II SA/Lu 437/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc - Malec (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędzia WSA Ewa Kowalczyk, Protokolant Starszy asystent sędziego Łucja Krasińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 lipca 2016 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] r., nr [...]. Decyzją z dnia [...]., znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Kierownika Sekcji do Spraw Świadczeń Socjalnych Nr [...] Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L. z dnia [...]., nr [...] o odmowie przyznania M. P. świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres od 1 listopada 2015r. do 30 września 2016r. Organy wskazały, że postępowanie zostało wszczęte na wniosek M. P. z dnia 16 listopada 2015r., który jest osobą w wieku 29 lat, niepełnosprawną w znacznym stopniu na stałe (orzeczenie z dnia 11 grudnia 2003r., k.2 akt admin.) Mieszka wspólnie z ojczymem J. J. i synem ojczyma – [...]. Dochód rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym rok złożenia wniosku tj. w 2014 wyniósł łącznie [...] zł (22 616,64 zł dochód J. J. oraz [...] zł dochód M. P.), co wynosi [...] zł na osobę miesięcznie i przekracza kryterium dochodowe wynoszące [...] zł. Z tego powodu, w świetle art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, nie jest możliwe uwzględnienie wniosku. W odwołaniu M. P. podnosił, że od dnia śmierci swojej matki tj. od 20 marca 2015r. prowadzi odrębne gospodarstwo domowe i pozostaje na własnym utrzymaniu, bowiem choć "nadal mieszka pod jednym dachem z ojczymem", ojczym oświadczył, że nie będzie go utrzymywał, bo nie ma takiego obowiązku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uwzględniło odwołania stwierdzając, że skoro w odrębnym wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na syna D. J., ojczym wnioskodawcy wskazał w składzie rodziny syna [...] i M. P., to również w niniejszym postępowaniu należało przyjąć taki trzyosobowy skład rodziny. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie M. P. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji podnosząc, że w 2014r. w skład rodziny wchodziła również matka skarżącego, co organ powinien uwzględnić przy wyliczaniu wysokości dochodu. Podniósł również, że J. i D. J. nie są jego biologiczną rodziną, a jedynie rodziną nabytą w związku z zawarciem małżeństwa jego matki z J. J., są więc dla niego osobami obcymi, a skarżący sam dba o swoje sprawy finansowe. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Na wstępie wymaga wyjaśnienia, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem w granicach zakreślonych w art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) oraz art. 3 i art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."). Stosując środki określone w wyżej wskazanych ustawach sąd bada legalność zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Rozpoznając skargę w ramach kryteriów określonych powyższymi przepisami, Sąd doszedł do wniosku, że jest ona zasadna. Zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji naruszają bowiem prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Zaznaczyć przy tym wypada, że argumenty w tym zakresie podniesione w skardze są w zasadniczej części słuszne. Zasady i tryb przyznawania świadczeń z funduszu alimentacyjnego określa ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 859 ze zm.), powoływana w dalszej części uzasadnienia jako "ustawa". W myśl art. 2 pkt 11 ustawy osobą uprawnioną do uzyskania świadczenia z funduszu alimentacyjnego jest osoba uprawniona do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna. Zgodnie zaś z art. 9 ust. 1 ustawy świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku, gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności - bezterminowo. Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują jednak jedynie wówczas, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł (art. 9 ust. 2). Regulacja dotycząca sposobu ustalenia dochodu rodziny ma decydujące znaczenie w niniejszej sprawie, bowiem istotą sporu jest kwestia pominięcia - przy ustalaniu dochodu uzyskanego w 2014 r. - jako członka rodziny, zmarłej w dniu 20 marca 2015r. matki wnioskodawcy M. P.. Wyjaśnić należy, że w zakresie pojęcia "dochodu" oraz "dochodu rodziny" przedmiotowa ustawa w art. 2 pkt 4 i 5 odwołuje się do ich znaczenia w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 114 ze zm., dalej: "u.ś.r."). Stosownie do art. 3 pkt 2 u.ś.r. dochód rodziny oznacza sumę dochodów członków rodziny. Z kolei w myśl art. 3 pkt 2a u.ś.r. "dochód członka rodziny" oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4 – 4b. Analogiczne rozwiązanie zostało zawarte w art. 2 pkt 5a ustawy z tą różnicą, że zamiast sformułowania "okres zasiłkowy" posłużono się zwrotem "okres świadczeniowy", definicję którego zawarto w art. 2 pkt 8 ustawy, zgodnie z którym oznacza on okres, na jaki ustala się prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego tj. od dnia 1 października do dnia 30 września następnego roku kalendarzowego. Powołany przepis nakazuje zatem do stanu faktycznego wynikającego z wniosku o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego stosować stan przeszły, bowiem prawo do świadczeń ustala się w oparciu o dochód w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy. Podkreślić wypada, że regulacja ta winna być wykładana systemowo, przy uwzględnieniu celu ustawy, zamieszczonej w systemie przepisów odnoszących się do szeroko rozumianej pomocy społecznej, zatem skierowanych do osób i rodzin wymagających wsparcia i socjalnej ochrony. Zwrócić bowiem należy uwagę, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego podobnie jak świadczenia rodzinne, są formami pomocy państwa skierowanymi do rodzin o najniższych dochodach. Ustalenie przeciętnego miesięcznego dochodu przypadającego na jedną osobę w rodzinie, w celu ustalenia prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, odbywa się zatem poprzez zsumowanie dochodów wszystkich członków rodziny uzyskanych w roku poprzedzającym okres świadczeniowy, a otrzymaną w ten sposób kwotę dzieli się przez 12, a także na liczbę osób w rodzinie. W ocenie Sądu oczywistym jest, że chodzi w tym wypadku o skład rodziny w roku kalendarzowym, za który ustalany jest jej dochód. Innymi słowy, ustalając dochód członka rodziny – zgodnie z definicją – jako przeciętny miesięczny dochód członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, należy dochód rodziny w tym roku podzielić przez 12, a następnie przez taką liczbę osób, jaka wchodziła w skład rodziny w owym roku (i których dochody powinny również zostać zaliczone do dochodu rodziny). Zasadność takiego sposobu obliczania dochodu członka rodziny przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego potwierdza okoliczność, iż zmiana składu osobowego rodziny zaistniała po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, nawet jeśli ma wpływ na wysokość dochodu rodziny, nie może zostać potraktowana jako zdarzenie powodujące uzyskanie lub utratę dochodu (które w świetle art. 9 ust. 3-4a należy uwzględnić przy obliczaniu dochodu członka rodziny), albowiem nie została ujęta wśród przypadków enumeratywnie wymienionych przez ustawodawcę w art. 2 pkt 17 i 18 ustawy. Jako nieprawidłowy uznać należy zatem sposób ustalenia dochodu członka rodziny wnioskodawcy z pominięciem żyjącej jeszcze w 2014r. jego matki. Zarówno więc zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji zapadły z naruszeniem art. 2 pkt 5a w zw. z art. 9 ust. 2 ustawy, co miało wpływ na wynik sprawy, albowiem skutkowało nieprawidłowym wyliczeniem dochodu rodziny skarżącego, a w konsekwencji nie jest możliwa ocena czy odmowa przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia z funduszu alimentacyjnego jest uzasadniona. Ponownie rozpatrując niniejszą sprawę organy winny zastosować wykładnię przepisów prawa materialnego wyrażoną w uzasadnieniu niniejszego orzeczenia i prawidłowo ustalić wysokość dochodu rodziny skarżącego w przeliczeniu na osobę za rok kalendarzowy poprzedzający okres świadczeniowy, zgodnie ze składem tej rodziny w tym roku. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.