II SA/Lu 421/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Sidor (sprawozdawca), Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Stażysta Paulina Gąsławska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 października 2010 r. sprawy ze skargi G. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. oddala skargę II. przyznaje [...] M. Ch. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 52,80 (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) należnego podatku od towarów i usług. Decyzją z dnia ... Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie po rozpoznaniu odwołania M. S. reprezentującej G. W., utrzymało mocy decyzję wydaną na podstawie art. 3 pkt1 lit c i art. 5 ust. 1 i art. 7 ustawy z dnia 29 grudnia 2005r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz.U. Nr 267, poz. 2259 ze zm.) z upoważnienia Prezydenta Miasta Puławy z dnia ... w przedmiocie przyznania zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności w wysokości 80 zł miesięcznie na okres od dnia 1 lutego 2010r. do 31 lipca 2010r. Organ I instancji ustalił, że G. W. jest osobą niepełnosprawną, niezdolną do samodzielnej egzystencji, zamieszkuje w jednopokojowym mieszkaniu i prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, choć wspólnie z nim mieszka jego opiekunka faktyczna – M. S. Na dochód wnioskodawcy składają się renta i zasiłek stały z pomocy społecznej w łącznej wysokości 477 zł. Organ ocenił, że sytuacja życiowa wnioskodawcy jest trudna, co uzasadnia przyznanie mu żądanych świadczeń. Przy ustalaniu wysokości zasiłku organ miał na uwadze, że wnioskodawca zamieszkuje wspólnie z drugą osobą. Z tego względu, organ pomimo iż przyjął z korzyścią dla wnioskodawcy, iż prowadzi on odrębne gospodarstwo domowe, to jednocześnie podkreślił, że skoro opiekunka faktycznie mieszka razem z nim, to również korzysta z energii i powinna wspólnie z wnioskodawcą ponosić jej koszty. Organ zarzucił przy tym, że opiekunka, będąca jednocześnie pełnomocnikiem wnioskodawcy, nie chce ujawnić swoich dochodów, co w konsekwencji uniemożliwia organowi ustalenie rzeczywistego stanu majątkowego wnioskodawcy, ponoszonych wydatków, a w konsekwencji jego potrzeb. Organ przy ustalaniu wysokości zasiłków celowych na żywność wskazał również, że ich wysokość (80 zł) jest taka sama dla wszystkich ubiegających się o taki rodzaj pomocy, zgodnie z założeniem w planie wydatków na ten cel. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie podzieliło stanowisko organu I instancji co do zasadności przyznania G. W. zasiłku celowego oraz stwierdziło, że organ nie naruszył granic przysługującego mu uznania przy ustalaniu wysokości tego zasiłku. Kolegium zwróciło również uwagę na to, że w ostatnim czasie organ przyznał G. W. pomoc pieniężną w łącznej kwocie 1130 zł. Skargę do sądu administracyjnego wniósł G. W., domagając się uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie ze względu na wadliwe ustalenia stanu faktycznego. Skarżący podniósł, że w trakcie postępowania odwoławczego działająca w jego imieniu pełnomocnik wnosiła do Kolegium o wstrzymanie wydania rozstrzygnięcia do czasu złożenia przez nią pisma stanowiącego uzasadnienie wniesionego odwołania wraz z załącznikami, czego organ nie uwzględnił, wydając zaskarżoną decyzję przed uzupełnieniem przez nią odwołania. Podkreślił, iż choć M. S. sprawuje nad nim faktyczną opiekę, to jednak jest osobą obcą w stosunku do niego i nie prowadzi z nim wspólnego gospodarstwa domowego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem. Zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Podstawą jej wydania były przepisy ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259), zwanej dalej ustawą. Celem tego programu jest m.in. wsparcie gmin w wypełnianiu zadań własnych w zakresie dożywiania dzieci oraz zapewnienia posiłku osobom jego pozbawionym, ze szczególnym uwzględnieniem osób z terenów objętych wysokim poziomem bezrobocia i ze środowisk wiejskich. Pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza co do zasady 150 % kryterium dochodowego, o którym mowa w ustawie o pomocy społecznej. Do udzielenia pomocy w zakresie dożywiania mają odpowiednie zastosowanie – na podstawie art. 5 ust.1 i art. 7 ustawy - przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), w świetle których udzielając świadczeń organ kieruje się zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Rozmiar świadczenia powinien być odpowiedni do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy oraz do możliwości finansowych organów odpowiedzialnych za udzielnie pomocy. Decyzja o przyznaniu świadczenia z pomocy społecznej oraz o ustaleniu jego wysokości ma charakter uznaniowy, co oznacza po pierwsze - że nie zawsze osoba spełniająca ustawowe kryteria do przyznania świadczenia, świadczenie to otrzyma, po drugie – że otrzyma je w formie i wysokości, jakiej oczekuje. Uznanie administracyjne, pozwala bowiem organowi administracji na wybór rozstrzygnięcia, które uważa za najbardziej właściwe. Podkreślić należy, że decyzja wydana w oparciu o uznanie administracyjne nie podlega kontroli sądowej z punktu widzenia celowości. (por. I. Bogucka, Państwo prawne a problem uznania administracyjnego, Państwo i Prawo 1992, z. 10, s.32 i nast.) Kontrola sądowa sprowadza się wyłącznie do oceny czy organ administracji uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych, mających znaczenie w sprawie oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów (por. wyrok NSA z dnia 8 maja 2002r. (SA/Sz 2548/00, niepubl.), a więc dotyczy prawidłowości postępowania organu administracji poprzedzającego wydanie decyzji. W szczególności polega ona na sprawdzeniu czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy zgodnie z obowiązkami nałożonymi na organy w przepisach art. 7, 77 § 1 i 80 kpa. Sąd nie może natomiast wkraczać w sferę zastrzeżoną do kompetencji organów administracyjnych, a więc – o ile prawidłowo przeprowadzono postępowanie - sąd nie może kwestionować wysokości przyznanego świadczenia. W niniejszej sprawie nie można zarzucić zarówno organowi I instancji, jak i organowi odwoławczemu naruszenia obowiązujących przepisów przy rozstrzyganiu wniosku skarżącego o przyznanie mu świadczenia na zakup żywności, a w konsekwencji nie można zarzucić organom przekroczenia granic uznania administracyjnego. Wydanie decyzji zostało poprzedzone czynnościami wyjaśniającymi zmierzającymi do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, wykorzystano również przeprowadzony ze skarżącym aktualizacyjny wywiad środowiskowy, a rozstrzygnięcie, w tym wysokość przyznanego świadczenia została przekonywująco uzasadniona. W rozpoznawanej sprawie jest bezspornym, iż orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Puławach z dnia 26 sierpnia 2005 r. skarżący uznany został za osobę o znacznym stopniu niepełnosprawności w okresie od kwietnia 2001 r. na stałe. Od lat objęty jest on stałą pomocą ze strony organów pomocy społecznej, ma bowiem przyznany zasiłek pielęgnacyjny wraz z zasiłkiem stałym w łącznej wysokości 477 zł miesięcznie, a więc pod względem kryterium dochodowego spełnia on przesłanki do przyznania mu zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup posiłku lub żywności. W ocenie Sądu, organ administracji nie przekroczył granic uznania administracyjnego, przyznając skarżącemu zasiłek celowy w wysokości 80 zł miesięcznie. Organ przyjął korzystne dla skarżącego – z punktu widzenia kryterium dochodowego - założenie, iż jest on osobą samotnie gospodarującą, a jego dochód uprawnia go do przyznania mu zasiłku celowego. Z wywiadu środowiskowego sporządzonego z udziałem M. S. i G. W. /k. 9 i 27/ wynika, iż zamieszkuje ona ze skarżącym, sprawując nad nim opiekę przez cały czas, a więc słusznie okoliczność ta wzbudziła wątpliwości organu co do tego czy skarżący rzeczywiście prowadzi odrębne gospodarstwo domowe czy też wspólnie z inną osobą, a w konsekwencji organ miał uzasadnioną podstawę domagania się od niej wyjaśnienia, z jakich źródeł pokrywa niezbędne wydatki na rzecz skarżącego (czy finansuje je z własnych dochodów, czy też z dochodu skarżącego pochodzącego z innych, dodatkowych źródeł, czy może z pożyczek, czy z renty lub odszkodowania od sprawców pobicia, w wyniku którego stał się osobą niepełnosprawną), skoro oczywistym jest, że ze względu na jego stan zdrowia utrzymanie się z kwoty 477 zł miesięcznie jest niemożliwe. Nieudzielanie tych informacji, zdaniem Sądu, mogło w tej sytuacji zostać potraktowane przez organ jako okoliczność utrudniająca ustalenie rzeczywistych rozmiarów potrzeb skarżącego i przez to jako okoliczność negatywna przy ustalaniu wysokości przyznanych mu zasiłków celowych. Poza tym, nawet gdyby przyjąć, że M. S. jest wyłącznie pełnomocnikiem skarżącego, a nie osobą zamieszkującą z nim, to i tak jej odmowa udzielenia szczegółowych informacji dotyczących wydatków skarżącego (zwłaszcza dotyczących leczenia) i źródeł ich pokrywania, musiałaby być potraktowana jako odmowa samego skarżącego, bowiem wynika to z istoty pełnomocnictwa, a w konsekwencji organ nawet w takim przypadku miałby uzasadnione podstawy do potraktowania tej odmowy jako okoliczności niekorzystnej dla skarżącego. Obowiązkiem pełnomocnika M. S., jako osoby podejmującej czynności prawne z bezpośrednim skutkiem dla umocowanego było dokładne wykazanie sytuacji materialnej skarżącego, tak by nie budziła ona uzasadnionych wątpliwości organu. Tymczasem pełnomocnik skarżącego nie wskazała z jakich konkretnie środków pokrywa niezbędne wydatki skarżącego, które przekraczają kwotę jego wykazanych dochodów tj. 477 zł. Wprawdzie sytuacja skarżącego jest trudna ze względu na stan zdrowia, bowiem jest on fizycznie całkowicie zależny od innych osób, to jednak ma on możliwość porozumiewania się i zgłoszenia pracownikowi socjalnemu żądania ustanowienia opiekuna prawnego albo udzielenia pomocy przez inne instytucje. Jak jednak wynika z wywiadu środowiskowego "nie oczekuje on porad, ani pomocy poza finansową, nie życzy sobie zainteresowania jego sytuacją innych instytucji okołopomocowych" /k. 27/4 / akt admin./ Nieuzasadnione są także zarzuty strony, iż zaskarżona decyzja narusza prawo, gdyż została wydana pomimo braku zapowiedzianego w nim uzasadnienia. Z przepisu art. 128 k.p.a. wynika, że odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia i wystarczy, by wynikało z niego, że strona nie jest zadowolona z rozstrzygnięcia. O ile zatem skarżący chciał złożyć pismo zawierające szczegółowe uzasadnienie odwołania, to w jego interesie leżało, by uczynić to niezwłocznie, mimo to, do chwili obecnej uzasadnienie takie do organu nie wpłynęło. Z tych wszystkich względów należy stwierdzić, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu I instancji nie narusza obowiązujących przepisów, dlatego skarga jako nieuzasadniona podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).