II SA/Lu 415/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak ( sprawozdawca ), Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński, Asesor WSA Wojciech Kręcisz, Protokolant Sekretarz sądowy Beata Skubis-Kawczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 maja 2006 r. sprawy ze skargi B. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, która nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] ([...]) wydaną na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 2 pkt 5, art. 7 ust. 1 i 2, art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86 poz. 732 ze zm.) w związku z art. 3 pkt 17a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003 r. Nr 228 poz. 2255 ze zm.), po rozpatrzeniu skargi B. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] (Nr [...]) odmawiającej prawa do zaliczki alimentacyjnej - uchyliło w całości decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] (Nr [...]) i przyznało zaliczkę alimentacyjną W. D. w wysokości 300,00 zł miesięcznie od dnia 1 września 2005 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. W uzasadnieniu stwierdziło, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] (znak: [...]) odmawiającej B. D. przyznania prawa do zaliczki alimentacyjnej, wnioskowanej na W. D. Jednak wydając przedmiotową decyzję organ odwoławczy stwierdził, że brak jest przesłanki bezskuteczności egzekucji w świetle art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, ponieważ podczas prowadzonego postępowania, komornik sądowy wyegzekwował część należnych alimentów. Następnie sprawa została ponownie rozpatrzona na skutek wniesienia przez B. D. skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie o ponowne rozpatrzenie sprawy i przyznanie prawa do świadczenia w formie zaliczki alimentacyjnej. Strona w skardze podniosła, iż ojciec biologiczny jej córki W. za ostatnie trzy miesiące 2005 r. nadal zalega z płaceniem alimentów, zaś od komornika otrzymała tylko kwotę 78,10 zł. Sytuacja finansowa rodziny jest nadal ciężka, a strona nie może podjąć pracy z uwagi na to, iż wychowuje 10 - miesięczne dziecko. Ponadto konkubent strony również nadal jest bezrobotny, zaś córka W. jest uczennicą Gimnazjum w Ż. Z kolei zdaniem organu II instancji ocena stanu faktycznego sprawy, pozwala stwierdzić, że w grę wchodzi bezskuteczność egzekucji, pomimo częściowego wyegzekwowania należności alimentacyjnych od zobowiązanego rodzica W. D. Zmiana stanowiska organu orzekającego związana była z wieloma wątpliwościami interpretacyjnymi pojęć ustawowych zawartych w tejże ustawie, "które częściowo są wyjaśniane stosownymi interpretacjami właściwego w tym względzie Ministerstwa, jak i orzecznictwem samorządowych kolegiów odwoławczych, włącznie z poglądami wojewódzkich sądów administracyjnych" stwierdził organ II instancji. Ponadto dodał, że z tych względów były to przesłanki do zmiany uprzednio wydanej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z podaną niżej argumentacją w zakresie przepisów prawa materialnego. Wynika to z tego, że materialnoprawną podstawę do przyznania zaliczki alimentacyjnej stanowi przepis art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.), który stanowi, iż zaliczka alimentacyjna (zwana dalej "zaliczką"), przysługuje osobie uprawnionej do ukończenia 18 roku życia albo w przypadku, gdy uczy się w szkole lub w szkole wyższej, do ukończenia 24 roku życia. Ponadto o przyznaniu tego uprawnienia przesądza art. 2 pkt 5 cytowanej wyżej ustawy, który stanowi, że osobą uprawnioną jest osoba uprawniona do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna jeżeli wystąpi jedna z poniższych przesłanek. Po pierwsze, osoba uprawniona jest wychowywana przez osobę samotnie wychowującą dziecko, w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Po drugie, osoba uprawniona jest wychowywana przez osobę w związku małżeńskim z osobą, która przebywa w zakładzie karnym powyżej 3 miesięcy albo jest całkowicie ubezwłasnowolniona. Po trzecie, jest osobą uczącą się w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Natomiast zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 powyższej ustawy, zaliczka przysługuje do wysokości świadczenia alimentacyjnego, jednak nie więcej niż 170 zł dla osoby uprawnionej, a w przypadku gdy dochód rodziny nie przekracza 50 % kwoty o której mowa wart. 7 ust. 2 kwotę zaliczki, o której mowa w ust. 1, zwiększa się w przypadku, gdy w rodzinie jest jedna lub dwie osoby uprawnione do zaliczki 300,00 zł dla osoby uprawnionej. Z kolei z materiału dowodowego wynika, że miesięczny dochód rodziny strony wynosi 162,44 zł. Konkubenci są osobami niepracującymi bez prawa do zasiłku. Sąd Rejonowy w Z. III Wydział Rodzinny i Nieletnich w dniu 26 marca 2003 r. sygn. akt [...] zasądził od pozwanego D. D. na rzecz córki W. D. alimenty w wysokości 150 zł miesięcznie. Ponadto komornik sądowy rewiru II-go przy Sądzie Rejonowym w Z. wydał zaświadczenie o bezskuteczności prowadzonego postępowania egzekucyjnego oraz o wysokości wyegzekwowanego świadczenia alimentacyjnego, z którego wynika, iż egzekucja alimentów zasądzonych wyrokiem Sądu Rejonowego w Z., w wysokości 150 zł od D. D. zamieszkałego w Ż., na rzecz W. D. jest nieskuteczna. Stan zadłużenia wierzyciela na dzień 31 sierpnia 2005 r. wraz z odsetkami wynosił 1.347,54 zł. W okresie ostatnich trzech miesięcy do złożenia przez stronę wniosku wyegzekwowano kwotę 125 zł. Zaświadczenie wydano celem przedłożenia w Ośrodku Pomocy Społecznej w Ż.. Dlatego też w świetle przesłanki z art. 7 ust. 1 należy podkreślić, iż osobą uprawnioną do pobierania zaliczki alimentacyjnej jest córka strony W., która uczęszcza do gimnazjum w Ż., zatem jest osobą uczącą się. Oznacza to, stwierdził organ odwoławczy, że zostały spełnione przesłanki ustawowe do przyznania zaliczki alimentacyjnej w wyżej wskazanej wysokości jednak tylko za okres od września 2005 r. do końca grudnia 2005r. Wymagane dokumenty wraz ze stosownym wnioskiem wpłynęły do komornika sądowego we wrześniu 2005 r. (art. 10 ust. 1 przedmiotowej ustawy). Z tych względów, w tej dacie B. D. spełniała przesłankę osoby samotnie wychowującej dziecko, ponieważ nie wychowywała córki W. wspólnie z ojcem lecz wspólnie z konkubentem. Natomiast, orzekł organ odwoławczy, z dniem 1 stycznia 2006 r. ustawodawca wprowadził "nową definicję osoby samotnie wychowującej dziecko, która ograniczyła krąg osób uprawnionych do tego typu pomocy społecznej. W świetle art. 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych za osobę samotnie wychowującą dziecko należy uznać: pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Oznacza to, że B. D. utraciła status osoby samotnie wychowującej dziecko, ponieważ wychowuje córkę P. wspólnie z jej ojcem M. D. Z tych względów oraz na podstawie dyspozycji art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w zakresie swojej właściwości uwzględniło skargę B. D. w całości. W skardze do Sądu B. D. kwestionuje ustalenia faktyczne dokonane w tej sprawie przez organy prowadzące postępowanie. W szczególności podnosi zarzut błędnej odmowy przyznania przedmiotowej zaliczki alimentacyjnej na rzecz jej córki W. D. za okres od 1 stycznia 2006 r. W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z, dyspozycją art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną. W przedmiotowej sprawie - co jednoznacznie wynika z akt sprawy - zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] uchyliła w całości tylko decyzję tegoż organu z dnia [...] odmawiającą skarżącej prawa do zaliczki alimentacyjnej i przyznało zaliczkę alimentacyjną na rzecz jej córki W. D. w wysokości 300,00 zł miesięcznie lecz od dnia 1 września 2005 r. tylko do dnia 31 grudnia 2005 r. Oznacza to, że pozostała w mocy decyzja Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ż. z dnia 24 października 2005 r. odmawiająca skarżącej, tj. B. D. przyznania zaliczki alimentacyjnej na rzecz jej córki W. D. Dlatego też w obrocie prawnym pozostają dwie sprzeczne co do osnowy decyzje administracyjne. Stanowi to rażące naruszenie prawa w świetle art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z dyspozycją art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Wynika to z tego, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło tylko swoją własną decyzję w ramach tzw. autokontroli i orzekło co do istoty sprawy, a jednocześnie pozostawiło w obrocie prawnym decyzję organu I instancji, która jest decyzją nieostateczną lecz rozstrzygającą odmownie wniosek skarżącej o przyznanie przedmiotowej zaliczki alimentacyjnej. Natomiast dyspozycja art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. jednoznacznie stanowi, że organ odwoławczy - czyli w tej sprawie SKO wydaje decyzję w której uchyla zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji. Ponadto zgodnie z dyspozycją art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w ramach tzw. autokontroli organ odwoławczy, którego działanie zaskarżono, w zakresie swojej właściwości może uwzględnić skargę lecz tylko w całości co do istoty sprawy do dnia rozpoczęcia rozprawy. Natomiast w przedmiotowej sprawie nie nastąpiło uwzględnienie skargi w całości, ponieważ żądanie skarżącej ze skargi "o pozytywne rozpatrzenie prośby o przyznanie zaliczki alimentacyjnej od dnia 1 stycznia 2006 r." na rzecz córki W. D., właściwy organ rozstrzygnął odmownie. Stanowi to więc także rażące naruszenie prawa w świetle dyspozycji art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Z tych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji w całości, ponieważ wystąpiła przesłanka z dyspozycji art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Natomiast w kwestii wykonalności zaskarżonej decyzji administracyjnej Sąd orzekł na podstawie art. 152 tejże ustawy.