II SA/Lu 428/16

WyrokWSA w Lublinie2016-09-20

Skład orzekający: Grażyna Pawlos-Janusz, Joanna Cylc-Malec, Jacek Czaja

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ prawidłowo skorygował dochód strony w celu ustalenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, uwzględniając dochód z umowy zlecenia tylko z kilku miesięcy okresu zasiłkowego, zamiast uwzględnić go w sposób uśredniony za cały okres?
Ratio decidendi
Organ wadliwie skorygował dochód strony, doliczając dochód uzyskany w jednym miesiącu do dochodu z roku poprzedzającego okres zasiłkowy, zamiast uśrednić cały dochód uzyskany w okresie zasiłkowym i podzielić przez dwanaście. Tylko prawidłowe ustalenie, że dochód przekraczał kryterium, uzasadnia wydanie decyzji o nienależnie pobranych świadczeniach.
Stan faktyczny
Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji ustalającą nienależnie pobrane świadczenia rodzinne i orzekającą ich zwrot. Organ ustalił, że skarżąca w okresie pobierania świadczeń uzyskała dochód z umowy zlecenia, co spowodowało przekroczenie kryterium dochodowego. Skarżąca kwestionowała sposób ustalenia dochodu, wskazując na wcześniejsze rozwiązanie umowy zlecenia i niższe dochody niż przyjęte przez organ. WSA uznał skargę za zasadną.
Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca),, Sędzia WSA Jacek Czaja, Protokolant Sekretarz sądowy Agata Jakimiuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 września 2016 r. sprawy ze skargi Z. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zwrotu świadczeń nienależnie pobranych I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. przyznaje [...] P. S. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług. Decyzją z dnia [...]., znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania Z. G. utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta L. przez Kierownika Działu do Spraw Osób Zobowiązanych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L. z dnia [...]., nr [...] w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych za okres od [...] r. do [...]. w wysokości [...] zł oraz o zwrocie tej kwoty wraz z należnymi odsetkami. Decyzja ta została wydana w następujących okolicznościach: Decyzją z dnia [...]., nr [...] organ I instancji przyznał Z. G. świadczenia rodzinne tj. zasiłek rodzinny wraz z dodatkiem z tytułu samotnego wychowywania dziecka – J. G. na okres od [...]. do [...]. w miesięcznej wysokości [...] zł (zasiłek) i [...] zł (dodatek). Podczas rozpoznawania wniosku Z. G. o przyznanie świadczeń rodzinnych na kolejny okres zasiłkowy tj. [...] organ stwierdził, że w okresie od [...]. do [...]. wnioskodawczyni pozostawała w zatrudnieniu na podstawie umowy zlecenia z dnia [...]. i pobierała z tego tytułu dochody, co spowodowało, że w okresie, w którym pobierała przyznane jej decyzją z dnia [...]. świadczenia rodzinne przez kilka miesięcy jej dochód przekraczał kryterium dochodowe, a zatem świadczenia za ten okres były nienależne. Organ ustalił mianowicie, że dochód Z. G. uzyskany z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty tj. z lutego 2014r. wyniósł [...] zł, a więc o tę kwotę wzrósł średni miesięczny jej dochód od marca 2014r., a więc począwszy od tego miesiąca świadczenia się jej nie należały. Organ wyjaśnił, że przeliczenia dochodu dokonano następująco: [...] zł (dochód za 2012r.) + [...] zł (stypendium socjalne i doktoranckie za 2012r.)= [...] zł : 12= [...] zł + [...] zł= [...] zł : 2 (liczba osób w rodzinie)=811,50 zł. Wobec powyższego, wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...]. organ I instancji ustalił nienależnie pobrane przez Z. G. świadczenia za okres od 1 marca do [...]. i orzekł o ich zwrocie. W odwołaniu Z. G. podnosiła, że złożyła przed organem I instancji wyjaśnienia w piśmie z dnia [...]., z których wynika, że umowa zlecenia z dnia [...]. została rozwiązana z dniem [...]