II SA/Lu 439/10
WyrokWSA w Lublinie2011-01-25
Skład orzekający: Bogusław Wiśniewski, Witold Falczyński, Grażyna Pawlos-Janusz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osobie samotnie gospodarującej, której dochód przekracza kryterium dochodowe, może być przyznany zasiłek okresowy na podstawie art. 41 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, w sytuacji gdy otrzymuje ona specjalistyczne usługi opiekuńcze i inne formy pomocy?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo oceniły, iż w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek", pozwalający na przyznanie wnioskowanego świadczenia w myśl art. 41 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Pomimo przekroczenia kryterium dochodowego, skarżący otrzymuje znaczną pomoc w postaci specjalistycznych usług opiekuńczych oraz zasiłków celowych, a jego stan zdrowia nie wyklucza samodzielnego wykonywania części prac. W związku z tym, nie ma podstaw do przyznania dodatkowego zasiłku okresowego.Stan faktyczny
Skarżący Z. W. złożył skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą przyznania zasiłku okresowego na opłacenie pomocy do czynności życiowych wykonywanych przez opiekunkę. Skarżący argumentował, że jego dochód jest niższy od kryterium dochodowego i że organy naruszyły przepisy ustawy o pomocy społecznej, nie przeprowadzając wywiadu środowiskowego i nie uwzględniając jego szczególnej sytuacji. Organy administracji uznały, że dochód skarżącego przekracza kryterium, a przyznana mu pomoc w postaci specjalistycznych usług opiekuńczych i zasiłków celowych jest wystarczająca.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński,, Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Marcin Małek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego I. oddala skargę; II. przyznaje [...] P. P. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 55,20 (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) zł należnego podatku od towarów i usług.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia 6 maja 2010 r., nr [...], po rozpoznaniu odwołania Z. W. od decyzji z dnia 8 stycznia 2010 r., nr [...], wydanej z upoważnienia Wójta Gminy N. przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w N., odmawiającej przyznania zasiłku okresowego na opłacenie pomocy do czynności życiowych niE.konywanych przez opiekunkę – utrzymało w mocy wskazaną decyzję.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że wnioskiem z dnia 15 października 2009 r. Z. W. zwrócił się o przyznanie zasiłku okresowego na opłacenie pomocy do czynności życiowych niE.konywanych przez opiekunkę, takich jak: cięcie, rąbanie drewna, składowanie opału, odśnieżanie, mycie okien, rąbanie drewna na szczypki, porządkowanie posesji z liści i gałęzi ze starego sadu, utrzymywanie porządku przy szosie na wysokości posesji. Wnioskodawca wniósł również o wyłączenie od udziału w sprawie pracowników socjalnych: E. W. i B. Z. Organ pierwszej instancji odmówił wyłączenia wskazanych wyżej pracowników.
Wobec niemożności przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego z cierpiącym na schorzenia psychiczne wnioskodawcą organ pierwszej instancji, w celu ustalenia jego sytuacji życiowej, posłużył się dokumentacją zgromadzoną w aktach administracyjnych, znaną organowi z urzędu. W oparciu o ostatni wywiad środowiskowy przeprowadzony w dniu 8 września 2009 r. organ ustalił, że Z. W. utrzymuje się z renty z tytułu niezdolności do pracy w kwocie 591,34 zł miesięcznie. Fakt, iż wnioskodawca ma zajęcie wierzytelności z tytułu potrąceń komorniczych i z tego powodu otrzymuje kwotę tylko około 430,00 zł nie ma wpływu na wysokość jego dochodu w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z pismem wnioskodawcy z dnia 19 października 2009 r. jego wydatki wynoszą 370,00 zł miesięcznie. Wnioskodawca jest osobą samotnie gospodarującą, pozostaje w separacji z żoną, która mieszka w tym samym budynku. Z. W. porusza się bez pomocy osób drugich, samodzielnie załatwia wszystkie sprawy życia codziennego.
Z ustaleń organu pierwszej instancji wynika, że wnioskodawca nie uskarża się na dolegliwości fizyczne, które uniemożliwiałyby wykonywanie czynności gospodarczych i porządkowych, zwłaszcza, że korzysta w pewnym zakresie z pomocy opiekunki. Od stycznia 2010 r. przyznano bowiem wnioskodawcy specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi w wymiarze 6 godzin dziennie, z wyłączeniem sobót, niedziel i dni świątecznych. W tej sytuacji, zdaniem organu, brak jest podstaw, by przyznać stronie zasiłek okresowy na opłacenie pomocy do czynności życiowych, których nie obejmuje zakres specjalistycznych usług opiekuńczych. Wskazane we wniosku prace nie mają charakteru stałego, są sporadyczne i dla ich wykonywania nie jest potrzebne przyznanie wnioskodawcy zasiłku okresowego na ich opłacenie. Stan jego zdrowia nie wyklucza wykonywania przez niego samodzielnie lub też sporadycznie przy pomocy innych osób powyższych prac. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi zatem szczególnie uzasadniony przypadek umożliwiający przyznanie zasiłku okresowego, a dochód wnioskodawcy pozwala na ewentualne opłacenie w wyjątkowych przypadkach pomocy osób trzecich w wymiarze kilku godzin miesięcznie w przypadku najcięższych prac, o ile uzna on za zasadne zlecenie innej osobie wykonania tych prac.
Organ wskazał również, że decyzją z dnia 19 stycznia 2010 r., nr [...], Z. W. otrzymał pomoc z rządowego programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w formie zasiłku celowego w kwocie 200 zł miesięcznie w okresie od 1 stycznia do 31 grudnia 2010 r. z przeznaczeniem na zakup żywności. Wnioskodawca otrzymał również zasiłek celowy (w formie niepieniężnej w postaci 500 kg węgla) przyznany decyzją z dnia 8 stycznia 2010 r., nr [...]. W dniu 8 stycznia 2010 r. decyzją, nr [...], przyznano mu również wspomnianą wyżej pomoc w formie specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi w wymiarze 6 godzin dziennie, z wyłączeniem sobót, niedziel i dni świątecznych, w okresie od 4 stycznia 2010 r. do 31 grudnia 2010 r. Koszt tych usług, ponoszony przez OPS w N., wynosi 1.584,00 zł miesięcznie.
Kolegium podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji co do odmowy udzielenia odwołującemu się wnioskowanej przez niego w niniejszej sprawie pomocy. Organ odwoławczy podkreślił, iż Z. W. nie jest pozbawiony pomocy w zakresie uzasadnionym jego stanem zdrowia, gdyż świadczone są na jego rzecz specjalistyczne usługi opiekuńcze. Zakres przyznanych odwołującemu się usług opiekuńczych jest, zdaniem Kolegium, wystarczający i na tyle szeroki, że zaspokaja jego codzienne potrzeby życiowe, zapewniając właściwą pomoc, adekwatną do stanu zdrowia. Usługi te obejmują bowiem m.in. pomoc w zakresie samoobsługi, zwłaszcza przy wykonywaniu czynności gospodarczych i porządkowych, w tym utrzymania i prowadzenia domu. Strona nie posiada dokumentacji medycznej, potwierdzającej zasadność przyznania jej dodatkowej pomocy, a analiza funkcjonowania strony w otoczeniu nie wskazuje na konieczność udzielania dalej idącej pomocy z zakresie finansowania usług czy prac niż wynikająca z przyznanych mu specjalistycznych usług opiekuńczych. Gdyby w sporadycznych przypadkach zaistniała konieczność wykonania czynności przez osoby trzecie, to posiadany dochód oraz udzielana odwołującemu się pomoc społeczna pozwoli na wygospodarowanie środków na pokrycie kosztów wykonania takiej czynności. Stan zdrowia wnioskodawcy nie wyklucza wykonywania przez niego samodzielnie lub wyjątkowo przy pomocy innych osób prac, które wskazuje w swoim wniosku. Odwołujący utrzymuje się aktualnie z renty, zasiłku celowego na zakup żywności w kwocie 200 zł miesięcznie oraz z przyznawanych w zależności od potrzeby specjalnych zasiłków celowych. Zasadnie zatem organ pierwszej instancji stwierdził, iż w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek wskazujący na potrzebę udzielenia wnioskowanej pomocy.
Od powyższej decyzji skargę do sądu administracyjnego złożył Z. W., zarzucając, iż decyzja ta została wydana na jego szkodę z pogwałceniem ustawy o ochronie zdrowia psychicznego oraz ustawy o pomocy społecznej. Skarżący podniósł, iż jego dochód wynosi 423,00 zł, a decyzje organów ustalające kryterium dochodowe w niniejszej sprawie, z naruszeniem art. 9 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, winny zostać uchylone. Wskazał, iż spełnia kryterium udzielenia świadczeń z pomocy społecznej, określone w art. 7 pkt 1 powołanej ustawy.
Skarżący zarzucił organom administracji naruszenie art. 107 ustawy o pomocy społecznej, poprzez nieprzeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego pomimo upływu 6 miesięcy od daty przeprowadzenia poprzedniego wywiadu. W jego ocenie organy nie ustaliły jego szczególnej sytuacji, uzasadniającej przyznanie wnioskowanej w sprawie pomocy. Zarzucił, iż w postępowaniu przed organem pierwszej instancji brali udział pracownicy podlegający wyłączeniu, co do których organ ten nie wydał orzeczeń w przedmiocie wyłączenia. Podniósł, iż Kolegium, z naruszeniem art. 10 k.p.a., nie umożliwiło mu czynnego udziału w postępowaniu odwoławczym.
Z. W. zarzucił również Kolegium przewlekłe prowadzenie postępowania w jego sprawie.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skargi nie można uznać za zasadną, albowiem zaskarżona decyzja prawa nie narusza.
W myśl art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
Zgodnie z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a następnie na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona.
Obowiązki te ciążą zarówno na organie pierwszej, jak i drugiej instancji. Stosownie bowiem do przepisu art. 136 i 138 k.p.a. przedmiotem postępowania odwoławczego jest ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzją organu pierwszej instancji.
Należy podkreślić, że prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy jest niezbędnym elementem prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego. W rozpoznawanej sprawie organy administracji przeprowadziły postępowanie zgodnie z regułami wynikającymi z powołanych przepisów art. art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. i prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy.
Skarżący domagał się przyznania zasiłku okresowego, zastosowanie mieć będą zatem przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako: "ustawa".
Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 ustawy). Rodzaj, forma i rozmiar świadczeń z pomocy społecznej powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 ustawy). Jedną z form pomocy społecznej jest świadczenie pieniężne w postaci zasiłku celowego.
Zgodnie z art. 38 ust. 1 ustawy zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego:
1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej;
2) rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny.
W rozpoznawanej sprawie jest bezspornym, iż osobie samotnie gospodarującej, jaką jest skarżący, świadczenie to może być przyznane wyłącznie, gdy dochód nie przekracza kryterium dochodowego, określonego w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy, które wynosi 477 zł.
Z ustaleń organów administracji wynika, że skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, pozostaje w separacji z żoną, która mieszka w tym samym budynku. Jego dochód, który stanowi renta z tytułu niezdolności do pracy w kwocie 591,34 zł miesięcznie, przekracza kryterium dochodowe w wysokości 477 zł, warunkujące przyznanie zasiłku okresowego na podstawie powołanych przepisów.
W tym miejscu należy podkreślić, iż niezasadne są zarzuty skarżącego co do błędnego ustalenia jego dochodu przez organy administracji.
Zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:
1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;
2) składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;
3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.
W myśl zaś ustępu 4 tego artykułu do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się:
1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego;
2) zasiłku celowego;
3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty;
4) wartości świadczenia w naturze;
5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych.
Fakt, iż z przysługującej skarżącemu renty potrącane są egzekwowane przez komornika należności niealimentacyjne i w związku z tym skarżący, jak podaje faktycznie otrzymuje kwotę około 423,00 zł, w świetle powołanego art. 8 ust. 3 i ust. 4 ustawy, nie ma wpływu na wysokość dochodu w rozumieniu ustawy.
Prawidłowo zatem organy administracji wydały w niniejszej sprawie decyzje w oparciu o art. 41 pkt 2 ustawy stanowiący, iż, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową.
Przepis ten oparty jest na uznaniu administracyjnym, gdyż pozostawia organom administracji duży zakres swobody w ocenie, czy przyznanie pomocy w danej sytuacji jest uzasadnione okolicznościami sprawy czy też zachodzą podstawy do odmowy uwzględnienia wniosku strony. Nie ulega bowiem wątpliwości, że przyznanie zasiłku okresowego na podstawie omawianego przepisu może nastąpić tylko "w szczególnie uzasadnionych przypadkach", a więc w sytuacjach zupełnie wyjątkowych, gdyż o możliwości jego przyznania nie decyduje dochód strony, a sytuacja życiowa, w której się ona znalazła. Nie można więc z tej formy pomocy społecznej wyprowadzać wniosku, iż przyznanie takiego zasiłku jest obowiązkiem organu – tak jak się to czyni w odniesieniu do osób spełniających kryterium dochodowe.
Organy administracji obu instancji prawidłowo oceniły, iż w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek", pozwalający na przyznanie wnioskowanego świadczenia w myśl art. 41 pkt 2 ustawy.
Skarżący posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z powodu schorzeń psychicznych i z tego powodu decyzją z dnia 8 stycznia 2010 r., nr [...], przyznano mu pomoc w formie specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi w wymiarze 6 godzin dziennie, z wyłączeniem sobót, niedziel i dni świątecznych, w okresie od 4 stycznia 2010 r. do 31 grudnia 2010 r. Należy przy tym zwrócić uwagę, iż koszty, jakie ponosi Ośrodek Pomocy Społecznej w N., w związku z udzieleniem skarżącemu tej formy pomocy są niemałe, gdyż wynoszą 1.584,00 zł miesięcznie.
Skarżący objęty jest również systematyczną pomocą udzielaną ze środków Ośrodka Pomocy Społecznej w N. stosownie do jego różnorakich potrzeb. W szczególności decyzją z dnia 19 stycznia 2010 r., nr [...], Z. W. otrzymał pomoc z rządowego programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w formie zasiłku celowego w kwocie 200 zł miesięcznie w okresie od 1 stycznia do 31 grudnia 2010 r. z przeznaczeniem na zakup żywności. Wnioskodawca otrzymał również zasiłek celowy (w formie niepieniężnej w postaci 500 kg węgla) przyznany decyzją z dnia 8 stycznia 2010 r., nr [...].
Prawidłowe jest stanowisko organów administracji, iż skarżący nie jest pozbawiony pomocy w zakresie uzasadnionym jego stanem zdrowia, a w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi konieczność udzielenia wnioskowanej w tej sprawie przez niego pomocy.
Nie ulega bowiem wątpliwości, że zakres przyznanych skarżącemu specjalistycznych usług opiekuńczych jest znaczny i pozwala na zaspokojenie jego codziennych potrzeb życiowych, zapewniając skarżącemu właściwą pomoc, odpowiednią do jego aktualnego stanu zdrowia. Usługi te obejmują w szczególności pomoc w zakresie samoobsługi, w tym również przy wykonywaniu czynności gospodarczych i porządkowych, dotyczących także utrzymania i prowadzenia przez skarżącego domu.
Skarżący nie legitymuje się dokumentacją medyczną, potwierdzającą zasadność przyznania mu dodatkowej pomocy. Dokonana przez organy administracji ocena funkcjonowania skarżącego w otoczeniu nie wskazuje na konieczność udzielania pomocy w szerszym zakresie niż wynikający z przyznanych mu specjalistycznych usług opiekuńczych.
Wbrew zarzutom skarżącego nie jest dowolna ocena organów administracji, które stwierdziły, że gdyby w sporadycznych przypadkach zaistniała konieczność wykonania czynności przez osoby trzecie, to posiadany przez skarżącego dochód z tytułu renty oraz udzielanych mu świadczeń z pomocy społecznej pozwoli na wygospodarowanie środków na pokrycie kosztów wykonania takiej czynności. W ocenie Sądu zasadnie bowiem organy te przyjęły, iż materiał dowodowy zebrany w toku postępowania wskazuje, że stan zdrowia wnioskodawcy nie wyklucza wykonywania przez niego samodzielnie lub wyjątkowo przy pomocy innych osób prac, które wskazuje w swoim wniosku, to jest: cięcia, rąbania drewna, składowania opału, odśnieżania, mycia okien, porządkowanie posesji z liści i gałęzi ze starego sadu czy też utrzymywania porządku przy szosie na wysokości posesji.
Ponownie należy zatem podkreślić, iż stanowisko organów administracji orzekających w sprawie, który stwierdziły, że sytuacja życiowa skarżącego nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku wskazującego na potrzebę udzielenia zasiłku okresowego na podstawie art. 41 pkt 2 ustawy, prawa nie narusza.
Niezasadne są również pozostałe zarzuty skarżącego.
Stosownie do art. 106 ust. 4 ustawy decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego.
Rodzinny wywiad środowiskowy, w myśl art. 107 ust. 1 ustawy, przeprowadza się w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin. W przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie, sporządza się aktualizację wywiadu. W przypadku osób korzystających ze stałych form pomocy aktualizację sporządza się nie rzadziej niż co 6 miesięcy, mimo braku zmiany danych (ust. 4).
Zgodnie z § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 kwietnia 2005 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. Nr 77, poz. 672 ze zm.) rodzinny wywiad środowiskowy obejmuje czynności pracownika socjalnego zmierzające do ustalenia sytuacji bytowej wnioskodawcy, w szczególności przeprowadzenie rozmowy w miejscu zamieszkania lub pobytu osoby (rodziny), zebranie niezbędnej dokumentacji
Skarżący, co w rozpoznawanej sprawie jest okolicznością bezsporną, jest osobą cierpiącą na schorzenia psychiczne. W myśl zaś § 5 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia, w przypadku gdy o przyznanie świadczenia ubiega się osoba, do której mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. Nr 111, poz. 535, ze zm.), i nie można, ze względu na stan jej zdrowia, uzyskać podczas wywiadu wymaganych informacji lub dokumentów, o których mowa w § 7, pracownik socjalny odnotowuje ten fakt w kwestionariuszu wywiadu.
Należy podkreślić, iż wbrew twierdzeniom Z. W., wobec niemożności przeprowadzenia wywiadu z cierpiącym na schorzenia psychiczne skarżącym prawidłowo postąpiły organy administracji ustalając jego sytuację życiową w oparciu o dokumentację znajdującą się w aktach administracyjnych innych spraw, znaną organom z urzędu.
W ocenie Sądu takie działanie organu było nie tylko zgodne z prawem, lecz również leżało w dobrze pojętym interesie skarżącego.
Przepisy ustawy uprawniają organy administracji do odmowy przyznania wnioskowanego przez stronę świadczenia w sytuacji, gdy wnioskodawca utrudnia bądź uniemożliwia przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego. W myśl bowiem art. 11 ust. 2 ustawy brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, a do takiej sytuacji dochodzi m.in. w przypadku utrudniania bądź uniemożliwienia przeprowadzenie wywiadu, może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia.
Nie ulega zatem wątpliwości, iż fakt, że organ pierwszej instancji pomimo uniemożliwienia przez skarżącego przeprowadzenia wywiadu nie wydał decyzji odmawiającej przyznania świadczenia na podstawie art. 11 ust. 2 ustawy, lecz we własnym zakresie ustalił jego sytuację życiową, świadczy o działaniu na korzyść skarżącego. Świadczy to również o tym, że organy administracji, zgodnie z art. 100 ust. 1 ustawy, prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie kierowały się przede wszystkim dobrem skarżącego, jako osoby korzystającej z pomocy społecznej.
Z przepisów ustawy nie wynika, wbrew zarzutom skarżącego, by udział w postępowaniu w niniejszej sprawie brać mógł wyłącznie jeden pracownik socjalny.
Organy administracji nie mogły naruszyć art. 9 ust. 1 ustawy, albowiem przepis ten nie miał zastosowania w rozpoznawanej sprawie, gdyż dotyczy on weryfikowania kwot kryterium dochodowego, którego dokonują odrębne organy.
Organy te nie uchybiły również przepisowi art. 7 pkt 1 ustawy, zgodnie z którym pomocy społecznej udziela się osobom i rodzinom w szczególności z powodu ubóstwa. Przepis ten nie stanowi samodzielnej podstawy do przyznania wnioskowanych świadczeń, a jedynie wskazuje na możliwość udzielenia skarżącemu, znajdującemu się bezspornie w trudnej sytuacji materialnej, żądanej pomocy.
Bezzasadne są także zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia przez organy administracji przepisów postępowania. Ponownie wskazać należy, iż organy obu instancji orzekające w sprawie nie naruszyły przepisów art. art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Organy te przeprowadziły postępowanie zgodnie z regułami wynikającymi z powołanych przepisów i prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a., który stanowi, iż uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Przed wydaniem zaskarżonej decyzji Kolegium umożliwiło skarżącemu zapoznanie się z aktami sprawy oraz wniesienie ewentualnych dodatkowych uwag na piśmie (k. 28 akt adm. II inst.). Niezasadny jest więc zarzut naruszenia przez organ odwoławczy art. 10 k.p.a.
W ocenie Sądu uchybienie przez organ odwoławczy miesięcznemu terminowi załatwienia sprawy, określonemu w art. 35 § 3 k.p.a., nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik rozpoznawanej sprawy.
Nieuzasadnione są również zarzuty skarżącego co do braku postanowień w przedmiocie wyłączenia E. W. i B. Z. od udziału w postępowaniu w niniejszej sprawie. Z akt administracyjnych wynika, iż Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w N., działając z upoważnienia Wójta Gminy N., postanowieniami z dnia 4 stycznia 2010 r. odmówił wyłączenia pracowników socjalnych E. W. i B. Z. od udziału w postępowaniu w niniejszej sprawie. Orzeczenia te zostały doręczone skarżącemu prawidłowo w dniu 12 stycznia 2010 r. (k. 32, 33 akt adm. I instancji).
W tych okolicznościach brak jest podstaw do uwzględnienia skargi.
Ubocznie należy zwrócić również uwagę skarżącemu, iż zawarte w skardze słownictwo, używane przez niego w stosunku do pracowników organów obu instancji, w ocenie Sądu, jest co najmniej niestosowne i z tego powodu nie powinno być stosowane przez skarżącego ani w pismach kierowanych do Sądu, ani w pismach adresowanych do organów administracji publicznej.
Uznając zarzuty skarżącego za nieuzasadnione Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy Sąd orzekł na podstawie art. 250 powołanej ustawy oraz § 14 ust. 2 pkt 1 litera "c" i § 15 w związku z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło