II SA/Lu 435/19
WyrokWSA w Lublinie2019-11-19
Skład orzekający: Grażyna Pawlos-Janusz, Grzegorz Grymuza, Bogusław Wiśniewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy nadzoru budowlanego prawidłowo oceniły legalność wykonania otworu drzwiowego w ścianie zewnętrznej lokalu usługowego, znajdującego się na terenie objętym ochroną konserwatorską i wpisanego do rejestru zabytków, a także czy zapewniły stronom czynny udział w postępowaniu?Ratio decidendi
Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, ponieważ organy nadzoru budowlanego nie zebrały wyczerpująco materiału dowodowego, pominęły istotną okoliczność wpisania budynku do rejestru zabytków oraz nie uwzględniły zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Ponadto, naruszono zasady postępowania administracyjnego poprzez uniemożliwienie skarżącemu czynnego udziału w przesłuchaniu świadków. W związku z tym, sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.Stan faktyczny
Skarżący W. R. domagał się nakazania zamurowania otworu drzwiowego w ścianie zewnętrznej lokalu usługowego. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił nakazania zamurowania, uznając, że roboty nie naruszają prawa. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucił organom naruszenie przepisów postępowania administracyjnego i prawa budowlanego, w tym brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego i umożliwienia mu czynnego udziału w postępowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Zasądzono od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski Protokolant Sekretarz sądowy Agata Jakimiuk po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 listopada 2019 r. sprawy ze skargi W. R. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] maja 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy nakazania zamurowania otworu drzwiowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] znak: [...] z dnia [...] marca 2019 r.; II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] na rzecz skarżącego W. R. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z [...] maja 2019 r., znak: [...], [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] (dalej także: WINB), po rozpatrzeniu odwołania W. R. (dalej także: skarżący) od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. (dalej także: PINB) z [...] marca 2019 r., znak: [...], odmawiającej nakazania C. i L. G. (dalej także: inwestorzy) zamurowania otworu drzwiowego w ścianie zewnętrznej wschodniej lokalu usługowego, usytuowanego na parterze budynku przy ul. [...] we W., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096; dalej: k.p.a.), utrzymał w mocy tę decyzję.
Decyzja ta zapadła w następujących okolicznościach sprawy.
Pismem z [...] listopada 2016 r. skarżący zwrócił się do PINB o zbadanie legalności otworów okiennego i drzwiowego wykonanych w ścianie zewnętrznej (nośnej) wschodniej lokalu usługowego znajdującego się na parterze budynku przy ul. [...] we W.. O wszczęciu tego postępowania skarżący, inwestorzy i Gmina miejska W. zostali poinformowani pismem PINB z [...] listopada 2016 r. (k. 5, 7).
W oparciu o ustalenia dokonane podczas oględzin przeprowadzonych 1 i [...] lutego 2017 r., a także pisma stron postępowania, PINB decyzją z [...] kwietnia 2018 r., znak: [...], działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2018 r. poz. 1202 ze zm.), odmówił nakazania inwestorom usunięcia otworu drzwiowego w ścianie wschodniej zewnętrznej opisanego lokalu usługowego. Organ podkreślił, że wykonane roboty budowlane, stanowiły przebudowę obiektu budowlanego, która nie wymaga pozwolenia na budowę. Roboty te nie naruszają przepisów prawa, a zatem brak było podstaw do nałożenia na inwestorów jakichkolwiek obowiązków w celu zalegalizowania spornego otworu drzwiowego.
Po rozpoznaniu odwołania skarżącego, WINB decyzją z [...] maja 2018 r., znak: [...], uchylił tę decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia PINB. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy wskazał na konieczność prawidłowego ustalenia kręgu stron postępowania, zapewnienia im prawa do czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy.
W toku ponownego rozpatrzenia sprawy do akt administracyjnych złożono m.in. zawartą pomiędzy Gminą W. a inwestorami umowę sprzedaży opisanego wyżej lokalu usługowego, znajdującego się na parterze budynku przy ul. [...] we W. wraz z inwentaryzacją lokalu (k. 71-74 akt adm. I inst.), decyzję wydaną z upoważnienia L. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków przez Kierownika Wojewódzkiego Oddziału Służby Ochrony Zabytków w L. Delegatura w C. z [...] września 2002 r., znak: [...], o udzieleniu pozwolenia inwestorom na wykonanie otworu okiennego na osi okna na górnej kondygnacji wypełnionego pustakami szklanymi w parterze budynku, od strony południowej, położonego, przy ul. [...] we W. (k. 132 akt adm. I inst.) oraz decyzję Starosty [...] z [...] października 2002 r., znak: [...], o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu inwestorom pozwolenia na wykonanie robót budowlanych obejmujących zrealizowanie opisanego wyżej otworu okiennego (k. 133-141 akt adm. I inst.).
Organ pierwszej instancji dopuścił również dowód z przesłuchania świadków D. K., R. D., E. N., J. N., T. M., K. M., D. G. i T. S. w celu ustalenia okoliczności wykonania otworu drzwiowego w ścianie zewnętrznej wschodniej lokalu usługowego (k. 87, 98-106 akt adm. I inst.).
Następnie opisaną na wstępie decyzją z [...] marca 2019 r., znak: [...], PINB odmówił nakazania inwestorom zamurowania przedmiotowego otworu drzwiowego. PINB podkreślił, że całokształt zgromadzonego materiału dowodowego potwierdza, że omawiane drzwi, stanowiące wyjście "na zaplecze", wychodzące bezpośrednio na teren działki nr [...] należącej do Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...], powstały przed 1997 r. jako drzwi drewniane, obecnie wymienione na drzwi zewnętrzne plastikowe. Wybicie otworu drzwiowego stanowi przebudowę ściany zewnętrznej budynku, do której należy stosować przepisy art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego. W wyniku wykonania tych robót nie doszło jednak do naruszenia przepisów prawa, a to znaczy, że nie zachodziła potrzeba nałożenia na inwestorów obowiązku zamurowania tego otworu, w celu doprowadzenia go do stanu zgodnego z prawem, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego.
W odwołaniu od tej decyzji skarżący zarzucił niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, co doprowadziło do wadliwego orzeczenia o odmowie zamurowania spornego otworu drzwiowego.
Utrzymując w mocy decyzję PINB omawianą decyzją z [...] maja 2019 r., znak: [...], WINB podzielił stanowisko w niej wyrażone. WINB podkreślił, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte na wniosek skarżącego i to żądanie zawarte w tym wniosku zakreśla przedmiot postępowania w sprawie. W ocenie WINB, materiał dowodowy zebrany w niniejszej sprawie był wystarczający do podjęcia prawidłowej i zgodnej z prawem decyzji w przedmiocie odmowy nakazania zamurowania spornego otworu drzwiowego. Wbrew zarzutom skarżącego, otwór ten nie narusza przepisów prawa. Podnoszone przez skarżącego zarzuty dotyczące uciążliwości związanych z zawilgoceniem i wychłodzeniem jego mieszkania, które – w jego ocenie – były spowodowane wybiciem tego otworu, nie uzasadniają nałożenia na inwestorów obowiązków, w trybie art. 51 Prawa budowlanego.
W skardze do Sądu na powyższą decyzję WINB W. R. zarzucił organom obu instancji naruszenie art. art. 7, 8, 10, 12, 67, 69, 75 § 1, 76, 79, 80, 81 i 107 § 3 k.p.a. oraz art. 51 ust. 1 w zw. z ust. 7 i 66 ust. 1a Prawa budowlanego. W obszernej skardze skarżący wywodził, że organy nie spełniły obowiązków wynikających z zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w tym zwłaszcza zasady prawdy materialnej, co doprowadziło do naruszenia powołanych przepisów Prawa budowlanego. Skarżący wskazał w szczególności, że organy obu instancji nie ustaliły, czy przed wykonaniem spornego otworu drzwiowego, inwestorzy uzyskali ostateczną decyzję o pozwoleniu na budowę. Gdyby organy wystąpiły do poprzedniego właściciela omawianego obiektu usługowego – Gminy W., to z pewnością ustaliłyby, że inwestorzy nie posiadali takiej decyzji, a sporny otwór został wybity przez inwestorów. Organy nie wyjaśniły zatem prawidłowo okoliczności popełnionej samowoli budowlanej. Zdaniem skarżącego, inwestorzy wybili otwór drzwiowy w miejscu, gdzie pierwotnie znajdowało się okno, co potwierdza zdjęcie złożone przez nich do akt administracyjnych. Skarżący stwierdził przy tym, że celowość posiadania w jednym pomieszczeniu, to jest zapleczu lokalu usługowego trzech otworów jest znikoma, co również może przemawiać za nakazaniem zamurowania wspomnianego otworu drzwiowego. Zarzucił organom wadliwe odrzucenie dowodów potwierdzających, że sporny otwór drzwiowy nie istniał w dacie nabycia lokalu usługowego przez inwestorów. Zdaniem skarżącego, organ pierwszej instancji wadliwie przeprowadził dowód z przesłuchania świadków, uniemożliwiając skarżącemu udział w tych czynnościach procesowych oraz błędnie ocenił wiarygodność tych dowodów. Podsumowując skarżący podkreślił, że organy poszukiwały argumentów uzasadniających "za wszelką cenę" przyjęte na wstępie założenie o legalności wykonania spornego otworu drzwiowego.
W oparciu o te zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji PINB.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.
Sąd uwzględnił skargę z także powodów w niej niewyrażonych, mając na uwadze art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), który zobowiązuje Sąd do rozpoznania całości rozstrzyganej sprawy sądowoadministracyjnej, biorąc pod uwagę istniejące naruszenia prawa, nawet, gdy nie zostały one wskazane w skardze.
W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że w myśl przepisu art. 7 k.p.a., organ administracji podejmuje wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, zaś zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
Przez rozpatrzenie całego materiału dowodowego należy rozumieć uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak i uwzględnienie wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu poszczególnych dowodów, a mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności. Ocena dowodów powinna być dokonana na podstawie całego zebranego materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.).
Organ administracyjny jest więc zobowiązany na podstawie przytoczonych przepisów do podjęcia wszelkich niezbędnych czynności proceduralnych w celu zebrania pełnego materiału dowodowego, dopiero bowiem wówczas może ocenić, czy dana okoliczność została wyjaśniona i udowodniona.
W rozpoznawanej sprawie organy administracji naruszyły wskazane reguły postępowania. Organy nie zebrały bowiem wyczerpująco całego materiału dowodowego, zgodnie z regułami wynikającymi z przepisów art. art. 7, 8, 77 § 1, 78 i 80 k.p.a.
Przede wszystkim wymaga podkreślenia, że organy obu instancji pominęły istotną dla sprawy okoliczność, jaką jest to, iż sporny otwór został wykonany w ścianie zewnętrznej lokalu usługowego zlokalizowanego na parterze budynku przy ul. [...] we W., który to budynek znajduje się na terenie układu urbanistycznego, wpisanego do rejestru zabytków województwa [...] pod numerem [...] z dnia [...] marca 1972 r. Organy obu instancji całkowicie zignorowały tę okoliczność, mimo że została ona potwierdzona dołączoną do akt administracyjnych sprawy decyzją wydaną z upoważnienia L. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków przez Kierownika Wojewódzkiego Oddziału Służby Ochrony Zabytków w L. Delegatura w C. z [...] września 2002 r., znak: [...], o udzieleniu inwestorom pozwolenia na wykonanie otworu okiennego na osi okna na górnej kondygnacji wypełnionego pustakami szklanymi w parterze budynku, od strony południowej, położonego, przy ul. [...] we W. (k. 132 akt adm. I inst.). Z decyzji tej wynika, że wszelkie roboty budowlane wykonywane przy tym obiekcie, objętym ochroną konserwatorską, wymagają zezwolenia L. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Oczywistym jest zatem, że również legalność wykonania spornego otworu drzwiowego w zewnętrznej ścianie omawianego budynku uzależniona była od uzyskania takiej zgody, udzielonej w prawem przepisanej formie.
