II SA/Lu 409/04

WyrokWSA w Lublinie2004-11-25

Skład orzekający: Sędzia NSA Maciej Kierek, Asesor WSA Wiesława Achrymowicz, Asesor WSA Bogusław Wiśniewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo ocenił dowody (zeznania świadków i dokumenty archiwalne) przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich, a w szczególności czy wiek świadków uzasadnia odmowę przyznania im przymiotu wiarygodności?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej naruszył przepisy postępowania administracyjnego, w tym zasady dotyczące wnikliwości i wszechstronności oceny dowodów (art. 7, art. 12 § 1, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.). Sąd uznał, że organ niezasadnie odmówił wiarygodności zeznaniom świadków ze względu na ich wiek, nie zbadał innych źródeł dowodowych, pominął analizę rekomendacji Stowarzyszenia Dzieci Ofiar Wojny oraz nie uwzględnił informacji z Instytutu Pamięci Narodowej, która została udostępniona po wydaniu decyzji. Wady te mogły istotnie wpłynąć na wynik sprawy, co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji.
Stan faktyczny
Skarżący S.L. złożył wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich, powołując się na pobyt w obozie w Z. w lipcu i sierpniu 1943 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych początkowo umorzył postępowanie, następnie uchylił tę decyzję i odmówił przyznania uprawnień, uznając zeznania świadków za niewiarygodne ze względu na ich wiek oraz brak potwierdzenia informacji przez Archiwum Państwowe i Instytut Pamięci Narodowej. Skarżący zaskarżył decyzję, argumentując, że dane archiwalne są fragmentaryczne, a wiek świadków nie dyskwalifikuje ich zeznań.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych i zasądził na rzecz S.L. zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Kierek, Sędziowie Asesor WSA Wiesława Achrymowicz (spr.), Asesor WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant referent Beata Basak, po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2004r sprawy ze skargi S. L. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich I uchyla zaskarżoną decyzję; II zasądza na rzecz S. L. od Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych kwotę 100 /sto/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych , po przeprowadzeniu trybu odpowiadającego instancyjnemu wobec inicjatywy zainteresowanego , decyzją z dnia [...] maja 2004r. uchylił decyzję własną o umorzeniu postępowania administracyjnego w przedmiocie wniosku S.L. o przyznanie uprawnień kombatanckich, a w dalszej kolejności odmówił przyznania wnioskodawcy uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu powziętego rozstrzygnięcia, wskazał na brak przymiotu wiarygodności zeznań świadków, jako osób urodzonych w latach 1935 i 1936, a w konsekwencji z racji wieku o niewystarczającej zdolności do zapamiętywania okoliczności faktycznych, gdy dodatkowo informacja Archiwum Państwowego nie potwierdza wywodzonego przez wnioskodawcę przebiegu wydarzeń z lipca 1943 r. o wywiezieniu między innymi jego samego z rodzicami do obozu przejściowego w Z. wobec wysiedlenia miejscowości K. W konkluzji, żądanie zainteresowanego oparte na wywodzonym pobycie w obozie w Z. w okresie lipca i sierpnia 1943 r. ocenił jako nieudokumentowane, co przesądziło o niezrealizowaniu wymogów z art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Powyższe rozstrzygnięcie administracyjne zaskarżył S.L., wnosząc o jego uchylenie z zasądzeniem kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Polemizował z oceną dowodów ze strony organu, jaka legła u podstaw powziętego prawnego stanowiska, akcentując okoliczność, iż dane archiwalne są fragmentaryczne, między innymi z racji trudnych realiów wojennych ,a także działań samego okupanta, podejmowanych dla zatarcia śladów zbrodniczych akcji wysiedleńczych, gdy za dowolną należy uznać odmowę przymiotu wiarygodności zeznaniom świadków przesłuchanych w sprawie, z odwołaniem się do ich wieku, skoro chodzi o zdarzenia trwale pozostające w pamięci także, jeśli nie przede wszystkim dzieci, a oni sami legitymują się potwierdzonym w ustawowym trybie statusem kombatantów za zbieżny okres pobytu w hitlerowskim obozie. W odpowiedzi na skargę, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wnosił o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji wraz z leżącą u jego podstaw jurydyczną argumentacją , akcentując znaczną liczebność obozu przesiedleńczego w Z., a dodatkowo treść informacji Instytutu Pamięci Narodowej, także nie potwierdzającej stanowiska skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, kognicji sądowoadministracyjnej została poddana kontrola działalności organów administracji publicznej w aspekcie legalności, gdy zaskarżona decyzja tego rozstrzygającego wymogu nie realizuje, jako wydana z naruszeniem przepisów o procedowaniu w administracji, które mogło istotnie wpłynąć na wynik sprawy. Dokonując oceny zeznań świadków, organ nie odniósł się w swych rozważaniach do znaczącej okoliczności o potwierdzonym ich pobycie w obozie hitlerowskim w częściowo pokrywającym się okresie czasu, jak wywodzony przez skarżącego. Pominął weryfikację wiarygodności ich zeznań , w kontekście zbadania w toku przesłuchania istnienia na tę okoliczność innych osobowych źródeł dowodowych. Nie objął wnikliwą i wszechstronną dowodową oceną rekomendacji udzielonej zainteresowanemu ze strony Stowarzyszenia Dzieci Ofiar Wojny Ziemi [...], pozytywnej dla zainteresowanego , a także uznającej przytaczane przez skarżącego okoliczności, za nie tylko wiarygodne, ale i udokumentowane, co obligowało do zażądania i następnie zbadania źródłowej dokumentacji, jaka legła u podstaw wskazanego zapisu rekomendacji w powiązaniu z już uzyskaną informacją Archiwum Państwowego, która jakkolwiek nie daje podstaw by przesądzić imiennie grono osób skierowanych do obozu na M. i ewentualny ich uprzedni pobyt w obozie przesiedleńczym w Z., to w konsekwencji sama nie pozbawia wiarygodności stanowiska zainteresowanego. W toku administracyjnego procedowania nie objęto też dowodową oceną informacji udostępnionej przez Instytut Pamięci Narodowej, jako nadanej w polskim urzędzie pocztowym w dacie 17 czerwca 2004r. , to jest po ostatecznym rozstrzygnięciu administracyjnym, gdy co do zasady zgromadzenie i analiza materiału dowodowego ustawowo jest zastrzeżona dla kognicji właściwego do rozstrzygnięcia organu, a kontrola sądowoadministracyjna w kontekście powołanego na wstępie rozważań unormowania art. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie może w sposób jurydycznie zasadny zrealizowania tych proceduralnych, administracyjnoprawnych działań zastępować. Powyższe wadliwości stanowią o naruszeniu dyspozycji art. 7 k.p.a. w związku z art. 12 § 1 k.p.a., gdy zważyć wymóg wnikliwości procedowania, a w związku z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. Z tych względów, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt I sentencji, zaś orzeczenie o obowiązku zwrotu przez organ na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowoadministracyjnego uzasadnia dyspozycja art. 200 ostatnio cytowanej ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło