II SA/Lu 423/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński (sprawozdawca), Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Protokolant Specjalista Jolanta Sikora, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi I.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie drzew oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] marca 2013 r. Nr [...]po rozpatrzeniu odwołania I. B. od decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] lutego 2013 r. Nr [...] umarzającej postępowanie w przedmiocie nałożenia na J. i T. małż. B. administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie 28 drzew gatunku świerk pospolity spowodowane niewłaściwym wykonaniem zabiegów pielęgnacyjnych - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji przytoczono następujące ustalenia i wnioski: Zgodnie z przepisem art. 88 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za: 1. zniszczenie terenów zieleni albo drzew lub krzewów spowodowane niewłaściwym wykonywaniem robót ziemnych lub wykorzystaniem sprzętu mechanicznego albo urządzeń technicznych oraz zastosowaniem środków chemicznych w sposób szkodliwy dla roślinności; 2 usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia; 3. zniszczenie drzew, krzewów lub terenów zieleni spowodowane niewłaściwym wykonaniem zabiegów pielęgnacyjnych. W przypadku prowadzenia postępowania w przedmiocie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej w trybie w/w przepisu obowiązkiem organu jest zatem ustalenie w pierwszej kolejności, czy w danym przypadku było wymagane uzyskanie stosownego zezwolenia oraz wieku drzew. Przepis art. 83 ustawy wprowadzając ogólną zasadę, iż na usunięcie drzew wymagane jest zezwolenie właściwego organu przewiduje bowiem w ust. 6 szereg wyjątków od tego obowiązku. Z pkt 4 tego przepisu wynika, że nie wymaga zezwolenia usunięcie drzew lub krzewów, których wiek nie przekracza 10 lat. Nie budzi żadnej wątpliwości, że zbadanie drzewa co do zasady wymaga wiadomości specjalnych. Strona, która nie posiada wiedzy specjalistycznej, ma prawo żądać weryfikacji ustaleń organu w zakresie wieku drzew z uwagi na możliwość zastosowania wobec niej dolegliwej sankcji (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 listopada 2009 r., sygn akt IISA/Po 124/09). Organ I instancji zgromadził w aktach sprawy dwie opinie dendrologiczne, w których biegli ocenili wiek oraz stan żywotności przedmiotowych drzew. Ostatnia, wywołana przez organ I instancji opinia biegłego dotyczy spornych trzech drzew. Dokonując ustalenia ich wieku biegły W. U. zastosował metodę oznaczenia najmniej inwazyjną i szkodliwą dla drzew. Biegły dokonał obliczenia wieku drzew w oparciu o przyrosty roczne. Z ustaleń biegłego, którym należy przyznać wiarygodność wynika, że jeden ze świerków ma 9 lat, pozostałe dwa po 8 lat. Na podstawie tych ustaleń oraz opinii biegłego J. D., należy stwierdzić, iż w sprawie niniejszej nie wystąpiły przesłanki wymierzenia J. i T. B. administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie drzew. Wnioski skarżącego, w których postuluje on zasadność dokonania ścięcia drzew w celu ustalenia ich wieku nie zasługują na uwzględnienie. Przy tym stwierdzić należy, że skoro wiek drzew nie przekraczał w momencie dokonania oceny przez biegłego dziesięciu lat, to tylko od woli aktualnego posiadacza nieruchomości, na której te drzewa rosną, zależy czy chce on drzewa usunąć. Wszakże do tego zabiegu nie wymagane jest uzyskanie stosownego zezwolenia. Zgodnie z przepisem art.105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Przepis ten obliguje organy administracji do umorzenia postępowania, gdy stało się ono bezprzedmiotowe z jakiejkolwiek przyczyny. W przypadku więc, gdy w świetle obowiązujących przepisów oraz ustaleń postępowania nie wystąpiły przesłanki zastosowania przez organ administracyjnej kary pieniężnej , gdyż działanie małż. B.nie wypełniło hipotezy normy z przepisu art.88 ustawy o ochronie przyrody, postępowanie należało umorzyć. Należy podkreślić, iż treść przepisu art. 105 § 1 k.p.a. dotyczy wszelkich możliwych przyczyn bezprzedmiotowości postępowania i to niezależnie od tego, czy istniały one w momencie wszczęcia postępowania, czy też pojawiły się na dalszym jego etapie. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższe rozstrzygnięcie wniósł I. B. zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego, a w szczególności : 1. art. 6,7 i 8 kpa określających zasady praworządności, prawdy obiektywnej oraz pogłębiania zaufania uczestników postępowania do organów administracji publicznej poprzez zaaprobowanie ustaleń Wójta Gminy [...] w całości, podczas gdy w ocenie skarżącego organ I instancji prowadził postępowanie w sposób stronniczy, pod z góry zaplanowaną tezę, iż wiek świerków nie przekraczał 10 lat a ścięcie wierzchołków i boków miało charakter pielęgnacyjny; 2. art.75, art.77 i art. 84 kpa poprzez dorozumiane przyjęcie , iż organ I instancji zebrał i w sposób wyczerpujący rozpatrzył wszelkie dowody niezbędne do rozpatrzenia sprawy, podczas gdy organ ten nie dopuścił dowodu z opinii biegłego dendrologa wykonanej metodą wnioskowaną przez skarżącego, a która miałaby zasadniczy wpływ na rozstrzygnięcie sprawy zgodnie z prawem; 3. art.80 kpa poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i przyjęcie, że postępowanie administracyjne stało się bezprzedmiotowe; 4. art. 105 kpa przez przyjęcie, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe a zebrany materiał dowodowy dawał wystarczającą podstawę do umorzenia postępowania; 5. art.82, art. 83 ust 6, art. 88 ust1 pkt 3 ustawy o ochronie przyrody; a ponadto 6. art. 2, art. 31 ust. 3, art. 32 i art. 64 ust 2 Konstytucji RP W uzasadnieniu skargi I. B. zakwestionował opinie biegłych przyjęte przez organy za podstawę rozstrzygnięcia a także podważył kwalifikacje biegłych. W konkluzji skarżący domagał się uchylenia decyzji organów obu instancji i zasądzenia kosztów postępowania. Pełnomocnik skarżącego do pisma procesowego z dnia 31 lipca 2013 r. dołączył opinię dendrologiczną mgr. inż. J. R., według której jedno z przedmiotowych drzew ma 16 lat. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnośnie zastrzeżeń co do kwalifikacji biegłych, którzy wydali w postępowaniu administracyjnym opinie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wskazało, że żaden przepis kpa czy inny przepis szczególny nie określa, że różnego rodzaju opracowania muszą przytaczać całe instrumentarium naukowe stosowane przy ich sporządzaniu i że to właśnie ich naukowy charakter przesądza o możliwości ich zastosowania. Kpa nie wymaga również od biegłego szczególnych kwalifikacji akademickich i wystarczającą przesłanką pozytywną, od spełnienia której jest uzależniona zdolność do wystąpienia w charakterze biegłego, jest posiadanie wiadomości specjalnych. Nie można również - zdaniem Kolegium - zaakceptować stanowiska skarżącego, że jedyną miarodajną metodą ustalenia wieku drzewa jest zaproponowana przez niego metoda odwiertu świdrem Presslera lub ścięcie drzew oraz sporządzenie opinii przez innego biegłego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Obowiązkiem sądu administracyjnego przed przystąpieniem do rozpatrzenia środka wniesionego przez podmiot żądający przeprowadzenia postępowania sądowo - administracyjnego, jest w pierwszym rzędzie wyjaśnienie, czy podmiot ten ma w sprawie interes prawny w rozumieniu art. 50 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U z 2012 r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a." Kryterium "interesu prawnego", na którym oparta jest legitymacja do wniesienia skargi ma charakter materialnoprawny i wymaga stwierdzenia związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków wnoszącego skargę a zaskarżonym aktem lub czynnością organu administracji. Innymi słowy interes prawny podmiotu wnoszącego skargę do sądu przejawia się w tym, że działa