Nie budzi też wątpliwości, że oceniając zgodność z prawem przedmiotowego otworu drzwiowego, organy nadzoru budowlanego z niezrozumiałych powodów nie odniosły się do zapisów obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Miasta W., zatwierdzonego uchwałą nr [...] Rady Miejskiej we W. z [...] lutego 2004 r. [...]. Z § 4 ust. 1 pkt 1 tego planu wynika, że obiekty wpisane do rejestru zabytków województwa [...], w tym "Układ urbanistyczny miasta W.; czas powstania XVI w. - nr rejestru zabytków - [...]", podlegają szczególnej ochronie. W odniesieniu do tych obiektów "obowiązuje bezwzględny priorytet wymagań konserwatorskich we wszystkich działaniach planistycznych, projektowych i realizacyjnych. Zasady kształtowania przestrzennego i prowadzenia wszelkich inwestycji winny być podporządkowane wnioskom i decyzjom konserwatorskim. Dotyczy to również zmiany sposobu zagospodarowania terenu, zmiany sposobu użytkowania obiektów oraz wtórnych podziałów historycznych założeń". Z tego względu, "wszelka działalność inwestycyjna prowadzona przy tych obiektach i w obszarze objętym ochroną konserwatorską wymaga uzyskania zezwolenia Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w L.". Co więcej, jak wynika z § 4 ust. 4 planu oraz części graficznej planu, stanowiącej załącznik nr [...] do ww. uchwały, wpisany do rejestru zabytków układ urbanistyczny miasta W., znajduje się w strefie A – ścisłej ochrony konserwatorskiej, obejmującej obszar "formowania się i rozwoju miasta od XVI do połowy XIX w. o bardzo dobrze zachowanej strukturze przestrzennej". Na terenie tej strefy obowiązują bardzo rygorystyczne zasady prowadzenia robót budowlanych, wynikające z "bezwzględnego priorytetu wymagań konserwatorskich we wszystkich działaniach planistycznych, projektowych i realizacyjnych". W szczególności "należy zachować tradycyjne proporcje otworów do muru i tradycyjny podział stolarki" (§ 4 ust. 4 pkt 1 lit. a) tiret 12 planu).
W rozpoznawanej sprawie jest niekwestionowane, że organy obu instancji nie oceniały, czy zostało wydane przez L. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków wymagane zezwolenie na wykonanie opisanego otworu drzwiowego. Na ocenę tej kwestii nie może mieć zasadniczego wpływu fakt, że jak ustaliły organy obu instancji przedmiotowy otwór wykonano "przed 1997 r.". W orzecznictwie utrwalone jest bowiem stanowisko, zgodnie z którym samowola budowlana jest zdarzeniem prawnym o charakterze ciągłym, które powstaje w momencie rozpoczęcia robót budowlanych bez wymaganego pozwolenia na budowę i trwa przez cały czas jej prowadzenia aż do chwili jej likwidacji, obejmującej usunięcia materialnych skutków samowoli. Z tego względu stosowanie do likwidacji skutków tej samowoli przepisów o planowaniu przestrzennym, które weszły w życie w czasie jej trwania nie może być oceniane jako retroaktywne działanie prawa, lecz jako jego działaniem retrospektywne (bezpośrednie działanie nowego prawa), które jest dopuszczalne. (zob. pogląd wyrażony w orzeczeniu TK z 31 stycznia 1996 r., K 9/95, OTK 1996, z.1, poz. 2 oraz w uchwale NSA z 16 grudnia 2013 r., sygn. akt II OSP 2/13, ONSAiWSA 2014, z. 6, poz. 89, który został wyrażony na gruncie odmiennego stanu prawnego, lecz zachowuje aktualność w niniejszej sprawie). Oczywiste jest, że jeśli inwestor wykonuje roboty budowlane bez wymaganej prawem zgody właściwego organu administracji, to ponosi on ryzyko zmian w prawie, które mogą uniemożliwić mu nawet w przyszłości zalegalizowanie wykonanych bezprawnie robót. Bezsprzecznie bowiem, ten kto sam prawo narusza, nie może oczekiwać ochrony przed ewentualnymi negatywnymi dla niego skutkami zmian tego prawa.
Zasadnie zatem zarzucił skarżący, że podstawowym obowiązkiem organów było zbadanie, czy w dacie wykonania spornego otworu drzwiowego, a więc w dacie przebudowy omawianego budynku, znajdującego się na obszarze zabytkowego układu urbanistycznego miasta W., wymagane było pozwolenie na wykonanie tych robót budowlanych, a jeśli tak, to czy była wydana wspomniana decyzja oraz czy w oparciu o nią wykonano roboty budowlane. Trzeba przy tym pamiętać, że zgodnie z art. 39 ust. 1 Prawa budowlanego, prowadzenie robót budowlanych przy obiekcie budowlanym wpisanym do rejestru zabytków bądź – jak miało to miejsce w niniejszej sprawie – na obszarze wpisanym do rejestru zabytków wymaga, przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę, uzyskania pozwolenia na prowadzenie tych robót, wydanego przez właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków. Tryb uzyskania tego zezwolenia regulują obecnie przepisy odrębne – przepisy ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2018 r. poz. 2067 ze zm.). Przed 17 listopada 2003 r. normowały tę kwestię przepisy ustawy z 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury (Dz. U. nr 10, poz. 48 ze zm.), w oparciu o które wydano opisaną wyżej decyzję L. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z [...] września 2002 r., znak: [...]
Zauważyć przy tym należy, że nawet jeśli C. i L. G. nie wykonali spornego otworu drzwiowego, a został on zrealizowany w ramach samowoli budowlanej, w tym bez uzyskania wymaganego zezwolenia organu ochrony konserwatorskiej, to niewątpliwie do nich powinna być obecnie skierowana decyzja wydana w trybie art. 51 ust. 1 pkt 1 lub 2 w zw. z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego, co wynika z art. 52 tej ustawy. Zgodnie z tym przepisem, inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 51 Prawa budowlanego. Przy tym, jak wskazuje się w orzecznictwie, w sytuacji, gdy inwestor po dokonaniu samowoli budowlanej utraci uprawnienie do wykonania decyzji, o jakiej mowa w tym przepisie albo jeżeli nie jest możliwe ustalenie inwestora-sprawcy samowoli budowlanej, to zgodnie z ustawową kolejnością określania podmiotów zobowiązanych do usuwania skutków samowoli budowlanych, właściwe organy mają obowiązek obciążenia obowiązkiem wykonania nakazu rozbiórki aktualnego właściciela nieruchomości, na której posadowiony jest samowolnie wzniesiony obiekt budowlany (zob. wyrok NSA z 26 marca 2018 r., II OSK 2446/17).
Zwrócić również należy uwagę, że – jak trafnie wskazał organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji – w świetle art. 61 § 1 k.p.a. żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego określa przedmiot tego postępowania. Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte na skutek pisma skarżącego z [...] listopada 2016 r., w którym zwrócił się on do PINB o zbadanie legalności "otworów okiennego i drzwiowego" wykonanych w ścianie zewnętrznej (nośnej) wschodniej przedmiotowego lokalu usługowego. Nie ulega wątpliwości, że organy obu instancji orzekły o odmowie nakazania inwestorom zamurowania "otworu drzwiowego" zlokalizowanego w opisanej ścianie budynku, a nie rozstrzygnęły w jakikolwiek sposób o zasadności żądania skarżącego w odniesieniu do zbadania legalności "otworu okiennego" znajdującego się w tej ścianie.
Zauważyć przy tym trzeba, że kwestii tej, to jest zgodności z prawem otworu okiennego zlokalizowanego w ścianie wschodniej omawianego budynku nie dotyczy wspomniana wyżej decyzja L. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z [...] września 2002 r., znak: [...] Decyzją tą bowiem udzielono zezwolenia na wykonanie innego otworu okiennego – znajdującego się w ścianie południowej budynku (k. 132 akt adm. I inst.). Potwierdza to także opisana decyzja Starosty [...] o pozwoleniu na budowę (zob. zwłaszcza projekt budowlany – k. 136, 137 akt adm. I inst.).
Trafnie również skarżący zarzucił, że organ pierwszej instancji wadliwie przeprowadził dowód z przesłuchania świadków, albowiem uniemożliwił skarżącemu udział w tych czynnościach procesowych. W myśl art. 79 § 1 i § 2 k.p.a. należało bowiem zawiadomić skarżącego – jako stronę postępowania – o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków przynajmniej na siedem dni przed terminem. Miał on prawo brać udział w przeprowadzeniu tego dowodów, w tym zadawać pytania świadkom oraz składać wyjaśnienia. Z akt administracyjnych sprawy nie wynika, by skarżącemu zapewniono to prawo w odniesieniu do dowodu z przesłuchania świadków. Skarżący wnosił o przesłuchanie E. N. i J. N. w piśmie z [...] października 2018 r. Nie został jednak zawiadomiony o dacie i miejscu przeprowadzenia tego dowodu, przy czym należy zauważyć, że w tej czynności procesowej brał udział inwestor L. G. (k. 105-106 akt adm. I inst.). W aktach sprawy brak jest też dowodu, aby PINB umożliwił skarżącemu udziału w przesłuchaniu pozostałych świadków.
