II SA/Lu 438/19

WyrokWSA w Lublinie2019-11-21

Skład orzekający: Bogusław Wiśniewski, Jerzy Parchomiuk, Maria Wieczorek-Zalewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja nakładająca na inwestorów obowiązek sporządzenia projektu budowlanego zamiennego i wykonania określonych robót budowlanych, w sytuacji istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego poprzez podniesienie poziomu terenu wokół budynku, jest zgodna z prawem?
Ratio decidendi
Decyzja nakładająca na inwestorów obowiązek sporządzenia projektu budowlanego zamiennego i wykonania określonych robót budowlanych jest zgodna z prawem, gdy istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego (w tym podniesienie poziomu terenu) nie uniemożliwia doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z prawem. Postępowanie w trybie art. 51 Prawa budowlanego ma na celu legalizację robót, a nie automatyczną rozbiórkę, a ocena zgodności z prawem projektu zamiennego następuje na dalszym etapie postępowania.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji nakładającej na inwestorów obowiązek sporządzenia projektu budowlanego zamiennego i wykonania określonych robót budowlanych, w tym budowy dołu chłonnego i utwardzenia wjazdu. Inwestorzy dokonali istotnego odstępstwa od projektu budowlanego poprzez podniesienie poziomu "zero" budynku i terenu wokół niego. Skarżący, będący sąsiadami, zarzucili naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym niezastosowanie przepisów nakazujących usunięcie nawiezionej ziemi i obniżenie poziomu działki, a także niezgodność z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca) Sędziowie Asesor sądowy Jerzy Parchomiuk, Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska Protokolant Starszy sekretarz sądowy Agnieszka Wojtas po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 listopada 2019 r. sprawy ze skargi B. C. i D. C. na decyzję L. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie nakazania sporządzenia projektu budowlanego zamiennego i wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę. Sygn. akt II SA/Lu [...] UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] r., wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2018 r., poz. 1202 ze zm., dalej: "Prawo budowlane"), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ś. nałożył na A. i K. K. - inwestorów budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...], położonej w K. , gmina M., obowiązek: 1) wykonania na działce nr [...] (zgodnie z decyzją wydaną z upoważnienia Wójta Gminy M. z dnia [...] r., utrzymaną w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia [...] r., znak; [...]) dołu chłonnego w narożniku działek nr [...], nr [...] i nr [...] o pojemności 2 m, wykopanego na głębokość do 2,5 m, wypełnionego żwirem, tłuczniem, gruzem betonowym – materiałami o dużym współczynniku filtracji, okrytego od góry matą filtracyjną i przykrytego płytami betonowymi typu "krata" na dobrze zagęszczonym podłożu do wysokości zrównania z drogą zabrukowaną (otwory w płytach "krata" należy wypełnić tłuczniem) w terminie do dnia 31 lipca 2019 r.; 2) utwardzenia wjazdu na posesję z ul. [...] kostką brukową lub płytami typu "krata" przy zachowaniu górnej powierzchni drogi wewnętrznej na poziomie 15 cm poniżej górnej krawędzi cokołu betonowego ogrodzenia działki nr [...] w terminie do dnia 31 lipca 2019 r. 3) sporządzenia i przedłożenia projektu budowlanego zamiennego (wszystkie branże) budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z przyłączami, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych, związanych z budową budynku mieszkalnego, usytuowanego na działce nr [...], położonej w miejscowości K., opracowanego zgodnie z wymogami art. 34 ustawy – Prawo budowlane, w celu doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem. Decyzja ta została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. W dniu 12 września 2017 r., na wniosek B. i D. C., wszczęto postępowanie administracyjne w sprawie budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z przyłączami, na działce nr [...], położonej w K. , gmina M.. Podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 10 października 2017 r. ustalono, że na tej działce inwestorzy - A. i K. K. prowadzą budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego na podstawie pozwolenia na budowę z dnia 18 sierpnia 2015 r., znak: [...], wydanego przez Starostę [...]. Do zakończenia budowy inwestorom pozostało wykonanie docelowego zagospodarowania terenu. Pozostałe roboty zostały wykonane. W trakcie budowy inwestorzy dokonali istotnego odstępstwa od projektu budowlanego poprzez podniesienie poziomu "zero" przedmiotowego obiektu, co spowodowało niezgodność z projektem zagospodarowania działki. Teren wokół budynku został znacznie podniesiony. Od strony działki nr [...] A. i K. K. wykonali osiem schodków o wysokości około 14 cm każdy, prowadzących na taras naziemny (schody nie były projektowane). Ponadto inwestorzy dokonali nieistotnych odstąpień od projektu, polegających na rezygnacji z wykonania okna w ścianie budynku od strony działki nr [...], a także murków w ścianach szczytowych budynku, wystających poza połać dachową obiektu. W związku z powyższym, mając na uwadze art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo budowlane, organ nadzoru budowlanego pierwszej instancji, postanowieniem z dnia [...] r., znak: [...] wstrzymał prowadzenie robót budowlanych, a w dniu 9 listopada 2017 r. wydał decyzję znak: [...], nakładającą na inwestorów obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowanego zamiennego budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z przyłączami. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., znak: [...] Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 20 września 2018 r., sygn. akt II SA/Lu 265/18, decyzja WINB w L. z dnia [...] grudnia 2017 r., znak: [...], została uchylona. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] r. znak: [...], uchylił decyzję PINB w Ś. z dnia [...] r., znak: [...] w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Organ drugiej instancji zobowiązał organ nadzoru budowlanego w Ś. do wskazania istotnych odstępstw od projektu budowlanego, które nie naruszają przepisów prawa materialnego i będą mogły podlegać legalizacji oraz odstępstw, które nie będą mogły być przez organ zaakceptowane ze względu na nieusuwalną sprzeczność np. z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego gminy. PINB w Ś. przeprowadził analizę wykonanych robót pod kątem ich zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy w [...] Nr [...] z dnia [...] r. Ustalił, że wybudowany obiekt usytuowany jest na obszarze oznaczonym symbolem "2MN" - tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. Z § 10 ust. 4 pkt 4 wynika, że poziom parteru w nowo wznoszonych budynkach mieszkalnych nie może być wyższy niż 1,2 m, licząc od poziomu gruntu w najniżej położonym narożniku budynku. Organ w konsekwencji powyższego uznał, że inwestor dokonał istotnego odstępstwa od wydanego pozwolenia na budowę i projektu budowlanego, podnosząc rzędną terenu wokół budynku i tym samym poziomu "zero" obiektu. Jednocześnie organ ten stwierdził, że budynek mieszkalny wybudowany przez inwestorów na działce nr [...] w K. pozostaje z zgodzie z przepisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy M., ponieważ najniżej położony narożnik budynku został wyniesiony około 1,06 m ponad teren. Również najwyżej położony narożnik budynku spełnia te kryteria, gdyż został wyniesiony o około 1,40 m ponad teren. Wyniesienie go około 20 cm ponad dopuszczalną wysokość mieści się, w ocenie organu, w średnim błędzie wysokości dla danej działki, która wynosi 33,3 cm. Ponadto organ pierwszej instancji uznał, że przedmiotowy budynek nie narusza warunków technicznych w zakresie jego usytuowania. Został on wybudowany w miejscu wskazanym na mapie do celów projektowych, która jest załącznikiem do zatwierdzonego przez Starostę [...] projektu budowlanego. Kwestią sporną było nawiezienie ziemi na przedmiotową działkę, co zmieniło naturalne ukształtowanie terenu i miało powodować zakłócenie stosunków wodnych na działkach sąsiadujących, w tym na działce nr [...] należącej do [...] i B. C.. Organ pierwszej instancji podkreślił, że mimo, iż nie stwierdzono dotychczas żadnej szkody na działce nr [...], ani nawet potencjalnego zagrożenia dla ich budynku mieszkalnego i posesji z powodu spływu wód z działki nr [...], z upoważnienia Wójta Gminy M. została wydana w dniu [...] grudnia 2017 r. decyzja, znak: [...], nakazująca wykonanie dołu chłonnego i utwardzenia wjazdu na działkę nr [...]. Przedmiotowa decyzja została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia [...] r., znak; [...] Wydanie nakazu wykonania dołu chłonnego i utwardzenia wjazdu na posesję miało na celu niedopuszczenie do sporu sąsiedzkiego, co było zgodne z opinią biegłego w zakresie postępowania wodnoprawnego, uprawnionego projektanta oraz rzeczoznawcy budowlanego w specjalności wodno-melioracyjnej. Mając na uwadze, że decyzja Wójta Gminy M. z dnia [...] r. stała się ostateczna oraz uwzględniając wytyczne zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 20 września 2018 r., sygn. akt II SA/Lu [...], organ nadzoru budowlanego w Ś. nakazał wykonanie robót budowlanych wymienionych w sentencji tej decyzji. Uznawszy, że istotne odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego, dokonane przez inwestorów, nie naruszają przepisów prawa materialnego, organ przeprowadził procedurę legalizacji wykonanej przez nich inwestycji i, zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy - Prawo budowlane, decyzją z dnia [...] r., znak: [...], nałożył na inwestorów wymienione na wstępie obowiązki. Odwołanie od tej decyzji wnieśli B. C. i D. C.. Decyzja organu pierwszej instancji została utrzymana w mocy decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Organ drugiej instancji podzielił argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej. Dodał, że ewentualna kwestia zalewania działek sąsiednich rozwiązana została w sposób zgodny z art. 28 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, przez nakazanie wykonania robót budowlanych, związanych z wykonaniem dołu chłonnego. Organ podkreślił, że sporny budynek mieszkalny jednorodzinny wybudowany został w odległości 4,54 m od strony działki nr [...], a od strony działki nr [...] w odległości 4,08 m, co, z uwagi na zachowanie odległości zgodnych z art. 12 § 5 powołanego wyżej rozporządzenia oraz charakter inwestycji, nie spowoduje szkodliwego odziaływania obiektu na sąsiednie działki. Poprzez wykonanie dołu chłonnego spływ wód opadowych na sąsiednie działki nie będzie bowiem możliwy. Zdaniem organu odwoławczego, nie ulega wątpliwości, że inwestorzy - A. i K. K. odstąpili w sposób istotny od warunków określonych w decyzji Starosty [...] o pozwoleniu na budowę z dnia 18 sierpnia 2015 r., znak: [...], poprzez podniesienie poziomu "zero" budynku, co spowodowało niezgodność z projektem zagospodarowania działki. W ocenie organu, wykonanie robót budowlanych, związanych z odprowadzeniem wód opadowych oraz wykonanie projektu budowlanego zamiennego, doprowadzą do stanu zgodnego z prawem. Skargę na powyższą decyzję wnieśli B. i D. C., zarzucając: I. naruszenie prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy: a) art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego i w konsekwencji zupełne pominięcie i brak odniesienia się do podnoszonych w odwołaniu istotnych okoliczności, dotyczących poziomu terenu, jaki był brany pod uwagę przy określaniu połażenia najniżej usytuowanego narożnika, wysokości, o którą został rzeczywiście podwyższony teren dziadki nr [...] i jego wpływu na działki sąsiednie, a także nawiezienia ziemi i w konsekwencji podwyższenia poziomu działki, które mają ścisły związek z budową obiektu budowlanego na działce nr [...]; b) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, tj. brak rozważenia wszystkich okoliczności mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy i w konsekwencji nałożenie na inwestorów wyłącznie obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego przy zupełnym pominięciu następujących okoliczności: podniesienia poziomu działki nr [...] w znacznym stopniu, nawiezienia ziemi i w konsekwencji podwyższenia poziomu działki, które mają ścisły związek z budową obiektu budowlanego na działce nr [...], podwyższenia poziomu przedmiotowej działki, które jest niezgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, wybudowanie tarasu naziemnego, nieprzewidzianego w pierwotnym projekcie budowlanym; c) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego, w szczególności poprzez błędne przyjęcie, że teren działki nr [...] był pofałdowany; d) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i niepodjęcie wszelkich niezbędnych kroków celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, tj. niepowołanie biegłego geodety w celu odpowiedzi na pytania: czy poziom nachylenia terenu, na którym położona jest działka nr [...], wynosi 4 stopnie, czy na terenie, na którym położona jest ta działka, były pofałdowania i górki pokryte darnią, czy średni błąd wysokości wyinterpretowanych na podstawie warstwie w przypadku działki może maksymalnie wynosić 33,3 cm oraz, czy na tym terenie znajdowały się wzniesienia i zagłębienia, które nie mogły podlegać pomiarom, czy przy określeniu poziomu wzniesienia najniżej położonego narożnika na wysokości 1,06 m ponad poziomem terenu organ brał pod uwagę pierwotny poziom terenu, czy tez poziom terenu po nawiezieniu przez inwestorów ziemi; e) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego i w konsekwencji pominięcie faktu, że organ pierwszej instancji ustalił istotne okoliczności w niniejszej sprawie, takie, jak: ustalenie, że najniżej położony narożnik został wzniesiony około 1,06 m ponad teren działki, ustalenie poziomu nachylenia terenu, na którym położona jest działka nr [...] wynosi 4 stopnie, na terenie na którym położona jest działka znajdowały się pofałdowania i górki pokryte darnią, średni błąd wysokości wyinterpretowanych na podstawie warstwie w przypadku działki może maksymalnie wynosić 33,3 cm na podstawie informacji udzielonych przez kierownika budowy T. B. oraz geodety [...] K. , którzy byli zaangażowani w przedmiotową inwestycję; f) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego i niedokonanie pomiarów działki nr [...] i w konsekwencji brak ustalenia rzeczywistego podwyższenia terenu przedmiotowej działki i jego wpływu na sąsiednie działki; II. naruszenie prawa materialnego: a) art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo budowlane poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji, gdy nie jest możliwe doprowadzenie obiektu znajdującego się na działce nr [...] do stanu zgodnego z prawem, tj. zgodnego z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego zabudowy mieszkaniowej "K. ", co w konsekwencji doprowadziło do niewydania decyzji nakazującej doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego poprzez usunięcie nawiezionej ziemi i obniżenie poziomu działki, a zobowiązanie inwestorów do sporządzenia i przedłożenia projektu budowlanego zamiennego nie doprowadzi do stanu zgodnego z prawem; b) art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji niezobowiązanie A. i K. K. do usunięcia nawiezionej ziemi i obniżenia poziomu działki nr [...], w sytuacji, gdy nawiezienie znacznej ilości ziemi na przedmiotową działkę doprowadziło do stanu niezgodnego z prawem, a roboty pozwoliłby na usunięcie tego stanu; c) art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy - Prawo budowlane poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji zobowiązanie A. i K. K. do sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego (wszystkie branże) budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z przyłączami, realizowanego na działce nr [...], w sytuacji, gdy czynności te, w związku z istotnym podniesieniem poziomu przedmiotowej działki, nie są wystarczające do zaistnienia stanu zgodnego z prawem; d) art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo budowlane poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy taras naziemny i schody prowadzące na ten taras nie były przewidziane w pierwotnym projekcie budowlanym, co w konsekwencji doprowadziło do powstania samowoli budowalnej na działce nr [...]; e) § 10 pkt 4 ppkt 4 uchwały nr [...] Rady Gminy M. z dnia sierpnia 2008 r. w sprawie uchwalenia miejscowego zagospodarowania przestrzennego zabudowy mieszkaniowej "[...] (Dziennik Urzędowy Województwa L. nr [...], poz. 23) poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy poziom parteru budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...] jest wyższy niż 1,2 m od poziomu gruntu, co w konsekwencji doprowadziło do zaistnienia niezgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. W związku z powyższym skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. Zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest legalność decyzji nakładającej na inwestorów - A. i K. K. obowiązków określonych w art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, tj. obowiązku przedstawienia projektu budowlanego zamiennego oraz obowiązku wykonania określonych robót budowlanych w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...] w miejscowości K.. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że w rozpoznawanej sprawie orzekał już Wojewódzki Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 20 września 2018 r., wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 265/18, uchylił decyzję WINB w L. z dnia 28 grudnia 2017 r., znak: [...] Stosownie do treści art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w uzasadnieniu tego wyroku wiążą w sprawie zarówno organy nadzoru budowlanego obu instancji, które ponownie rozpoznawały sprawę, jak i Sąd. W przedmiotowym wyroku Sąd uznał, że inwestycja polegająca na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z przyłączami, usytuowanego na działce nr [...], została zrealizowana przez inwestorów – A. i K. K. w sposób odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, wydanym przez Starostę [...] w dniu [...] r., znak: [...] Odstąpienia polegały na podniesieniu poziomu "zero" budynku oraz podniesieniu terenu wokół budynku, co spowodowało niezgodność z projektem zagospodarowania działki, a także na wykonaniu nieprzewidzianych w projekcie budowlanym ośmiu schodków o wysokości 14 cm każdy od strony działki nr [...], prowadzących na taras naziemny wykonany z kostki brukowej (s. 9 uzasadnienia). Stosownie do treści wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku z dnia 20 września 2018 r., obowiązkiem organów nadzoru budowlanego jest "dokonanie wyczerpujących ustaleń faktycznych, mających na celu wykazanie, czy w tym przypadku doszło do istotnych odstępstw w zakresie projektu zagospodarowania terenu. (...) Organ odwoławczy powinien więc ustalić, jakie posadowienie budynku przewidywał projekt zagospodarowania terenu w zatwierdzonym projekcie budowlanym i na jakich rzędnych budynek faktycznie zrealizowano. W przypadku stwierdzenia przez organ istotnego odstępstwa w tym zakresie, a więc ustalenia, że budynek został posadowiony na innej wysokości (innych rzędnych) niż przewidziane w zatwierdzonym projekcie budowlanym, organ powinien prowadzić postępowanie w trybie art. 50 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego" (s. 11 uzasadnienia). Z niewadliwych ustaleń organów obu instancji wynika, że działka nr [...] w obrębie wykonanego budynku jest podwyższona o około 60-80 cm w stosunku do rzędnych terenu, jaki istniał przed wybudowaniem domu, co nie zostało przewidziane w projekcie zagospodarowania tej działki, stanowiącym część projektu budowlanego. Stosownie do treści art. 36a ust. 5 pkt 1 Prawa budowlanego, istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę stanowi odstąpienie w zakresie projektu zagospodarowania działki lub terenu, z wyjątkiem urządzeń budowlanych oraz obiektów małej architektury. Nie ulega zatem wątpliwości, że wykonane przez inwestorów podniesienie rzędnych działki nr [...] poprzez nawiezienie ziemi należy zakwalifikować jako istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego w rozumieniu art. 36a ust. 5 pkt 1 Prawa budowlanego. W konsekwencji, zgodnie z wytycznymi Sądu, organy były zobowiązane prowadzić postępowanie w trybie art. 51 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego, co też uczyniły. Niezasadne są zatem podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 48 ust. 1 pkt 1 oraz art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego poprzez ich niezastosowanie oraz zarzut naruszenia art. 51 ust. 1 pkt 3 tej ustawy poprzez jego zastosowanie. W myśl art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę, właściwy organ w drodze decyzji - nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Po upływie terminu organ nadzoru budowlanego sprawdza wykonanie obowiązku, o którym mowa w art. 51 ust. 1 pkt 3 i jeżeli uzna, że obowiązek ten został wykonany, wydaje decyzję: 1) o zatwierdzeniu projektu budowlanego i pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych, jeżeli budowa nie została zakończona, albo 2) o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego, jeżeli budowa została zakończona (art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego). Natomiast w przypadku niewykonania w terminie obowiązku, o którym mowa w art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego (art. 51 ust. 5). Co istotne, przez niewykonanie obowiązku, o którym mowa w art. 51 ust. 5 Prawa budowlanego należy rozumieć również sytuację, w której przedstawiony przez inwestora projekt budowlany zamienny zawiera mankamenty prawne, które, w ocenie organów, wykluczają jego zatwierdzenie (m. in. wyrok NSA z dnia 1 lipca 2011 r., II OSK 705/10, LEX nr 863289; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 18 lipca 2012 r., II SA/Gd 328/12, LEX nr 1226495). Zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja nie stanowi finalnego aktu, kończącego postępowanie naprawcze, prowadzone w trybie art. 51 Prawa budowlanego. Obejmuje ona bowiem jedynie nakazanie inwestorowi przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, którego zgodność z prawem będzie oceniana w przyszłości, w sytuacji, gdy inwestorzy przedstawią ten projekt w określonym przez organ nadzoru budowlanego terminie. W sytuacji istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, organ nadzoru budowlanego nie może automatycznie zastosować najsurowszych sankcji określonych w art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Jedynie w sytuacji, gdy w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego okaże się, że nastąpiło niedające się usunąć naruszenie prawa, wówczas właściwy organ zobowiązany jest wydać decyzję zakazującą dalszych robót bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, a w przypadku szczególnym może też nakazać przywrócenie obiektu do stanu poprzedniego. Tymczasem celem postępowania naprawczego nie jest doprowadzenie do rozbiórki obiektu budowlanego (lub jego części) wybudowanego nawet w sposób istotnie odbiegający od pozwolenia na budowę, ale doprowadzenie do wykonania przez inwestora pewnych czynności lub robót budowlanych dążących do doprowadzenia obiektu (robót budowlanych) do stanu zgodnego z prawem, jeżeli jest to możliwe w świetle obowiązujących przepisów w tym techniczno-budowlanych, a także wymagań sztuki budowlanej. Prawidłowe i wyczerpujące ustalenia organów nadzoru budowlanego w niniejszej sprawie, poczynione w toku postepowania wyjaśniającego, nie dawały żadnych podstaw do kategorycznego, jednoznacznego stwierdzenia, że dokonane przez inwestorów odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego są tego rodzaju, że niemożliwe jest ich doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem. Przeciwnie, z materiału dowodowego sprawy wynika, że w świetle ustaleń planu miejscowego, działka inwestorów mogła być zabudowana parterowym budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym, zaś jego usytuowanie na tej działce odpowiada normom techniczno-budowlanym. Trzeba przy tym mieć na uwadze, że przed sporządzeniem projektu budowlanego zamiennego organ nadzoru budowlanego nie ma możliwości przeprowadzenia pełnej oceny zgodności z prawem robót budowlanych stanowiących istotne odstępstwo od zatwierdzonego projektu budowlanego. Do dokonania tej oceny niezbędne jest wykonanie przez uprawnioną osobę projektu zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót. Obowiązkiem projektanta jest opracowanie projektu zamiennego w sposób zgodny z przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej, a także zapewniający doprowadzenie wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem. Obowiązkiem organu jest natomiast sprawdzenie projektu zamiennego w zakresie określonym w art. 35 ust. 1, mającym zastosowanie odpowiednio na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. Dopiero zatem treść przedłożonego przez inwestora projektu budowlanego zamiennego stanowić będzie wyznacznik dalszego postępowania organów nadzoru budowlanego (tak m. in. wyrok NSA w wyroku z dnia 25 września 2008 r., II OSK 1087/07, CBOSA). Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Oprócz nakazania przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, organy, zgodnie z kolejną wytyczną Sądu zawartą w uzasadnieniu z 20 września 2018 r., II SA/Lu 265/18, wzięły pod uwagę treść ostatecznej decyzji Wójta Gminy M. z dnia [...] r., znak: [...] i nakazały inwestorom wykonanie dołu chłonnego i utwardzenia wjazdu na działkę nr [...], co niewątpliwie w dostatecznym zakresie zapobiega ewentualnym naruszeniom stosunków wodnych na należącej do skarżących działce nr [...]. Nie można zatem uznać za zasadne zarzutów niewyjaśnienia przez organy nadzoru budowlanego istotnych okoliczności sprawy oraz błędnej oceny materiału dowodowego, opartych na dyspozycji art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., a także zarzutu naruszenia § 10 pkt 4 ppkt 4 uchwały nr [...] Rady Gminy M. z dni sierpnia 2008 r. w sprawie uchwalenia miejscowego zagospodarowania przestrzennego zabudowy mieszkaniowej "[...]" poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy poziom parteru mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...] jest wyższy niż 1,2 m od poziomu gruntu, co w konsekwencji doprowadziło do zaistnienia niezgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Kwestia legalności wykonanego przez inwestorów podniesienia rzędnych działki z prawem, w tym zgodności z obowiązującymi dla tej działki ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, będzie przedmiotem badania organów na kolejnym etapie procedury naprawczej, wówczas, gdy organ oceni zgodność z prawem projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego podniesienie rzędnych działki oraz wykonanie schodów na taras. Jeżeli uzna, że projekt budowlany zamienny zawiera rozwiązania niezgodne z prawem, zastosuje wówczas, w zależności od poczynionych ustaleń, jedno z wyżej wymienionych rozwiązań przewidzianych w art. 51 ust. 5 Prawa budowlanego. Podkreślenia przy tym wymaga, że decyzję na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego organ może wydać tylko jeden raz. Po jej wydaniu organ nie ma już możliwości ponowienia zobowiązania przewidzianego w tym przepisie, ani wydania jakiejkolwiek innej decyzji umożliwiającej doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z przepisami (por. wyrok NSA z dnia 6 czerwca 2005 r., OSK 1554/04, CBOSA). Zgodnie bowiem z art. 51 Prawa budowlanego, po wydaniu decyzji z art. 51 ust. 1 pkt 3, organ może wydać wyłącznie decyzję legalizującą inwestycję, przewidzianą w art. 51 ust. 4, bądź odmawiającą jej legalizacji - przewidzianą w art. 51 ust. 5 tej ustawy. Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U z 2018r. poz. 1302 ) skargę należało oddalić.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło