługiwało jej również prawo domagania się od organu uwierzytelnienia sporządzonych przez nią odpisów lub kopii akt sprawy, a nawet wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, gdyby było to uzasadnione jej ważnym interesem. Nie ulega wątpliwości, że skarżąca w dniu 24 stycznia 2012 r. zapoznała się z całością materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, w tym z dokumentami wskazanymi w jej piśmie z dnia 6 lutego 2012 r., jednakże, co zasadnie podniósł organ odwoławczy, nie zażądała wówczas od organu pierwszej instancji umożliwienia sporządzenia kopii jakichkolwiek dokumentów z akt sprawy. Należy również podkreślić, iż powołane przepisy nie dają podstaw do domagania się od organu "sporządzenia i przesłania" uwierzytelnionych dokumentów z akt sprawy. To rzeczą strony jest odebranie tych materiałów, a nie ma ona prawa żądania doręczenia jej przez organ za pośrednictwem urzędu pocztowego, gońca itp. Wadliwe było wprawdzie stanowisko organu, który wskazał, że strona domagała się "uwierzytelnionych" odpisów dokumentów z akt sprawy, gdyż z pisma z dnia 6 lutego 2012 r. wynika jednoznacznie, iż skarżąca żądała wydania jej i przesłania zwykłych kopii przedmiotowych dokumentów. Uchybienie to nie mogło mieć jednak, w ocenie Sądu, istotnego wpływu na wynik sprawy prawidłowo zakończonej postanowieniem odmawiającym "sporządzenia i przesłania" skarżącej żądanych przez nią dokumentów z akt administracyjnych sprawy. Z tych względów i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 1270 ze zm.) Sąd orzekł, jak w sentencji. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 powołanej wyżej ustawy oraz § 19 pkt 1 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 litera "c" i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).