II SA/Lu 426/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Asesor WSA Małgorzata Fita-Mazurek, Protokolant Maria Filipek, po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2004 r. sprawy ze skargi S. D. na decyzję Komendanta Wyższej Szkoły Oficerskiej Sił z dnia [...] lutego 2003 r. Nr bez numeru w przedmiocie obniżenia dodatku do uposażenia zasadniczego I stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] z dnia [...] grudnia 2002r., bez numeru; II okresla , że decyzje wymienione w pkt.I nie mogą być wykonane. Komendant Wyższej Szkoły Oficerskiej Sił Powietrznych decyzją z dnia [...] (bez numeru), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a oraz § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 marca 1993r. w sprawie określenia organów wojskowych i organów wojskowych wyższego stopnia, właściwych w sprawach określonych w ustawie o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz w ustawie o uposażeniu żołnierzy (Dz.U. Nr 23, poz. 101), po rozpatrzeniu odwołania S. D. od decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w D. z dnia [...] grudnia 2002r. (bez numeru) w przedmiocie obniżenia ww. dodatku dla personelu latającego do kwoty 1.502,40 zł, stanowiącej 120% uposażenia bazowego; utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W motywach tej decyzji podtrzymano stanowisko organu pierwszoinstancyjnego, w świetle którego S. D. nie nabył uprawnienia do otrzymania dodatku za uzyskanie klasy mistrzowskiej, lecz przysługuje mu taki dodatek za uzyskanie pierwszej klasy pilota wojskowego. Pogląd powyższy wywiedziono z faktu, że "(...) z dniem 30 marca 2001r. utraciły moc uchwały Rady Ministrów oraz zarządzenia Prezesa Rady Ministrów, ministrów i innych organów administracji rządowej, podjęte lub wydane przed dniem wejścia w życie Konstytucji RP , jeżeli zostały podjęte lub wydane bez upoważnienia ustawowego, a także inne akty normatywne Rady Ministrów, Prezesa Rady Ministrów oraz ministrów lub innych organów administracji rządowej, podjęte lub wydane przed dniem wejścia w życie Konstytucji RP, jeżeli zawierają normy prawne o charakterze powszechnie obowiązującym lub wewnętrznym, z wyjątkiem rozporządzeń (por. art. 75 ust. 1 i 2 w zw. z art. 79 ustawy z dnia 22 grudnia 2000r. o zmianie niektórych upoważnień ustawowych do wydawania aktów normatywnych oraz o zmianie niektórych ustaw - Dz.U. Nr 120, poz. 1268), w tym także przepisy o kwalifikowaniu pilotów i nawigatorów w lotnictwie wojskowym, stanowiące do dnia 29 marca 2001r. podstawę uzyskania przez żołnierza zawodowego klasy pilota wojskowego. Do tej ostatniej daty mjr S. D. posiadał pierwszą klasę pilota wojskowego i nadal zachowuje prawo do posiadania uzyskanej klasy pilota. Od dnia 30 marca 2001r. nie obowiązują już żadne przepisy, które mogłyby stanowić podstawę prawną uzyskania wyższej klasy pilota wojskowego, w związku z czym złożone z pozytywnym rezultatem przez mjr S. D. egzaminy na klasę mistrzowską pilota wojskowego nie skutkują uzyskaniem przez niego tej klasy". Decyzję powyższą zaskarżył do Sądu S. D. , wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi podniósł, że uzasadnienie tej decyzji jest niezrozumiałe. Realizując roczny plan szkolenia i wykonując zadania w powietrzu zlecone przez dowódcę jednostki w 2001r., skarżący uzyskał niezbędne normy i warunki do ubiegania się o "mistrzowską" klasę kwalifikacyjną pilota wojskowego Podstawę do ubiegania się o tę klasę była obowiązująca, wydana w 2001 r., a wprowadzona do użytku w lotnictwie Sił Zbrojnych RP Rozkazem Dowódcy WLOP Nr [...] z dnia [...] grudnia 1997r. "Instrukcja kwalifikacyjna pilotów i nawigatorów w lotnictwie wojskowym Rzeczpospolitej Polskiej" (sygn. WLOP 259/97). Sesja egzaminacyjna na klasy pilotów i nawigatorów organizowana w grudniu 2001r. odbyła się po raz pierwszy wg norm zawartych w ww. Instrukcji. Do powyższej Instrukcji zmiany wprowadził Rozkaz Dowódcy WLOP Nr [...] z dnia [...] listopada 2001r. w sprawie wprowadzenia do użytku w Lotnictwie Sił Zbrojnych RP "Instrukcji kwalifikowania pilotów i nawigatorów w Lotnictwie Wojskowym Rzeczypospolitej Polskiej". Uznając powyższą Instrukcję za obowiązującą w okresie od stycznia 2001r. skarżący realizował zadania lotnicze w kierunku spełnienia obowiązujących norm do uzyskania " mistrzowskiej" klasy pilota wojskowego. W ostatnim kwartale 2001r. ukazał się Rozkaz Dowódcy WLOP Nr [...] z dnia [...] listopada 2001r. dotyczący sesji egzaminacyjnej na klasy pilotów i nawigatorów w LSZ RP. Po zrealizowaniu norm nalotu i osiągnięciu odpowiedniego poziomu wyszkolenia lotniczego skarżący przystąpił do sesji egzaminacyjnej w grudniu 2001r., którą pozytywnie zaliczył, za co Rozkazem Dowódcy WLOP Nr [...] z dnia [...] lutego 2002 r. została mu nadana mistrzowska klasa kwalifikacyjna pilota wojskowego w lotnictwie transportowym. W tych okolicznościach dodatek dla personelu latającego, po uzyskaniu klasy "mistrzowskiej" powinien być podwyższony o 50% uposażenia bazowego. Wstrzymanie wypłacanego dodatku jest zatem w ocenie skarżącego krzywdzące i sprzeczne z prawem. Komendant Wyższej Szkoły Oficerskiej Sił Powietrznych w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo podniósł, że po dniu 30 marca 2001r. nadal przeprowadzane były egzaminy na klasy kwalifikacyjne, a po ich zaliczeniu nadawano rozkazem właściwego organu wojskowego określoną klasę kwalifikacyjną. Uzyskanie przez żołnierza klasy kwalifikacyjnej było następnie podstawą do przyznania mu dodatku dla personelu latającego w wysokości odpowiednio podwyższonej (por. § 17 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 października 2000 r. - Dz.U. Nr 90, poz. 1005 ze zm.). Skarżącemu nadano klasę mistrzowską pilota wojskowego rozkazem Dowódcy WLOP Nr [...] z dnia [...] lutego 2002r. i w oparciu o ten rozkaz Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] w D. podwyższył skarżącemu dodatek dla personelu lotniczego. Dodatek w podwyższonej wysokości wypłacano skarżącemu od dnia złożenia egzaminów, do dnia, w którym stała się ostateczna decyzja Dowódcy o obniżeniu tego dodatku. Wydanie tej decyzji było natomiast podyktowane uchyleniem przez Dowódcę WLOP rozkazem nr [...] z dnia [...] października 2002r. swojego rozkazu, nadającego skarżącemu mistrzowską klasę pilota wojskowego. Uchylenie owego rozkazu skutkowało tym, że skarżący utracił prawo do pobierania dodatku dla personelu latającego w wysokości należnej żołnierzowi posiadającemu klasę mistrzowską. Zachował jednak nadal prawo do tego dodatku w wysokości przysługującej żołnierzowi posiadającemu klasę pierwszą. W tych okolicznościach dodatek przysługuje skarżącemu w wysokości niższej niż dotychczas otrzymywał, co uprawniało do obniżenia dodatku do wysokości należnej żołnierzowi posiadającemu pierwszą klasę pilota wojskowego ( § 5 ust. 1 cyt. rozporządzenia). Sąd, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną zważył, co następuje: Stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974r. o uposażeniu żołnierzy (Dz.U. z 2002r. Nr 76, poz. 693 ze zm.) - uposażenie żołnierzy składa się z uposażenia zasadniczego i dodatków, które przyznawane są w wysokości i na warunkach określonych w przepisach § 11 i § 17 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 października 2000r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy (Dz.U. Nr 90, poz. 1005 ze zm.). Zarówno uposażenie zasadnicze, jak również dodatki do uposażenia przyznawane są w drodze decyzji przez właściwy organ wojskowy (por. art. 9 ust. 4 ww. ustawy oraz § 5 ww. rozporządzenia). W piśmie procesowym z dnia [...] lutego 2004 r. , do którego dołączono m.in. trzy decyzje z dnia [...] grudnia 2001r. wydane w stosunku do S. D. przez Dowódcę Jednostki Wojskowej Nr [...] w D., pełnomocnik Komendanta Wyższej Szkoły Oficerskiej Sił Powietrznych potwierdził, że owe decyzje są ostateczne. W decyzji Nr [...] przyznano skarżącemu dodatek dla personelu latającego wykonującego loty na samolotach odrzutowych ponaddźwiękowych albo śmigłowcach - w wysokości 80% uposażenia bazowego. W decyzji Nr [...]przyznano dodatek za uzyskaną klasę mistrzowską - w wysokości 50% uposażenia bazowego. W decyzji Nr [...] przyznano dodatek z tytułu stażu służby na stanowisku - w wysokości 20% uposażenia bazowego (łącznie 150% uposażenia bazowego). Z akt sprawy wynika, że Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] w D. wszczął z urzędu postępowania administracyjne w stosunku m.in. do skarżącego, w przedmiocie "obniżenia dodatków kwalifikacyjnych do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych za klasę kwalifikacyjną". Jako podstawę wszczęcia postępowania wobec skarżącego powołano się na fakt uchylenia Rozkazu Dowódcy WLOP Nr [...] z dnia [...] lutego 2002r., Rozkazem Dowódcy WLOP Nr [...] z dnia [...] października 2002r. Pierwszym z wymienionych rozkazów nadano skarżącemu klasę mistrzowską pilota w lotnictwie transportowym, co stanowiło podstawę do przyznania mu dodatku dla personelu latającego w wysokości podwyższonej o 50% uposażenia bazowego, w oparciu o § 17 ust. 2 pkt 4 ww. rozporządzenia (por. decyzja ostateczna Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w D. z dnia [...] grudnia 2002r. Nr [...]). Rozkaz Nr [...] z dnia [...] października 2002r. został wydany na podstawie art. 75 ustawy z dnia 22 grudnia 2000r. o zmianie o zmianie niektórych upoważnień ustawowych do wydawania aktów normatywnych oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 120, poz. 1268). W tym miejscu podnieść należy, że przywołana w tym rozkazie podstawa prawna jest niewłaściwa, gdyż po pierwsze - Dowódca Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej nie jest organem administracji rządowej , a po wtóre - jego Rozkaz Nr [...] z dnia [...] lutego 2002r. nie został zamieszczony w Obwieszczeniu Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 2001r. w sprawie wykazu uchwał Rady Ministrów, zarządzeń i innych aktów normatywnych Prezesa Rady Ministrów, ministrów i innych organów administracji rządowej, które utraciły moc z dniem 30 marca 2001r. (M.P. 2001r. Nr 47, poz. 782). Poza tym stwierdzić trzeba, że w orzecznictwie panuje jednolity pogląd, że przyznanie żołnierzowi zawodowemu klasy kwalifikacyjnej stanowi w istocie decyzję administracyjną, niezależnie od tego, czy istnieją podstawy prawne działania organów wojskowych w tych sprawach (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 sierpnia 2003 r. sygn.akt SA/Bd 1484/03 - niepubli.). Taka sama zasada obowiązuje w przypadku "cofnięcia" (anulowania) klasy kwalifikacyjnej, przyznanej wcześniej żołnierzowi zawodowemu. Tymczasem Rozkazu Dowódcy WLOP Nr [...] z dnia [...] października 2002r. nie doręczono skarżącemu i nie pouczono o możliwości złożenia środka odwoławczego. Tym samym nie istniała podstawa do wydania przez Dowódcę Jednostki Wojskowej Nr [...] w D. decyzji z dnia [...] grudnia 2002r. , obniżającej skarżącemu dodatki dla personelu latającego, do kwoty stanowiącej 120% uposażenia bazowego. Takiej podstawy nie dawał również przepis art. 7 ust. 2 cyt. ustawy z dnia 17 grudnia 1974r. ani § 5 ust. 1 ww. rozporządzenia, zwłaszcza w sytuacji gdy w obrocie prawnym istnieją w dalszym ciągu trzy ostateczne decyzje Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w D. z dnia [...], przyznające skarżącemu dodatki do uposażenia zasadniczego w łącznej wysokości 150% uposażenia bazowego. Zaskarżona do Sądu decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja pierwszoinstancyjna pogorszyły zatem znacznie sytuację skarżącego. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 sierpnia 1995r. sygn. akt SA/Wr 436/95 (ONSA 1996/4, poz. 155), że zmiana uposażenia zasadniczego żołnierza oraz dodatków do uposażenia, ustalonych ostateczną decyzją administracyjną dopuszczalna jest wyłącznie na warunkach zmiany, uchylenia bądź stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej (art. 145 § 1 , art. 155 , art. 156 § 1 albo art. 162 § 1 k.p.a.). Skoro zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja pierwszoinstancyjna dotknięte są wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. , przeto Sąd obowiązany był do stwierdzenia ich nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) oraz do zastosowania art. 152 tej ustawy.