II SA/Lu 413/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Sidor, Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Asesor WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Protokolant Asystent Sędziego Łucja Krasińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi W.M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wydania nakazu rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. znak [...] , które nie podlegają wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru na rzecz W.M. kwotę 500 (pięćset ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r znak [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił wydania nakazu rozbiórki placyku rekreacyjnego wykonanego przez H.S.-T. na działce nr [...] przy ulicy [...] w J. W uzasadnieniu decyzji podano, że inwestorka pismem z dnia 11 lutego 2003 r dokonała zgłoszenia do Starosty Powiatowego zamiaru budowy elementu małej architektury - placyku rekreacyjnego oraz remontu ogrodzenia drewnianego na wspomnianej nieruchomości. Starosta pismem z dnia 28 lutego 2003 r poinformował ją, iż nie wnosi sprzeciwu co do dokonanego zgłoszenia. Prace budowlane zostały zakończone w czerwcu 2003 r. Przed przystąpieniem do użytkowania dokonano zgłoszenia zakończenia robót i także w tym przypadku Starosta nie zgłosił sprzeciwu. W wyniku przeprowadzonych oględzin przez inspektorów PINB w dniach 15 maja 2003 r i 28 października 2004 r nie stwierdzono istotnych odstępstw od warunków dokonanego zgłoszenia , i nie stwierdzono też, aby powyższy obiekt budowlany używany był jako ogródek gastronomiczny. Rozpatrujący odwołanie od powyższej decyzji złożone przez W.M. , Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał, iż decyzja organu I instancji jest prawidłowa. Ponownie podkreślono, iż przedmiotowy placyk zrealizowano w oparciu o zgłoszenie do którego właściwy organ nie wniósł sprzeciwu , a same roboty budowlane zostały wykonane bez żadnych odstępstw od dokonanego zgłoszenia. Organ nadzoru budowlanego stwierdził ponadto, iż nie ma podstaw do kwestionowania zaliczenia przez organ administracji architektoniczno – budowlanej omawianej inwestycji jako obiektu małej architektury, gdyż nie posiada takich kompetencji. Zwrócono przy tym uwagę , iż zgłoszenie placyku rekreacyjnego jako obiektu małej architektury nie było kwestionowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z dnia 8 czerwca 2004 r. Przypomniano także, iż w świetle obecnie obowiązujących przepisów ustawy prawo budowlane, budowa obiektów małej architektury poza miejscami publicznymi nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę ani zgłoszenia. Co do podnoszonego w odwołaniu zarzutu dotyczącego wykonania nasypu i związanej z tym zmiany stanu wody na gruncie to wskazano, iż powinien zostać on rozpatrzony przez wójta. Skargę na powyższą decyzję złożył W.M. , domagając się stwierdzenia jej nieważności. Skarżący dowodził, iż organy nadzoru budowlanego nie przestrzegają prawa, manipulują nim i podważają sens działań zgodnych z prawem. Nie wyjaśniono , czy powstały nasyp ziemny i rozbudowa punktu gastronomicznego w formie tarasu ze schodami są działaniami podlegającymi prawu budowlanemu i czy zostały spełnione warunki wznoszenia takiej budowli. Skarżący zwrócił uwagę, iż w toku realizacji inwestycji doszło do odstępstw od warunków dokonanego zgłoszenia , co pominięto w sprawie. Odstępstwa polegały na braku kanału odpływowego przy budynku, co powoduje spływ wód opadowych na jego posesję, innym kształcie schodów do ogrodu, ich długości i szerokości oraz wysokości stopni, ostatecznym ukształtowaniu nasypu ziemnego jako dwukrotnie większego niż w projekcie, ustawieniu barierek na obrzeżach tarasu , wybudowanie murku betonowego zamiast kamiennego oraz wybudowanie placyka betonowego u podnóża schodów. W przekonaniu skarżącego realizacja budowli powinna nastąpić na podstawie pozwolenia na budowę, a nie zgłoszenia. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru utrzymał swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest uzasadniona. Argumentacja skarżącego zmierzająca do wykazania, iż brak jest wystarczających przesłanek do uznania , iż przedmiotowa budowa jest obiektem małej architektury zasługuje na uwzględnienie. Definicja zawarta w art.3 ust.4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r Prawo budowlane ( tekst jedn. Dz.U z 2003 r Nr 207, poz.2016 ze zmianami ) określa obiekty małej architektury jako niewielkie obiekty , a w szczególności kultu religijnego , jak: kapliczki , krzyże przydrożne, figury, poza tym posągi, wodotryski i inne obiekty architektury ogrodowej, a także użytkowe służące rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku, jak: piaskownice, huśtawki, drabinki, śmietniki .Już choćby zestawienie tych przykładowo podanych obiektów z definicją budynku ( art.3 pkt.2 i 2a ) oraz budowli ( art. 3 pkt. 3 ) , które także są obiektami budowlanymi, musi skłaniać do wniosku, iż obiekt małej architektury jest pojęciem jakościowo odrębnym , utożsamianym z pojęciem malej formy architektonicznej. Najczęściej są to elementy dekoracyjne lub posiadające charakter użytkowy uzupełniające większą kompozycję architektoniczną lub przestrzenną, stanowiące także ich urozmaicenie . Dla stwierdzenia czy określony obiekt posiada cechy odnoszące się do tak sformułowanej definicji obiektu małej architektury , często niezbędnym jest wyjaśnienie zastosowanych przy jego budowie technik budowlanych , materiałów, a także celu jego powstania ( Bogdan Bodziony, Piotr Gniadek Prawo budowlane z komentarzem Wyd.II Ośrodek Doradztwa i Szkolenia Warszawa Jaktorów 2004 str.17- 18 ). Biorąc powyższe pod uwagę podzielić należy stanowisko skarżącego , według którego przedmiotowy obiekt budowlany , jako nie spełniający powyższych przesłanek , nie może być uznany za obiekt malej architektury. Należy zwrócić uwagę , iż zgłoszenie o jakim mowa w zaskarżonej decyzji nie określa sposobu wykonania robót , czego wymagał art.30 ust.1a prawa budowlanego , obowiązujący w dniu zgłoszenia. Stwierdza się w nim jedynie, iż placyk będzie wykonany z płyt z kamienia ( piaskowca ) o grubości 6- 8 cm na podsypce z piasku o grubości 15 cm. Placyk miał być obramowany murkiem ozdobnym z kamienia o grubości 25 cm i wysokości 30cm. Z placyku w głąb działki miały prowadzić schodki betonowe na gruncie, obramowane murkami kamiennymi- analogicznie jak placyk rekreacyjny. Tymczasem placyk został zlokalizowany na wcześniej utworzonym nasypie ziemnym , o wymiarach podanych przez skarżącego 10 x 5 m i wysokości 2 m , w którym wykonano fundamenty pod murki . Także schody poprowadzono w nasypie , wykonując w nim także fundament pod murek oporowy ( protokół z oględzin z dnia 15 maja 2003 r ). Sam placyk ma wymiary 6,2 x 4, 2 m . Zarówno zakres robót budowlanych jak i sposób ich wykonania pozwalają na ocenę, iż wykonany obiekt budowlany jest w istocie budowlą rozumianą jako skończona całość użytkowa , wyodrębniona w przestrzeni i połączona z gruntem w sposób trwały , a nie obiektem małej architektury . Na budowę tego rodzaju niezbędne było zatem uzyskanie stosownego pozwolenia ( art.28 w związku z art.29 prawa budowlanego ). Powyższej oceny nie zmienia wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 8 czerwca 2004 r sygn. akt II SA/ Lu 1046/03 , gdzie sąd wskazał na uchybienia formalne przy rozpoznawaniu sprawy , nie odnosząc się do kwalifikacji przedmiotowego obiektu budowlanego. Jest natomiast rzeczą oczywistą, iż wykonanie placyku oraz schodów w oparciu w dokonane zgłoszenie nie może być uznane za samowolę budowlaną o jakiej mowa w art.48 , skutkującą nakazaniem ich rozbiórki. Takiej czynności nie domagał się też skarżący , który wezwany do sprecyzowania swojego stanowiska w dniu [...] listopada 2004 r znak [...] , w piśmie z dnia 13 grudnia 2004 r w ogóle tej kwestii nie podnosił. Żądał natomiast wyjaśnienia licznych wątpliwości , jakie wiązały się z realizacją budowy. Nie oznacza to jednak, że organy nadzoru budowlanego nie są kompetentne do samodzielnej oceny charakteru inwestycji , jak dowodzono w decyzji , a następnie do podejmowania stosownych działań zmierzających do doprowadzenia jej do stanu zgodnego z prawem. Wynika to z konstrukcji art. 30 prawa budowlanego, który nie przewiduje żadnej formy prawnej dla potwierdzenia przez właściwy organ dokonanego zgłoszenia, zastrzegając formę decyzji dla zgłoszenia sprzeciwu ( art.30 ust.5 ). Roboty budowlane można zacząć także po upływie 30 dni od dnia doręczenia zgłoszenia , także w razie milczenia organu. Skoro zatem brakuje środków prawnych przysługujących stronom w postępowaniu administracyjnym , stronie , która jest niezadowolona z dopuszczenia we wskazany sposób do realizacji budowy lub robót objętych zgłoszeniem , przysługuje prawo żądania zastosowania w sprawie środków przewidzianych w art.50 prawa budowlanego , w razie wykazania okoliczności , o których mowa w ust.1 pkt.2 lub 3 tego artykułu (Prawo Budowlane – Komentarz Edward Radziszewski Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis Warszawa 2004 str.87 ). Także zatem w przypadku wykonania robót budowlanych na podstawie zgłoszenia , mimo konieczności uzyskania pozwolenia na budowę ( art.50 ust.1 pkt.3 ). Wobec wykonania robót budowlanych należało zastosować rozwiązanie przyjęte w art.51 ust.1 pkt.2 w związku z art.51 ust.7 prawa budowlanego i nałożyć na inwestorów obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem , określając termin ich wykonania. Dopiero niewykonanie nałożonych obowiązków w wyznaczonym terminie skutkuje nakazaniem rozbiórki obiektu lub jego części ( art.51 ust.3 pkt.2 ) . Rozstrzygnięcie o odmowie rozbiórki w obecnym stanie sprawy uznać należy za przedwczesne. Z mocy art.83 ust.1 prawa budowlanego czynności w tym zakresie należą do właściwości powiatowego inspektora nadzoru budowlanego jako organu I instancji. . Z tych względów na podstawie art.145 § 1 pkt.1 lit. a) i c )ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U Nr 153, poz. 1270 ze zmianami ) należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. O wstrzymaniu wykonania decyzji orzeczono na podstawie art.152, a o kosztach w oparciu o art.200 powołanej ustawy.