Opisane wyżej uchybienia nie zostały sanowane na etapie postępowania odwoławczego, pomimo obowiązku ciążącego w tym względzie na organie, nie tylko na podstawie powołanych wyżej przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., ale także stosownie do art. 136 k.p.a. Z akt administracyjnych wynika, że w trakcie czasie postępowania odwoławczego dołączono jedynie przepisane komputerowo: protokół oględzin z [...] sierpnia 2018 r., protokół przesłuchania E. N. i J. N. oraz "opinie" D. K., R. D., T. M., K. M., D. G. i T. S..
Powyższe uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy bowiem zauważyć, że organy nie odniosły się w istocie w żaden sposób do podnoszonych przez skarżącego w toku postępowania przed organami obu instancji zarzutów w tym zakresie. Skarżący kwestionował prawidłowość powyższych dowodów, wskazując m.in. na specyficzne okoliczności ich przeprowadzenia, to jest podniósł, że "z treści protokołów wynika, że przesłuchania odbyły się w tym samym dniu w bardzo krótkim odstępie czasu oraz nietypowych miejscach tj. o godzinie 10.30 - stacja paliw Lotos przesłuchiwany był p. D. K., 10.40 - hurtownia elektryczna przesłuchiwany był p. R. D. oraz o 11.13 państwo E. i J. N.". Okoliczności te – jego zdaniem – budziły podejrzenia, że "były one przeprowadzone pod potrzeby ustalenia z góry założonego stanowiska", zwłaszcza, że skarżącego nie zawiadomiono o czasie i miejscu ich przeprowadzenia, a umożliwiono udział w tych dowodach inwestorowi.
Niezależnie od wskazanych wyżej uchybień – w ocenie Sądu – nie sposób uznać, że prawidłowo przeprowadzone zostały w sprawie dowody z przesłuchania R. D., T. M., K. M., D. G. i T. S.. Nie sporządzono bowiem – w sposób zgodny z art. 68 i art. 69 k.p.a. protokołu z przesłuchania tych osób ani nie pouczono ich o prawie odmowy zeznań i odpowiedzi na pytania oraz o odpowiedzialności za fałszywe zeznania (art. 83 § 3 k.p.a.).
Mając powyższe na względzie nie sposób uznać, że organy nadzoru budowlanego obu instancji w sposób wyczerpujący, to jest zgodnie z wymogami art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. wyjaśniły wszystkie istotne okoliczności w sprawie.
Wskazane wyżej uchybienia niewątpliwie miały istotny wpływ na wynik sprawy, co obligowało Sąd do uchylenia nie tylko zaskarżonej decyzji, lecz również utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" i art. 135 p.p.s.a.
Z uwagi na charakter stwierdzonych uchybień, Sąd nie odnosił się do zarzutów podniesionych w skardze, albowiem – w wyniku uchylenia decyzji organów obu instancji – sprawa niniejsza będzie podlegała ponownemu rozpoznaniu w swym całokształcie przez te organy. Obowiązkiem organów będzie zatem należyte przeanalizowanie wszystkich istotnych kwestii, w tym również wynikających z tychże zarzutów.
Rozpoznając ponownie sprawę, zgodnie z art. 153 p.p.s.a., organy uwzględnią dokonaną przez Sąd wykładnię przepisów prawa oraz wskazania co do dalszego postępowania zawarte w uzasadnieniu wyroku. Obowiązkiem organów będzie wyczerpujące wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, co wymagać będzie ponownego przeprowadzenia postępowania dowodowego oraz dokonania wnikliwej oceny całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w celu zakończenia prowadzonego w sprawie postępowania naprawczego w sposób prawem przewidziany. Rzeczą organów będzie również zbadać zgodność wykonanych robót budowlanych z przepisami odrębnymi, w tym przepisami prawa z zakresu ochrony zabytków oraz obowiązującymi zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta W.. Organy rozważą przy tym możliwość zapewnienia czynnego udziału w postępowaniu gminie miasto W., co mogłoby mieć znaczenie dla prawidłowego ustalenia daty wykonania spornego otworu drzwiowego, w szczególności dla wyjaśnienia, czy otwór ten wykonany został przed nabyciem od tej Gminy przez inwestorów opisanego wyżej lokalu usługowego.
O kosztach postępowania orzeczono w oparciu o art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.
Z tych wszystkich względów Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło