II SA/Lu 418/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Leszczyński, Sędziowie Sędzia NSA Maciej Kierek (sprawozdawca), Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak, Protokolant Asystent sędziego Agnieszka Wąsikowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi T.O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]marca 2007 r., nr [...] w przedmiocie odrzucenia wniosku o zasiłek celowy uchyla zaskarżoną decyzję. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzja z dnia [...] marca 2007 r. ([...]) po rozpatrzeniu odwołania T.O. od decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza przez p.o. Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] listopada 2006 r. ([...]) odmawiającej odwołującej przyznania zasiłku celowego w związku z suszą w 2006 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz § 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy (Dz. U. Nr 155, poz. 1109) uchylił zaskarżoną decyzję w całości i odrzucić wniosek T.O. o przyznanie zasiłku celowego w związku z suszą w 2006 roku. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że zaskarżoną decyzją organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia w postaci zasiłku celowego w związku z wystąpieniem suszy, ponieważ szkody w użytkach rolnych w gospodarstwie rolnym nie przekroczyły 30%. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ wskazał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że średnia szkód w gospodarstwie wnioskodawcy wyniosła 26,57 %, w użytkach zielonych 40 %. Jednakże z uwagi na fakt, że straty w uprawach rolnych nie przekraczały 30 %, a jedynie straty w użytkach zielonych przekraczały 30 %, nie przysługiwał dodatkowy zasiłek w wysokości 392 zł. Od powyższej decyzji T.O. wniosła odwołanie. W treści odwołania podniosła, że straty są większe niż wynika to z ustaleń poczynionych przez organ. Jak wskazała dopiero po zbiorach okazało się, że straty spowodowane suszą są większe niż wykazała to w oświadczeniu. Ponadto odwołująca podniosła, że w jej gospodarstwie nie było żadnej komisji szacującej straty, oraz nie otrzymała żadnej informacji, na podstawie której mogłaby dokonać korekty oświadczenia o stratach spowodowanych suszą. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując odwołanie zaznaczyło, iż stosownie do § 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy, pomocy udziela się rodzinie rolniczej, jeżeli co najmniej jedna osoba w tej rodzinie jest rolnikiem, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, który podlega temu ubezpieczeniu z mocy ustawy, a w gospodarstwie rolnym, w rozumieniu przepisów o podatku rolnym, w którym szkody w uprawach rolnych spowodowane suszą, oszacowanie przez komisję powołaną przez wojewodę wynoszą średnio powyżej 30 %. Dalej organ odwoławczy podniósł, iż zgodnie z § 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy, wnioski, o których mowa w § 4 ust. 1, składa się do dnia 15 października 2006 r. Ze zgromadzonego w przedmiotowej sprawie materiału dowodowego wynika, że wniosek o przyznanie zasiłku celowego w związku z suszą w 2006 r. T.O. złożyła osobiście w dniu 16 października 2006 r., zatem po upływie określonego w rozporządzeniu terminu do jego wniesienia. Organ podkreślił, że omawiane rozporządzenia Rady Ministrów wprowadziło tryb szczególny, co do terminu składania wniosków o przyznanie zasiłku celowego. Jest to termin prawa materialnego, który cechuje prekluzyjność, co oznacza, że jego uchybienie powoduje całkowitą niemożność dokonania czynności objętej tym terminem. Tak więc jest to termin nieprzekraczalny i nie można żądać jego przywrócenia. Dlatego też wniosek podlega odrzuceniu, zaś postępowanie w pierwszej instancji w celu merytorycznego rozpatrzenia wniosku było bezprzedmiotowe. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie złożyła T.O.. W treści skargi podniosła, że z wyjaśnień Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej wynika, iż termin składania wniosków został przedłużony do dnia 16 października 2006 r. przez wicepremiera i Ministra Rolnictwa, podjętą przez niego decyzją w dniu 13 października 2006 r., ogłoszoną w środkach masowego przekazu. Na tej podstawie OPS rozpatrywał wszystkie wnioski złożone do dnia 16 października 2006 roku. Przyjęto, że dzień 16 października 2006 r. jest ostatnim dniem przyjmowania wniosków, co zostało niesłusznie zakwestionowane przez Kolegium. Ponadto, jak wskazała Skarżąca, w jej gospodarstwie nie było żadnej komisji szacującej straty spowodowane klęską suszy i nie otrzymała żadnej informacji, na podstawie której mogła dokonać korekty strat. Jak podała Skarżąca, składając oświadczenie nie mogła precyzyjnie ustalić strat, dopiero po zbiorach zbóż oszacowane przez nią straty okazały się o wiele większe niż wykazane w oświadczeniu. Ponadto, zdaniem Skarżącej, z analizy rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy, nie wynika, że komisja powołana przez wojewodę może określić straty nie będąc na miejscu oględzin. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o uznanie skargi za zasadną, wskazując jednocześnie, iż wniosek o przyznanie zasiłku celowego w związku z suszą w 2006 r. został złożony przez skarżącą w terminie. Dalej jak wskazał organ odwoławczy do postępowania w sprawach o przyznanie pomocy społecznej stosuje się, na podstawie art. 14 ustawy o pomocy społecznej, przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy, wnioski o przyznanie pomocy należało składać do dnia 15 października 2006 roku. Jednakże dzień 15 października 2006 r. przypadał w niedzielę, który to dzień jest, zgodnie z art. 1 pkt 2 ustawy o dniach wolnych od pracy, dniem ustawowo wolnym od pracy. Dlatego też, mając na uwadze art. 57 § 4 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, ostatnim dniem terminu był najbliższy następny dzień powszedni, to jest w tym wypadku poniedziałek 16 października 2006 roku. W związku z tym należy stwierdzić, że wniosek skarżącej o przyznanie zasiłku celowego w związku z suszą w 2006 r. został złożony w ustalonym terminie. Kolegium zaś, rozpatrując odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji, dokonało błędnej kwalifikacji stanu faktycznego i prawnego sprawy uznając, że wniosek został złożony po upływie ustalonego terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Mając na uwadze art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej. Jest to kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Oznacza to, że w zakresie dokonywania kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Poddawszy takiej właśnie kontroli zaskarżoną decyzję, Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest uzasadniona. Zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisu art. 57 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) przywoływanej w dalszej części uzasadnienia jako "k.p.a.", które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy, wnioski o przyznanie pomocy należało składać do dnia 15 października 2006 roku. Jednakże dzień 15 października 2006 r. przypadał w niedzielę. W takiej sytuacji gdy ostatni dzień terminu przypada na dzień ustawowo wolny od pracy, ustawodawca odsyła do ogólnej zasadny postępowania administracyjnego zawartej w treści przepisu art. 57 § 4 k.p.a. Zgodnie jego treścią, jeżeli koniec terminu przypada na dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się najbliższy następny dzień powszedni. Dniami wolnymi od pracy są, wszystkie niedziele oraz następujące święta państwowe i katolickie określone w ustawie z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy (Dz. U. Nr 4, poz. 28 ze zm.) tj. 1 stycznia – Nowy Rok, pierwszy dzień Wielkiej Nocy, drugi dzień Wielkiej Nocy, 1 i 3 maja, pierwszy dzień Zielonych Świątek, Boże Ciało, 15 sierpnia, 1 i 11 listopada, 25 i 26 grudnia. Przepis ten zapewnia obywatelowi ochronę, przed zaistnieniem sytuacji od niego niezależnych związanych z dniami wolnymi w których to dniach nieczynne są urzędu pocztowe, a organy administracji publicznej nie urzędują. Przepis art. 57 § 4 kpa ma służyć nie tylko zdyscyplinowaniu strony do przestrzegania ustawowo określonego terminu do wniesienia skargi, ale równocześnie nakazuje tak liczyć ostatni dzień tego terminu, aby - obiektywnie rzecz ujmując - strona miała zapewnione normalne warunki dla skorzystania z prawa do wniesienia skargi także w ostatnim dniu terminu. W związku z powyższym należy stwierdzić, że wniosek skarżącej o przyznanie zasiłku celowego w związku z suszą w 2006 r. został złożony w ustalonym terminie. Kolegium zaś, rozpatrując odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji, dokonało błędnej kwalifikacji stanu faktycznego i prawnego sprawy uznając, że wniosek został złożony po upływie ustalonego terminu. W ocenie Sądu bezzasadne jest szersze omawianie stwierdzonych naruszeń postępowania, szczególnie w sytuacji gdy organ również je dostrzegł i wniósł o uwzględnienie skargi. Uchybienia proceduralne jakich dopuściły się organy orzekające w sprawie, skutkują uchyleniem zaskarżonej decyzji i nie pozwalają w obecnym stanie na odniesienie się Sądu do oceny wykładni przepisów stanowiących materialnoprawną przesłankę rozstrzygnięcia. Uchylenie zaskarżonej decyzji oznacza konieczność ponownego rozpoznania odwołania przez organ II instancji. W szczególności organ usunie wskazane wady postępowania, ustali bezsporny stan faktyczny i w oparciu o uzupełniony, kompletny i nie budzący wątpliwości materiał dowodowy wyda stosowną decyzję odnosząc się merytorycznie do zarzutów odwołania. Z tych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł, jak w sentencji. Ubocznie należy wskazać, że zgodnie z art. 54 § 3 w/w ustawy organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Przepis ten zatem reguluje instytucje autokontroli. Powszechnie przyjmuje się, że celem autokontroli jest umożliwienie organom administracji publicznej ponownej weryfikacji własnego działania (lub braku działania) bez konieczności angażowania sądu administracyjnego w ocenę jego zgodności z prawem. Autokontrola prowadzi w związku z tym do szybszego załatwienia sprawy i to zgodnie z żądaniem skarżącego, a zatem służy realizacji zasady szybkości postępowania wyrażonej w art. 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 12 k.p.a.