II SA/Lu 422/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jacek Czaja po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi Z. W. i E. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę w zakresie sprzeciwu Z. W. od postanowienia o przyznaniu prawa pomocy postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Z. W. we wniosku, złożonym – na urzędowym formularzu - zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. We wniosku wskazała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z pełnoletnią córką, z którą zamieszkuje w domu o powierzchni 65 m˛ o wartości [...] złotych i utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę córki w kwocie [...]złotych netto oraz swojej emerytury w kwocie [...]złotych netto. Na podstawie złożonych przez skarżącą dokumentów i faktur ustalono, że miesięczny dochód gospodarstwa domowego skarżącej wynosi [...] złotych netto, zaś stałe miesięczne koszty utrzymania koniecznego wynoszą od [...] złotych (według oświadczenia z dnia [...] r.) do [...] złotych (według oświadczenia zawartego na druku PPF). Postanowieniem z 10 lipca 2018 r. referendarz sądowy przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez wyznaczenie adwokata oraz odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Odpis tego postanowienia doręczono stronie 16 lipca 2018 r. W dniu 23 lipca 2018 r. skarżąca złożyła sprzeciw, w którym przedstawiła swoją sytuację osobistą i majątkową. Wskazała, że dodatkowo do jej wydatków należy wliczyć koszty spłaty kredytu w wysokości [...] zł miesięcznie, a także wynagrodzenie osób trzecich, które pomagają jej przy pracach domowych, takich jak: przywóz drewna na opał, prace w polu, naprawy w domu. Nadto skarżąca podniosła, że przy wyliczaniu jej kosztów utrzymania należy uwzględnić wydatki na samochód - ok. [...] zł rocznie oraz zakup węgla na zimę około [...] złotych. W podsumowaniu skarżąca wskazała, że koszty utrzymania są znacznie wyższe niż [...] złotych, wynoszą bowiem około [...] złotych miesięcznie, a w okresie zimowym [...] złotych miesięcznie, w związku z czym wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje. Sprzeciw jest niezasadny. Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej p.p.s.a.), rozpoznając sprzeciw od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6–8 sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Skarżąca wnosiła o przyznania jej prawa pomocy poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ustalenie wystąpienia przesłanki przyznania prawa pomocy unormowanej w tym przepisie wymaga porównania realnych możliwości finansowych strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy do wysokości kosztów postępowania, o zwolnienie od których wnosi strona oraz ocenę wpływu ponoszenia tych kosztów na możliwość ponoszenia przez stronę kosztów utrzymania koniecznego. Pozostające po poniesieniu kosztów postępowania środki finansowe muszą bowiem umożliwić pokrycie wydatków związanych z kosztami utrzymania koniecznego strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy i jej rodziny. W oświadczeniu z 23 lipca 2018 r. skarżącą wskazuje dodatkowe koszty, które - jak podnosi - nie zostały uwzględnione przez nią w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy. Analizując powyższe oświadczenia strony, Sąd stwierdził, że koszty związane z wydatkami na pomoc osób trzecich w gospodarstwie były już uwzględnione przy wyliczeniach stałych wydatków w złożonym druku PPF (k.74). Ponadto Sąd zauważa, że skarżąca jest właścicielką nieruchomości rolnej o powierzchni [...], na którą składają się łąki i grunty orne (druk PPF, k. 73), co w ocenie Sądu również może przynosić dochód, którego skarżąca nie uwzględniła. Zauważyć należy, że jak wynika ze złożonych przez skarżącą dokumentów, jej przychód wynosi [...] złotych netto (k.74), a więc po uwzględnieniu wszystkich kosztów, które według skarżącej wynoszą nawet [...] zł miesięcznie (zimą [...] zł - k.96) pozostaje do dyspozycji kwota, która bezsprzecznie może być przeznaczona na pokrycie kosztów sądowych. Należy podkreślić, że strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku powinna wykazać, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia jej wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe, bowiem nie mają w tym zakresie znaczenia zasady słuszności i inne przesłanki, niż stan majątkowy i osobisty wnioskodawcy. W świetle powyższego, biorąc po uwagę sytuację finansową i osobistą skarżącej, nie można stwierdzić, że strona nie jest w stanie wygospodarować środków pieniężnych umożliwiających opłacenie wpisu sądowego od wniesionej skargi wynoszącego 500 złotych oraz wpisu sądowego od ewentualnej skargi kasacyjnej wynoszącego 250 złotych. W konsekwencji uznać należy, że nie została spełniona przesłanka określona w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., tj. braku środków na poniesienie kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący (por. postanowienie NSA z dnia 25 lutego 2011 r., I FZ 26/11). Z tych względów Sąd orzekł jak w sentencji.