on bezpośrednio we własnym imieniu i ma roszczenie o przyznanie uprawnienia lub zwolnienie z nałożonego obowiązku ( por. wyrok NSA z 3 czerwca 1996 r. II SA 74/96 - ONSA1997, nr 2, poz. 89).Pojęcie interesu prawnego należy zaś ujmować w kategoriach obiektywnych. Istnieje on wtedy, kiedy można wskazać przepis prawa materialnego, z którego można wywieść dla danego podmiotu określone prawa lub obowiązki. Podstawą materianoprawną postępowania administracyjnego, jakie toczyło się w niniejszej sprawie stanowił przepis art. 88 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody ( Dz.U. z 2009 r. Nr 151, poz.1220 ze zm.).Przedmiotem regulacji tego przepisu jest odpowiedzialność za działania bezprawne określone w kolejnych punktach art. 88 ust. 1. Te działania, zwane deliktami administracyjnymi ustawodawca ujął w następujących wariantach: 1. zniszczenie terenów zieleni albo drzew lub krzewów spowodowane niewłaściwym wykonywaniem robót ziemnych lub wykorzystaniem sprzętu mechanicznego albo urządzeń technicznych oraz zastosowaniem środków chemicznych w sposób szkodliwy dla roślinności; 2. usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia; 3. zniszczenie drzew, krzewów lub terenów zieleni spowodowane niewłaściwym wykonaniem zabiegów pielęgnacyjnych. Odpowiedzialność prawną za powyższe delikty określa się jako odpowiedzialność administracyjno - karną, która jest "trzecim" rodzajem odpowiedzialności z istoty swej penalnej, obok odpowiedzialności za przestępstwa i odpowiedzialności za wykroczenia( zob. W. Radecki - Ustawa o ochronie przyrody, Komentarz, Warszawa 2006, s. 260). Podmiotem ponoszącym odpowiedzialność za ww. delikty, któremu wymierza się administracyjną karę pieniężną jest osoba, która dopuściła się deliktu. Jeżeli chodzi o skarżącego, który obecnie jest właścicielem nieruchomości, na której rosną przedmiotowe świerki( w wyniku postępowania rozgraniczeniowego),to brak jest przepisu prawa materialnego, z którego można by wywieść dla niego określone prawa lub obowiązki w ramach postępowania o wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej. Postępowanie to toczyło się w stosunku do J. i T. małż. B. i to im ewentualnie kara ta mogła być wymierzona. W wyroku z dnia 8 marca 2007 r. sygn. II OSK 428/06, ( LEX nr. 325265) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że " Podmiotem mającym interes prawny w sprawie wymierzenia kary pieniężnej decyzją administracyjną, a więc stroną postępowania, jest wyłącznie ten podmiot, który dopuścił się czynu, za który ustawodawca przewidział tę karę. Nie może natomiast być uznany za stronę w postępowaniu prowadzonym w sprawie wymierzenia kary pieniężnej inny podmiot ( np. ten, na którego gruncie rosły drzewa lub który zawiadomił organ o wycięciu drzew i domaga się zastosowania kary wobec innego podmiotu) ". Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w zupełności podziela powyższy pogląd. Wprawdzie cyt. wyrok zapadł w sprawie dotyczącej kary pieniężnej za wycięcie drzew bez zezwolenia ( a więc przypadku, o którym mowa w art. 88 ust 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody), jednak przytoczona teza jest aktualna także w pozostałych przypadkach wymienionych w art. 88 ust 1, w tym także w pkt 3 tego przepisu, tj. zniszczenie m. in. drzew spowodowane niewłaściwym wykonaniem zabiegów pielęgnacyjnych, który stanowił materialonoprawną podstawę postępowania w niniejszej sprawie. Okoliczność, że skarżący był w postępowaniu administracyjnym traktowany ( wadliwie) jako strona sprawia, że mógł on wnieść skargę do sądu administracyjnego , która w tych warunkach nie mogła być odrzucona, lecz podlegała ona oddaleniu z braku interesu prawnego I. B. w zaskarżeniu przedmiotowej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie. Zbędne było w związku z tym odniesienie się przez Sąd do merytorycznych zarzutów i wywodów skargi. Z tych względów i na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.