II SA/Lu 428/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Sidor (sprawozdawca), Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Protokolant Referent Marzena Okoń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 lipca 2011 r. sprawy ze skargi B. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie bezzwrotnego zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia 20 kwietnia 2011r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie po rozpoznaniu odwołania B. N. utrzymało w mocy decyzję z dnia 14 marca 2011r. o odmowie przyznania jej zasiłku celowego w kwocie 300 000 zł z przeznaczeniem na pokrycie kosztów związanych z budową budynku mieszkalnego w miejscowości Z. P., gmina W. Organy obu instancji ustaliły, że B. N.zamieszkuje w G., gdzie koncentruje się jej aktywność życiowa, nie zaś w Z. P., gdzie wprawdzie obecnie posiada dom (po śmierci rodziców stała się jego właścicielką), ale przed powodzią w maju 2010r. nie przybywała w nim na stałe, lecz tylko okresowo, odwiedzając rodziców i pomagając im w prowadzeniu gospodarstwa domowego i rolnego. B. N. mieszka w domu drewnianym w G. z córką P. J., utrzymuje się z renty w wysokości 960,59 zł, alimentów na rzecz córki- 250 zł oraz z dochodu z gospodarstwa rolnego o pow. 1, 14 ha. Wnioskodawczyni jest całkowicie niezdolna do pracy ze względów zdrowotnych. W 2009r. była jej udzielona pomoc społeczna ze względu na trudną sytuację materialną. Organy stwierdziły, że sytuacja B. N. pogorszyła się wskutek powodzi, ale pomoc finansowa na odbudowanie zniszczonego wskutek zalania domu w Z. nie może być udzielona. Brak jest bowiem podstaw do udzielenia pomocy w majątku znajdującym się poza miejscem zamieszkania. Zasiłki celowe przyznawane na pokrycie szkód wynikłych z powodzi nie mają charakteru odszkodowawczego, pomoc publiczna powinna być kierowana przede wszystkim do osób, które utraciły swe domy i mieszkania stanowiące ich stałe miejsca zamieszkania. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniosła B. N., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. Zdaniem skarżącej, organ nie ustalił należycie jej miejsca zamieszkania, pominął zeznania wielu świadków, którzy potwierdzili, że już przed powodzią mieszkała w Z., bowiem tam prowadziła gospodarstwo rolne i domowe wraz z rodzicami, którym pomagała. Podniosła, że jest "poszkodowaną" w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 24 czerwca 2010r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi z maja i czerwca 2010r., a więc spełnia przesłanki przyznania jej zasiłku celowego zarówno na podstawie tej ustawy, jak i na podstawie art. 40 ust. 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej. Zdaniem skarżącej okoliczność, iż dom w Z. był ubezpieczony, nie pozbawia jej prawa do zasiłku z pomocy społecznej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z przepisami prawa, do czego z mocy art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269 ze zm.) sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Zasiłek celowy "powodziowy" jest przyznawany w oparciu o art. 40 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem zasiłek celowy może być przyznany także osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego, klęski żywiołowej lub ekologicznej. Zasiłek ten może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi (ust. 3). Przyznanie takiego zasiłku oparte jest na uznaniu administracyjnym, które pozostawia organowi pewną swobodę co do tego czy świadczenie przyznać. Cechą specyficzną uznania jest to, że decyzja taka nie podlega kontroli sądowej z punktu widzenia celowości rozstrzygnięcia. (por. I. Bogucka, Państwo prawne a problem uznania administracyjnego, Państwo i Prawo 1992, z. 10, s.32 i nast.) Nie oznacza to jednak wyłączenia decyzji uznaniowych całkowicie spod kontroli sądowej, choć kontrola ta jest ograniczona. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 maja 2002r. (SA/Sz 2548/00, niepubl.) kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się do oceny czy organ administracji uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych, mających znaczenie w sprawie oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów. Kontrola sądu dotyczy więc prawidłowości postępowania organu administracji poprzedzającego wydanie decyzji. W szczególności polega ona na sprawdzeniu czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy, do czego zobowiązane są organy obu instancji na podstawie art. 7, 77 § 1, 80 i 136 kpa. W niniejszej sprawie organ wyczerpująco przeprowadził postępowanie wyjaśniające, a w konsekwencji – działając w granicach przysługującego mu uznania - miał prawo odmówić uwzględnienia wniosku skarżącej o przyznanie jej zasiłku celowego w kwocie 300.000 zł na odbudowę zalanego przez powódź wiosną 2010r. budynku mieszkalnego położonego w miejscowości Z.P. Organ ustalił mianowicie, że skarżąca na stałe zamieszkuje wraz z małoletnią córką w G. i tam prowadzi własne gospodarstwo domowe, natomiast w Z. w okresie przed powodzią przebywała jedynie okresowo, odwiedzając rodziców i pomagając im w prowadzeniu gospodarstwa rolnego. Organ prawidłowo wskazał na art. 40 ust. 2 ustawy, który uzależnia przyznanie zasiłku celowego od wystąpienia strat w majątku wnioskodawcy - i zasadnie uznał, że skoro skarżąca nie prowadziła gospodarstwa domowego wspólnie z rodzicami, gdyż wraz z córką mieszkała w G. i skoro ma możliwość uzyskania odszkodowania od ubezpieczyciela, to zasiłek na odbudowę domu w wysokości 300 000 zł nie może być jej przyznany. Wprawdzie roszczenie o odszkodowanie nie wyklucza prawa ubiegania się o świadczenia z pomocy społecznej, to jednak z uwagi na to, że odszkodowanie zasadniczo rekompensuje wysokość doznanych strat, to stanowisko organu, działającego w ramach uznania administracyjnego, należy uznać za usprawiedliwione. Trudna sytuacja finansowa skarżącej daje jej jednak prawo ubiegania się o inne świadczenia, m.in. o zasiłek celowy na zasadzie art. 39 czy 41 ustawy i jak wynika z akt, z pomocy takiej korzysta. Należy również wskazać, że powołana przez skarżącą ustawa z dnia 24 czerwca 2010r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi z 2010r. (Dz.U. Nr 123, poz. 835 ze zm.) nie przewiduje odrębnych niż w ustawie o pomocy społecznej- zasad przyznania zasiłku celowego, lecz zawiera szereg szczegółowych rozwiązań dla osób poszkodowanych w wyniku powodzi. Z tych względów, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.)