., na dowód czego załączyła kserokopię umowy rozwiązującej. W efekcie dochody jakie otrzymała z tytułu tej umowy to za styczeń 2014r. – [...] zł, za luty 2014r – [...] zł i za marzec 2014r. – [...] zł. Podkreśliła, że za kolejne miesiące, w których pobierała świadczenia rodzinne, nie otrzymywała już wynagrodzenia z tytułu umowy zlecenia, dlatego decyzja ustalająca nienależnie pobrane świadczenia i orzekająca ich zwrot jest wadliwa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazaną na wstępie decyzją utrzymało w mocy decyzję organu I instancji podzielając w całości ustalenia i stanowisko tego organu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Z. G. domagała się uchylenia decyzji Kolegium wskazując, że "uchybia ona prawu". W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania tj. art.7, 77 i 107 § 3 kpa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji był art. 30 ustawy z dnia [...]. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2015r., poz. 114 ze zm.), zwanej dalej "u.ś.r.". Zgodnie z tym przepisem osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu (ust.1). Za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się: 1) świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania; 2) świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia; 3) świadczenia rodzinne wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 23a ust. 5, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne; 4) świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego; 5) świadczenia rodzinne wypłacone osobie innej niż osoba, która została wskazana w decyzji przyznającej świadczenia rodzinne, z przyczyn niezależnych od organu, który wydał tę decyzję (ust.2). Wydając zaskarżoną decyzję organ wskazał na art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. stwierdzając, że skoro w okresie pobierania świadczeń w 2014r. skarżąca uzyskała dochód z umowy zlecenia zawartej w dniu [...]., wskutek czego jej dochód wzrósł w marcu 2014r., to świadczenia pobrane w okresie od tego miesiąca tj. marca 2014r. do końca okresu zasiłkowego, na który świadczenie zostało przyznane, tj. do [...]., jest świadczeniem nienależnym i podlega zwrotowi. W pierwszej kolejności wskazać należy, że w świetle art. 5 ust. 4 – 4b u.ś.r. możliwa jest korekta ustalonego już dochodu osoby uprawnionej (lub rodziny uprawnionej) z powodu zdarzeń, jakie nastąpiły już po upływie okresu, w związku z którym ustalono ten dochód, czyli po 31 grudnia roku kalendarzowego poprzedzającego okres zasiłkowy (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia [...]., II SA/Po [...], wyrok TK z dnia [...]., P [...]). [...] taką przeprowadza organ przed wydaniem decyzji w trybie cyt. art. 30 u. ś.r. (co ma miejsce w niniejszej sprawie) bądź w trybie art. 32 u.ś.r., zgodnie z którym, organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń. Decyzją wydaną w trybie art. 30 ust. 1 u.ś.r. organ orzeka o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia, a więc de facto o utracie tych świadczeń na przyszłość, a więc tylko wówczas, gdy nie upłynął jeszcze okres, na który je przyznano (stanowisko to jest utrwalone w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, np. wyrok NSA z dnia [...]., I OSK [...], wyrok NSA z dnia [...]., I OSK [...]). Natomiast gdy organ stwierdzi, że w trakcie okresu zasiłkowego, w tym również po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, strona uzyskała dochód, wskutek czego utraciła ona prawo do świadczeń, a jednocześnie decyzja ostateczna przyznająca świadczenia została już zrealizowana, nie ma podstaw do uchylenia takiej decyzji, natomiast organ ma prawo orzec o nienależnie pobranym świadczeniu, a więc wydać decyzję w trybie art. 30 u.ś.r. (zob. wyrok NSA z dnia [...]., I OSK [...]). Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, bowiem informację o uzyskaniu przez skarżącą dochodu w 2014r. tj. w okresie zasiłkowym, w którym pobierała ona świadczenia rodzinne przyznane decyzją z dnia [...]. organ powziął dopiero w 2015r., a więc już po zrealizowaniu decyzji przyznającej świadczenie na rok zasiłkowy [...]. O ile jednak organ zasadnie wszczął postępowanie w trybie art. 30 u.ś.r., o tyle nieprawidłowo dokonał korekty dochodu skarżącej, co mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, bowiem tylko w razie dochodu przekraczającego ustawowe kryterium, prawo do świadczeń rodzinnych nie przysługuje. Nie każdy zatem wzrost dochodu w okresie pobierania przyznanych świadczeń powoduje, że prawo do tych świadczeń ustaje i konieczne jest wydanie decyzji ustalającej nienależnie pobrane świadczenia i orzekającej ich zwrot. Należy przy tym podkreślić, że – zgodnie z zasadą niedziałania prawa wstecz - wydając decyzję w trybie art. 30 bądź 32 u.ś.r. organ powinien uwzględniać kryterium dochodowe, jakie obowiązywało wcześniej tj. w dacie wydawania decyzji przyznającej świadczenie, a nie aktualne (obowiązujące w dacie wydawania decyzji na podstawie tych przepisów). W niniejszej sprawie prawidłowo stwierdził, że wynosiło ono [...] zł zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...]. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz.U. z 2012r., poz. 959). Organ natomiast w wadliwy sposób skorygował wysokość dochodu skarżącej, bowiem doliczył do średniego miesięcznego dochodu jej rodziny uzyskanego w 2012r., a więc w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy [...] (który wynosił [...] zł, co nie jest kwestionowane) kwotę dochodu uzyskanego w marcu 2014r. tj. [...] zł i w ten sposób ustalił, że skorygowany miesięczny dochód rodziny skarżącej wynosi [...] zł, tj. [...] zł na osobę. Zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 2a u. ś. r. - dochód członka rodziny to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4 – 4b. Zasadą jest więc, że o prawie do świadczeń rodzinnych decyduje przeciętny miesięczny dochód z właściwego roku kalendarzowego, tj. z okresu 12 miesięcy. Przepis art. 5 ust. 4- 4b u. ś.r. w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji stanowi, że: W przypadku utraty dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego (ust.4). W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, ustalając dochód członka rodziny, osoby uczącej się lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, uzyskany w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. (ust. 4a). W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych (ust.4b). Przepis ten wymaga więc, by przy ustalaniu dochodu, od którego zależy prawo do świadczeń rodzinnych, uwzględniać również tzw. dochód uzyskany (oraz dochód utracony, który jednak nie występuje w niniejszej sprawie). Chodzi więc o dodatkowy dochód uzyskany już po roku kalendarzowym, za który dochód był ustalany, ale pod warunkiem, że jest on nadal "uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych". (ust.4b), przy czym za "dzień ustalania prawa do świadczeń rodzinnych" uznaje się dzień wydania decyzji jako "powtórnie ustalającej" (zob. powołany wyżej wyrok WSA w Krakowie z dnia [...]., III SA/Kr [...]), O ile tak dosłownie rozumiany warunek mógłby być spełniony w przypadku wydawania decyzji w trakcie okresu zasiłkowego (co zwykle dotyczy decyzji uchylającej bądź zmieniającej wysokość świadczeń na przyszłość wydawanej na podstawie art. 32 u. ś.r. albo decyzji ustalającej nienależnie pobrane świadczenia na podstawie art. 30 u. ś.r., ale tylko w odniesieniu do świadczeń już pobranych), o tyle nie byłby nigdy możliwy do spełnienia w przypadku wydawania decyzji w trybie art. 30 u.ś.r. już po upływie okresu zasiłkowego (wydanie decyzji w trybie art. 32 jest na tym etapie bowiem niedopuszczalne), co ma miejsce w niniejszej sprawie. Wykładnia celowościowa przepisów u. ś.r. nie pozwala jednak na przyjęcie, że ustawodawca nie dopuścił w takiej sytuacji możliwości wydania decyzji w trybie art. 30. Mając na uwadze zasadę, że świadczenia rodzinne należą się ze względu na niski przeciętny miesięczny dochód osoby/członka rodziny ustalany w skali roku kalendarzowego i przyznawane są one na sztywno ustalony okres zasiłkowy (roczny) uznać należy, że celem przepisów art. 5 ust.4 - 4b u.ś.r. jest kontynuacja uzyskiwania przez osobę pobierającą świadczenia rodzinne niskiego dochodu, uprawniającego ją do takich świadczeń, również przez okres zasiłkowy, na który przyznano jej świadczenia. Taką też wykładnię potwierdził ustawodawca zmieniając z dniem [...]. przepis art. 5 ust. 4 b (art. 41 pkt 2 lit. "a" ustawy z dnia [...]. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, Dz.U. z 2016r., poz. 195), z którego wynika, że uzyskany po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód podlega uwzględnieniu, "jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych". Aktualnie przepis ten nie odnosi się więc do "dnia ustalania prawa do świadczeń", lecz do "okresu, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń". Reasumując, przepis art. 5 ust. 4b u. ś.r. wprowadza zatem zasadę kontynuacji prawa do świadczeń rodzinnych w okresie zasiłkowym ze względu na dochód uzyskany w okresie zasiłkowym, na który świadczenie zostało przyznane. Organ ma więc - przed wydaniem decyzji w trybie art. 30 bądź 32 u.ś.r. - obowiązek zweryfikować dochód osoby pobierającej świadczenie w okresie zasiłkowym. Przy dokonywaniu korekty dochodu, należy doliczyć do dochodu uzyskanego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, dochód uzyskany (bądź utracony) po tym okresie i następnie podzielić go na dwanaście. Jak bowiem wskazano, z przytoczonych przepisów wynika zasada, że dochodem decydującym o prawie do świadczeń rodzinnych jest przeciętny miesięczny dochód w roku kalendarzowym - zasada ta powinna więc mieć zastosowanie również w przypadku utraty bądź uzyskania dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia [...]., III SA/Kr [...]), skoro ustawodawca wprost w art. 5 ust. 4 – 4b nakazuje przy ustalaniu dochodu uwzględniać taką utratę bądź uzyskanie dochodu. Ze względu na tę podstawową zasadę słusznie również przyjmuje się w piśmiennictwie, że ustalając bądź weryfikując dochód należy uwzględniać cały uzyskany (utracony) w okresie zasiłkowym dochód, a nie tylko dochód za jeden bądź kilka miesięcy. O ile nie można bowiem wykluczyć, że w wyniku jednego zdarzenia prawnego, np. spadku, dochód strony znacznie wzrośnie, to jednak w większości przypadków, jednorazowy wzrost miesięcznego dochodu nie spowoduje tak znacznej poprawy sytuacji osoby pobierającej świadczenie, by uznać, że przyznane świadczenie w danym okresie już się jej nie należy. Dlatego trafne jest stanowisko, że nie może dochodzić do sytuacji, kiedy uzyskany przez stronę czy członka rodziny dodatkowy dochód z jednego czy dwóch miesięcy (w okresie zasiłkowym) będzie decydował o prawie do świadczenia (zob. A. Korcz – Maciejko, W. Maciejko w: Świadczenia rodzinne. Komentarz, W. 2009, s. 189, a także wyrok WSA w Krakowie z dnia [...]., III SA/Kr [...],; por. wyrok WSA w Lublinie z dnia [...]., II SA/Lu [...]). W świetle powyższego stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie organ przyjął wadliwy sposób korygowania dochodu skarżącej. Należało bowiem dodatkowy dochód, który uzyskała w całym okresie zasiłkowym w 2014r. (do [...].), doliczyć do dochodu uzyskanego w 2012r. i następnie tak wyliczoną kwotę podzielić przez dwanaście (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia [...]., III SA/Kr [...], a także wyroki: WSA w Łodzi z dnia [...]., II SA/Łd [...], WSA w Lublinie z dnia [...]., II SA/Lu [...], WSA w Białymstoku z dnia [...]., II SA/Bk [...], WSA w Szczecinie z dnia [...]., II SA/Sz [...]). Błędne zweryfikowanie dochodu mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, bowiem – jak wskazano – tylko ustalenie, że dochód ten przekraczał w okresie pobierania świadczenia rodzinnego kryterium dochodowe, stanowi o utracie prawa do tego świadczenia, co z kolei uzasadnia wydanie decyzji na podstawie art. 30 u. ś.r. ustalającej nienależnie pobrane świadczenia i orzekającej o ich zwrocie. Wysokość dochodu ustalonego przez organ w niniejszej sprawie budziła wątpliwości tym bardziej, że skarżąca podnosiła, że umowa zlecenia została rozwiązana już w dniu [...]., a dochód z tej umowy uzyskiwała wyłącznie w okresie od stycznia do marca 2014r., a więc przez 3 miesiące, a nie przez 8 miesięcy, jak przyjął organ; ponadto tylko w styczniu i w lutym wynosił on [...] zł miesięcznie, natomiast w marcu 2014r. był niższy – wynosił [...] zł, a nie jak ustalił organ [...] zł. Skarżąca przedstawiła przy tym kserokopię umowy rozwiązującej umowę zlecenie oraz kopie przelewów wynagrodzeń z tytułu tej umowy za okres styczeń – marzec 2014r. W świetle art. 7, 77, 107 § 3 kpa, obowiązkiem organu odwoławczego było odniesienie się w uzasadnieniu do tych oświadczeń i dowodów, a w razie potrzeby przeprowadzenie uzupełniającego postępowania wyjaśniającego zgodnie z art. 135 kpa. Tymczasem organ całkowicie zarzuty te pominął, ograniczając się do powtórzenia w uzasadnieniu ustaleń i argumentacji organu I instancji, co stanowi naruszenie powyższych przepisów, mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Odnosząc się natomiast do zarzutu skarżącej, że dochód z umowy zlecenia uzyskała tylko w okresie trzech miesięcy (styczeń – marzec 2014r.), a nie ośmiu (marzec – październik 2014r.), jak przyjął organ, a więc nie można uznać za nienależnie pobrane świadczeń w tym 8-miesięcznym okresie, stwierdzić należy, że nie jest on uzasadniony. Z podniesionym zarzutem wiąże się kwestia okresu nienależnego pobierania świadczeń, za który świadczenia będą podlegały zwrotowi zgodnie z art. 30 ust. 1 u.ś.r. Kwestię tę reguluje przepis art. 24 ust. 7 u.ś.r., który w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji stanowił, że w przypadku, gdy uzyskanie dochodu powoduje utratę prawa do świadczeń rodzinnych lub obniżenie ich wysokości, świadczenia nie przysługują lub przysługują w niższej wysokości od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym dochód został uzyskany. Przepis ten należy interpretować w ten sposób, że "nienależne pobieranie świadczeń" zaczyna się "od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym dochód został uzyskany", przy czym chodzi tu o każdy dodatkowy dochód, niezależnie od jego wysokości, i trwa do końca danego okresu zasiłkowego, na który świadczenie zostało przyznane, niezależnie od tego czy we wszystkich miesiącach tego okresu dodatkowy dochód był uzyskiwany. Taka wykładnia wynika z jednej strony z zasady kontynuacji uzyskiwania dochodu uprawniającego do przyznania świadczeń rodzinnych, wyrażonej w cyt. wyżej art. 5 ust. 4-4b u. ś.r., a więc z zasady ustalania przeciętnego miesięcznego dochodu, co wymaga uwzględnienia dochodu za cały okres, a nie tylko wybranych miesięcy, i z drugiej strony z zasady ustalania świadczeń na okres zasiłkowy (art. 24 ust. 1 u. ś.r.), sztywno określony przez ustawodawcę, a nie na inny okres, dowolnie ustalony przez organ. W sprawie niniejszej – wbrew zarzutom skargi - organ prawidłowo więc ustalił, że skoro skarżąca pobierała dochody z tytułu umowy zlecenia już w styczniu 2014r., to o nienależnie pobranych świadczeniach można mówić począwszy od marca 2014r. do [...]. tj. do końca okresu zasiłkowego, na który świadczenia te były przyznane. Warunkiem podstawowym jest natomiast bezsporne ustalenie, że przeciętny dochód skarżącej w tym okresie przekraczał kryterium dochodowe, obowiązujące w dacie wydania decyzji przyznającej świadczenia, czego – jak wskazano – organ w niniejszej sprawie nie uczynił. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy z dnia [...]. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016r., poz.718 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku; wynagrodzeniu ustanowionego w ramach prawa pomocy adwokata orzeczono na podstawie art. 250 P.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. "c" i § 4 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2015 r. poz. 1801). Rozpatrując sprawę ponownie organ odwoławczy, mając na uwadze rozważania Sądu, zweryfikuje - w sposób wskazany wyżej przez Sąd - dochód skarżącej, uprawniający do przyznania jej świadczeń rodzinnych w okresie zasiłkowym [...] i następnie wyda odpowiednie rozstrzygnięcie.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło