II SA/Lu 433/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca), Sędzia WSA Ewa Ibrom, Protokolant Asystent sędziego Jakub Polanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi W.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2007 r. nr [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]kwietnia 2007 r. Nr [...], po rozpatrzeniu odwołania W.K., utrzymało w mocy decyzję wydaną z up. Wójta Gminy przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] marca 2007 r. Nr [...] dotyczącą odmowy przyznania zaliczki alimentacyjnej dla M.K. na okres od 1 września 2006 r. do 31 stycznia 2007 r. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że W.K. w dniu 28 września 2006 r. (data nadania) złożyła M.K zaliczki alimentacyjnej. W związku ze złożonym wnioskiem, który zawierał braki formalne wnioskodawczyni pismem z dnia 17 października 2006 r. została wezwana przez organ do uzupełnienia braków wniosku w terminie 14 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Jednocześnie organ przesłał stronie do wiadomości odpis postanowienia z dnia [...]października 2006 r. o przekazaniu wniosku do Komornika Sądowego Rewiru I przy Sądzie Rejonowym jako organu właściwego do składania wniosku. W dniu 23 października 2006 r. strona odmówiła przyjęcia w/w wezwania organu bez podania przyczyn. Następnie w dniu 28 lutego 2007 r. W.K. złożyła ponownie wniosek o przyznanie zaliczki alimentacyjnej, tym razem pozbawiony braków i bezpośrednio do Komornika Sądowego. W związku z tym wnioskiem organ I instancji decyzją z dnia [...] marca 2007 r. przyznał stronie przedmiotowe świadczenie począwszy od dnia 1 lutego 2007 r. do 31 sierpnia 2007 r. Jednocześnie organ zaskarżoną decyzją odmówił przyznania zaliczki alimentacyjnej od dnia 1 września 2006 r. do dnia 31 stycznia 2007 r. Od powyższej decyzji organu I instancji odwołała się W.K. podnosząc, że wniosek o zaliczkę alimentacyjna przesłała do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w dniu 28 września 2006 r. w związku z czym organ powinien przyznać zaliczkę do dnia 1 września 2006 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując odwołanie stwierdziło, że nie może ono zostać uwzględnione, ponieważ analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego wykazała, że rozstrzygnięcie zawarte w decyzji organu I instancji nie budzi zastrzeżeń. Przywołując treść art. 10 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej organ II instancji stwierdził, że prawo do zaliczki ustala organ właściwy wierzyciela począwszy od miesiąca, w którym został złożony u komornika sądowego wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, do końca okresu zasiłkowego. W przypadku stwierdzenia braków wniosku organ wzywa - w oparciu o § 12 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne – do uzupełnienia braków wniosku w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania. W związku z tym, że pierwszy wniosek strony zawierał braki, strona została wezwana do jego uzupełnienia, czego nie uczyniła. W ocenie organu z niezrozumiałych powodów nie odebrała przesyłki i nie uczyniła zadość wezwaniu, co skutkowało wydaniem decyzji negatywnej. Dopiero drugi wniosek z 28 lutego 2007 r. spełniał wymagania formalne w związku z czym organ przyznał zaliczkę alimentacyjną od pierwszego dnia miesiąca w którym wpłynął kompletny wniosek. W ocenie Kolegium winę za przyznanie zaliczki od dnia 1 lutego 2007 r., a nie od 1 września 2006 r. ponosi wyłącznie strona, która nie wykazała zainteresowania w zakresie prowadzonego postępowania i nie uzupełniła braków wniosku. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2007 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, złożyła W.K.. W jej uzasadnieniu podniosła, że organ II instancji w swojej decyzji wskazał, że pierwszy wniosek z dnia 28 września 2006 r. został nadany listem poleconym pod nr [...], co nie jest prawdą, gdyż został on nadany pod numerem [...]. Ponadto podniosła, że w dniu 10 kwietnia 2007 r., listem poleconym o nr [...]przesłała do Kolegium pismo wraz z załącznikami w związku z pismem Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 3 kwietnia 2007 r., o czym w zaskarżonej decyzji Kolegium nie pisze, w związku z czym cała decyzja Kolegium nie jest zgodna z prawdą. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji uznając, że kompletny wniosek wraz z wymaganymi dokumentami niezbędnymi do przyznania zaliczki alimentacyjnej skarżąca złożyła dopiero w dniu 28 lutego 2007 r. Mimo wezwania organu pierwszej instancji do uzupełnienia pierwszego wniosku skarżąca go nie uzupełniła w związku z czym wniosek ten nie mógł zostać uwzględniony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub inny akt administracyjny wyłącznie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tych rozstrzygnięć. Sąd administracyjny nie ocenia decyzji organu pod kątem jej słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga W.K. nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu. Zarówno bowiem zaskarżona decyzja z dnia [...]kwietnia 2007 r., jak i utrzymana nią w mocy decyzja z dnia [...] marca 2007 r. odmawiająca przyznania zaliczki alimentacyjnej dla M.K. na okres od 1 września 2006 r. do 31 stycznia 2007 r. nie naruszają prawa materialnego - przepisów wskazanych w ustawie z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych i zaliczce alimentacyjnej, jak również przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w stopniu mogącym mieć wpływ na ostateczny wynik sprawy. Błędne powołanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji numeru listu poleconego, którym skarżąca w dniu 28 września 2006 r. złożyła wniosek o przyznanie zaliczki alimentacyjnej - zamiast nr [...] powinno być [...] oraz brak w zaskarżonej decyzji wzmianki o złożonych przez skarżącą do akt sprawy dokumentach - nie skutkuje wadliwością i niezgodnością z prawem tej decyzji. Zasady przyznawania zaliczek alimentacyjnych dla osób samotnie wychowujących dzieci, uprawnionych do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna określa w/w ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych i zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. z 2005 r. Nr 86, poz. 732 ze zm.) zwana w dalszej części w skrócie "ustawą". Zgodnie z art. 7 ust 1 ustawy zaliczka alimentacyjna, przysługuje osobie uprawnionej do ukończenia 18 roku życia albo, w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej, do ukończenia 24 roku życia. Zasady ustalania okresu na jaki organ przyznaje prawo do zaliczki alimentacyjnej, (od kiedy do kiedy) zawiera art. 10 ustawy. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu prawo do zaliczki ustala organ właściwy wierzyciela począwszy od miesiąca, w którym został złożony u komornika sądowego wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, do końca okresu zasiłkowego. Właściwy organ, zgodnie z art. 10 ust. 5 ustawy, wydaje decyzję o przyznaniu zaliczki na podstawie wniosku o przyznanie zaliczki i m.in. zaświadczenia komornika sądowego o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych i wysokości wyegzekwowanych świadczeń alimentacyjnych. Spełnienie warunku przyznania zaliczki alimentacyjnej (bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych) jest więc oceniane na podstawie stosownego zaświadczenia właściwego komornika. Z tych też względów ustawodawca wprowadził pośredni tryb składania wniosku o ustalenia prawa do zaliczki alimentacyjnej. Z treści przedstawionego art. 10 ust. 1 ustawy należy wyprowadzić dwie różne normy prawne. Jedna z nich obliguje organ do ustalenia oznaczonej daty początkowej okresu zasiłkowego, druga natomiast do określenia jego daty końcowej. W zasadzie nie budzi wątpliwości (również w przedmiotowej sprawie) sposób określenia końcowej daty okresu zasiłkowego, skoro przepis art. 3 pkt 10 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 139, poz. 992 ze zm.) - która ma w tym zakresie zastosowanie - jako datę tę wskazuje 31 sierpnia roku kalendarzowego przypadającego po roku rozpoczynającym okres zasiłkowy. Początek zaś ustalenia okresu zasiłkowego w zasadniczej części uzależniony jest od działania strony ubiegającej się o przyznanie świadczenia. Zwrot użyty przez ustawodawcę, iż "prawo do zaliczki ustala organ właściwy wierzyciela począwszy od miesiąca, w którym został złożony u komornika sądowego wniosek wraz z wymaganą dokumentacją" ma na celu zmobilizowanie wnioskodawców do przedstawienia organowi kompletu dokumentacji pozwalającej na prawidłowe rozstrzygnięcie i załatwienie wniosku. A zatem ustawa dopuszcza swobodę w składaniu wniosku, przenosząc skutki jego późniejszego złożenia na stronę składającą wniosek. W sytuacji zaś, gdy wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa do zaliczki alimentacyjnej, składa jedynie w części wypełniony wniosek lub część wymaganej dokumentacji - na skutek wyłącznie własnego zaniedbania lub braku dostatecznej wiedzy - wzywany jest do uzupełnienia dostrzeżonych braków z jednoczesnym zaznaczeniem terminu wykonania wezwania oraz pouczeniem o skutkach jego niewypełnienia. Wniosek poprawiony lub uzupełniony we wskazanym terminie wywołuje skutki od dnia jego wniesienia. Instytucja wezwania do uzupełnienia lub poprawienia wniosku o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej ma za cel łagodzenie lub zupełne wyłączenie negatywnych skutków wywołanych działaniem strony i jej nieznajomością prawa. Należy również dodać, że aby wniosek był skuteczny i wywołał określone skutki prawne musi być złożony w określonej formie (jeśli taka obowiązuje) z dokładnym wskazaniem istotnych dla sprawy informacji. Bezsporne w sprawie jest, iż skarżąca w dniu 28 września 2006 r. (nr listu [...]) złożyła na stosownym druku wniosek o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej. Nie budzi również wątpliwości, czego także nie kwestionuje skarżąca, że złożony wniosek zawierał braki formalne polegające na niewypełnieniu poszczególnych części wniosku. Ustawodawca ustalając wzór zmierzał do tego, aby organ dzięki niemu miał pełną orientację w sytuacji wnioskodawcy uprawniającej do uzyskania prawa do otrzymania zaliczki alimentacyjnej. A zatem w sytuacji braków wniosku organ zasadnie wezwał skarżącą do ich uzupełnienia z zaznaczeniem terminu i rygoru niewykonania wezwania. W tym miejscu należy skarżącej wskazać, iż w przypadku gdy podanie (wniosek) nie czyni zadość zarówno ogólnym (brak podpisu), jak i innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, organ nie może przystąpić do jego rozpatrywania, bowiem nie dysponuje kompletnym podaniem (wnioskiem). Postępowanie więc się nie toczy. Ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej oraz jego wypłata nie jest dopuszczalna bez wniosku złożonego przez uprawniony podmiot, zawierającego informacje podane w ustawie oraz zaopatrzonego w dokumenty, o których mowa w tej ustawie. Obowiązek sporządzenia wniosku zgodnie z wymogami ustawy oraz obowiązek zgromadzenia i załączenia dokumentów wymaganych przez ustawę spoczywa na osobie uprawnionej do jego złożenia. Oczywiście, w razie jakichkolwiek wątpliwości, organ administracji publicznej realizujący zadania w zakresie świadczeń, jest zobowiązany do udzielenia wyczerpujących informacji osobie uprawnionej do złożenia wniosku. Jednakże, jak wynika z akt sprawy skarżąca nie zwracała się do organu ani o udzielenie stosownych informacji, ani o wytłumaczenie istoty wezwania. Należy również wskazać, iż organ właściwie za podstawę wezwania uznał § 12 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 ze zm.), do którego odsyła art. 23 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 139, poz. 992 ze zm.), która to ustawa na mocy art. 18 ust. 2 omawianej ustawy ma zastosowanie w przedmiotowej sprawie. W ocenie Sądu na dezaprobatę zasługuje działanie skarżącej, która najpierw składa wniosek w celu otrzymania zaliczki alimentacyjnej, a następnie z niewiadomych względów nie współpracuje z organem nie czyniąc zadość wezwaniu, którego treści nawet nie zna, gdyż odmawia jego przyjęcia. Nieracjonalne jest przerzucanie odpowiedzialności na organ w sytuacji, gdy wynik postępowania zależy w głównej mierze od woli i działania strony. Powracając do zarzutów skargi należy uznać je - co wskazano na wstępie - za bezzasadne i pozbawione podstaw prawnych. Słusznie skarżąca zauważyła, że Kolegium błędnie podało numer przesyłki jaką został nadany pierwszy wniosek, jednak fakt ten nie ma żadnego znaczenia dla sprawy. Istotą sprawy było to, że skarżąca nie wypełniła wezwania, a nie to jakim numerem oznaczona była przesyłka. Omyłka ta nie wpłynęła na prawidłowo ustalony stan faktyczny, stanowiący podstawę rozstrzygnięcia. Podobnie rzecz się ma odnośnie pisma jakie skarżąca złożyła w odpowiedzi na pismo Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej informujące o przekazaniu odwołania do organu wyższego stopnia wraz z aktami sprawy. Zarówno pismo przewodnie, jak i dołączone do niego załączniki nie wskazują na żadne nowe okoliczności nieznane wcześniej organom i w dużej części stanową jedynie powielenie dokumentów znajdujących się już w aktach sprawy. Należy wskazać, że zaskarżona decyzja w pełni odpowiada wymogom kodeksu postępowania administracyjnego zawartym w art. 107 § 1 i 3 tego kodeksu, odnośnie właściwego uzasadnienia prawnego i faktycznego decyzji. Ubocznie należy wskazać, że organy dopuściły się naruszenia prawa, które jednak ze względu na swą jedynie proceduralną wagę nie miało wpływu na wynik sprawy. Zgodnie § 12 ust. 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne w przypadku złożenia wadliwie wypełnionego wniosku podmiot realizujący wzywa pisemnie osobę ubiegającą się o świadczenia do poprawienia lub uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania. Niezastosowanie się do wezwania skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia. W ocenie Sądu powołanie się przez organ na treść § 12 ust. 2 cyt. rozporządzenia powinno służyć wyłącznie usunięciu braków formalnych i nie może zmierzać do merytorycznej oceny przedstawionego wniosku. Przyjęcie, że braki co do wymagań formalnych nie zostały usunięte, powoduje pozostawienie żądania bez rozpoznania - bezskuteczność podania, co oznacza, że nie wywołuje ono skutku prawnego wszczęcia postępowania, zatem postępowanie w jego przedmiocie nie powinno być prowadzone. W sytuacji gdy organ stwierdzi, że wniosek zawiera wadę, która nie została usunięta przez wnoszącego podanie, nie powinien rozpatrywać wniosku i wydawać decyzji kończącej postępowanie w danej instancji, lecz powinien taki wniosek pozostawić bez rozpoznania, nie badając stanu faktycznego i prawnego sprawy. Jednakże, merytoryczne ustosunkowanie się organu do wniosku skarżącej przez rozpatrzenie sprawy, wydanie decyzji i sporządzenie uzasadnienia stanowiącego integralną jej część, przy wykorzystaniu obowiązujących przepisów, należy uznać za nieistotne naruszenie prawa, nie mające wpływu na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku