II SA/Lu 414/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Kierek, Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Asesor WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Protokolant Stażysta Anna Chmielewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2006 r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia [...] Nr [...] Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] r. znak : [...] przyznającą R. B. zasiłek pielęgnacyjny na czas nieokreślony od dnia 1 listopada 2005 r. Odwołując się od powyższej decyzji R. B. stwierdziła, że prawo do dodatku pielęgnacyjnego uzyskała na stałe wraz z ukończeniem 75 roku życia. Wniosek o przyznanie zasiłku złożyła w listopadzie 2005 r. , ponieważ nie została poinformowana przez ZUS o zmianie organu wypłacającego świadczenie i o tym , że należało złożyć nowy wniosek o jego przyznanie. Jej zdaniem zasiłek powinien być wypłacany od dnia 1 września 2005 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało odwołanie za nieuzasadnione. Nie poddając w wątpliwość przesłanek uprawniających do uzyskania zasiłku, organ odwoławczy zaznaczył, że ustalenie daty przyznania świadczenia jest prawidłowe. Postępowanie w sprawie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego wszczyna się na podstawie wniosku złożonego w organie właściwym ze względu na miejsce zamieszkania strony, sporządzonym na druku zgodnym ze wzorem określonym w Rozporządzeniu Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne ( Dz.U Nr 105, poz. 881 ze zmianami ). Zgodnie z art. 61 § 3 kpa za datę wszczęcia postępowania na żądanie strony uważany jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Prawo do zasiłku powstaje od pierwszego dnia miesiąca w którym do właściwego organu został złożony odpowiedni wniosek ( art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych). R. B. wniosek złożyła w dniu 23 listopada 2005 r. Prawidłowo zatem prawo do zasiłku ustalono na dzień 1 listopada 2005 r. Kolegium podkreśliło, że zgodnie z art.50 ust.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych , w przypadku zmiany podmiotu realizującego świadczenia rodzinne obowiązek poinformowania o tym fakcie osoby otrzymującej świadczenie spoczywa na podmiocie dotychczas je realizującym. W przypadku odwołującej się dotyczy to Zakładu Ubezpieczeń Społecznych , który do 31 sierpnia 2005 r. wypłacał zasiłek pielęgnacyjny przy emeryturze męża - S. B.. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego R. B. podtrzymała zarzuty podniesione w odwołaniu od decyzji. Tłumaczyła, że nie została poinformowana przez ZUS o zmianie podmiotu wypłacającego świadczenie . Dopiero w listopadzie 2005 r. , gdy zorientowała się , że zasiłek nie jest jej wypłacany złożyła stosowny wniosek. Dowodziła, że zasiłek ma charakter obligatoryjny , a skoro spełnia warunki do jego przyznania ( ukończenie 75 lat ) , powinien zostać on wypłacony także za miesiące wrzesień i październik 2005 r. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko w sprawie i wnosiło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Argumentacja skarżącej jest przekonująca. W sprawie bezspornym jest , że spełnia ona przesłanki uprawniające do otrzymywania zasiłku pielęgnacyjnego. Nie jest tez podważana okoliczność, że wniosek o przyznanie zasiłku został złożony w dniu 23 listopada 2005 r. Jednak wniosków jakie wywiodły z tego stanu organy administracji publicznej nie można uznać za prawidłowe. Stosownie do art.16 ust.2 pkt.3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U Nr 228, poz. 2255 ze zmianami) zasiłek pielęgnacyjny przysługuje osobie, która ukończyła 75 lat. Rację ma organ odwoławczy, kiedy twierdzi, że powyższe świadczenie nie jest przyznawane z urzędu, ale dla ustalenia do niego prawa niezbędne jest złożenie odpowiedniego wniosku. Wówczas znajduje zastosowanie ogólna reguła wynikająca z art. 24 ust.2 ustawy , według której przysługuje ono od pierwszego dnia miesiąca w którym wniosek taki został złożony. W sprawie niniejszej jednak prawo do zasiłku pielęgnacyjnego nie zostało ustalone decyzją Wójta Gminy , ale orzeczeniem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na którą powołuje się skarżąca. W aktach sprawy znajduje się zaświadczenie Zakładu z dnia 23 listopada 2005 r. , w którym stwierdzono, że zasiłek pielęgnacyjny na żonę pobierał przy swojej emeryturze S. B.. Zasiłek był wypłacany do dnia 31 sierpnia 2005 r. Ponieważ brak jest w aktach sprawy orzeczenia ZUS – u , nie można ustalić , kiedy prawo do niego zostało ustalone. Biorąc jednak pod uwagę, że świadczenie w postaci zasiłku pielęgnacyjnego ma charakter obligatoryjny, gdy osoba ubiegająca się o jego przyznanie spełnia określone ustawą przesłanki , to bez znaczenia pozostaje dla ustalenia początkowego okresu rozpoczęcia jego wypłaty data ponownego złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia. Decyzja organu uprawnionego do wypłaty świadczenia nie ustaliła bowiem na nowo tego prawa , ale potwierdziła istnienie ciągłości w zakresie osiągnięcia wieku 75 lat uprawniającego do wypłaty zasiłku. Wbrew ocenie organu odwoławczego wniosek skarżącej z dnia 23 listopada 2005 r. nie spowodował wszczęcia postępowania w odrębnej sprawie, ale oznaczał jedynie kontynuację świadczenia. Początek terminu wypłaty zasiłku przypada zatem na miesiąc wrzesień 2005 r. Powyższe zapatrywanie nie pozostaje w sprzeczności z treścią art.50 ust.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych , nakazującego , w razie zmiany podmiotu realizującego świadczenie rodzinne, obowiązek poinformowania o tym fakcie osoby otrzymującej świadczenie przez podmiot dotychczas je realizujący. Zaniedbania właściwych organów w tym zakresie są istotnym naruszeniem zasady wyrażonej w art. 9 k.p.a , mówiącej nie tylko o obowiązku informowania stron o wszelkich okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, ale wręcz ustalającej pozytywny obowiązek czuwania nad tym, by strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa , co wyraża się m.in. w udzielaniu wszelkich niezbędnych wyjaśnień . Zasada ta ma w postępowaniu administracyjnym na tyle fundamentalne znaczenie, iż tylko jej naruszenie może przynieść w rezultacie uchylenie decyzji administracyjnej szczególne wówczas, gdy z okoliczności sprawy wynika, że to właśnie błędna informacja lub jej brak spowodowały zachowanie strony przynoszące w rezultacie niekorzystne dla niej skutki ( por. wyrok SN z dnia 23 lipca 1992 r. III ARN 40/92 PiP 1993/3/110 z glosą Wojciecha Tarasa ). Strona postępowania nie może ponosić negatywnych następstw uchybień organów administracji publicznej ( wyrok NSA z dnia 9 listopada 1987r. III SA 702/87 ONSA 1987/2/79 ). Jeśli zatem ZUS jako podmiot dotychczas realizujący świadczenie nie wykonał obowiązku wynikającego z art.50 ust.1 ustawy, na organie przejmującym kompetencje w tym zakresie spoczywał obowiązek wyeliminowania powstałych na tym tle wadliwości. Jeśli organ właściwy do wypłaty zasiłku w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych wad tych nie usuwa , także narusza prawo w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych względów na podstawie art.145 § 1 pkt.1 lit.c) i art.135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zmianami ) należało uchylić zarówno zaskarżoną decyzję jak i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy .