II SA/Lu 444/20
WyrokWSA w Lublinie2020-11-30
Skład orzekający: Grzegorz Grymuza, Joanna Cylc-Malec, Grażyna Pawlos-Janusz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zbiornik ziemny o wymiarach 45,00 x 103,65 m, wyłożony folią i otoczony nasypem, przeznaczony do magazynowania cieczy pofermentacyjnej, stanowi budowlę w rozumieniu Prawa budowlanego, której budowa wymaga pozwolenia na budowę, a w przypadku jego braku, podlega rozbiórce?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zbiornik ziemny o wskazanych wymiarach, wyłożony folią i otoczony nasypem, stanowi budowlę w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego. Budowa takiej budowli wymaga pozwolenia na budowę, a jej wykonanie bez takiego pozwolenia, po bezskutecznym wezwaniu do legalizacji w trybie art. 48 Prawa budowlanego, skutkuje nakazem rozbiórki. Sąd podkreślił, że dla kwalifikacji obiektu jako budowli nie ma znaczenia jego przeznaczenie (np. magazynowanie cieczy pofermentacyjnej), lecz jego charakter jako obiektu budowlanego, który nie został wymieniony w katalogu zwolnień z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę.Stan faktyczny
W sprawie chodziło o zbiornik ziemny wybudowany przez skarżącego na dzierżawionej działce, który służył do magazynowania cieczy pofermentacyjnej. Organ nadzoru budowlanego stwierdził, że budowa wymagała pozwolenia na budowę, którego skarżący nie uzyskał. Po bezskutecznym wezwaniu do przedłożenia dokumentów legalizacyjnych, PINB nakazał rozbiórkę obiektu. WINB utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący zaskarżył decyzję WINB, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. i Prawa budowlanego, w tym błędne uznanie pisma WIOŚ za dowód oraz wadliwą kwalifikację obiektu jako budowli wymagającej pozwolenia na budowę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 listopada 2020 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] kwietnia 2020 r., znak: [...], w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.
W dniu 19 września 2018 r., na wniosek Wójta Gminy [...], upoważnieni pracownicy Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. (dalej: PINB) przeprowadzili kontrolę robót budowlanych wykonanych na działce nr ewid. [...] położonej w miejscowości L., w gminie D. K., stanowiącej własność Parafii [...] przy ul. [...] w L. (dalej: Parafia). W trakcie kontroli stwierdzono, że na działce tej został zrealizowany zbiornik ziemny, który powstał poprzez wykonanie regularnego, zbliżonego do kształtu prostokąta zagłębienia w ziemi, otoczonego od poziomu terenu nasypem z drobnego kruszywa (piasek, żwir) przemieszanego z ziemią. Zbocza zagłębienia ziemnego wraz z otaczającym nasypem zostały wyprofilowane ze spadkiem w sposób zapobiegający osuwaniu się ziemnej skarpy do wewnątrz zbiornika, jak również na zewnątrz. Dno zbiornika i ścian wyłożono folią czarną z PVC. W koronę nasypu ziemnego, na całym obwodzie zbiornika, wbudowano betonowe słupki ogrodzeniowe o przekroju 0,08 x 0,07 m i wysokości 1,55-1,60 m do których przymocowano stalową siatkę ogrodzeniową, uniemożliwiającą dostęp do zbiornika. Ustalono również, że obwód rzutu poziomego ogrodzenia zbliżony jest kształtem do prostokąta o wymiarach 45,00 x 103,65 m ze ściętymi narożnikami długości 5,00-8,00 m. Szerokość nasypu ziemnego w koronie jest zróżnicowana i wynosi około 2,90-3,40 m.
W toku kontroli stwierdzono ponadto, że przy ogrodzeniu widoczne są zamontowane i wpuszczone w nasyp dwie rury z PVC zakończone wylotem przy dnie zbiornika. Od strony korony skarpy, rury zaopatrzone zostały w uchwyty i zakucia umożliwiające szczelny montaż przewodów i rur np. z wozów asenizacyjnych. Przy skarpach zewnętrznych zbiornika w miejscu usytuowania wlotów rur wykonany został dodatkowy nasyp z kruszywa kamiennego wymieszanego z ziemią o długości około 45 m i szerokości około 6,50 m ukształtowany ze spadkiem podłużnym w kierunku naturalnego poziomu terenu, stanowiący dojazd do korony zbiornika na wysokość ok. 1,90 m mierząc od naturalnego poziomu terenu.
W dniu kontroli zbiornik był użytkowany, a w zbiorniku znajdowała się ciecz o nieznanym składzie. Pełnomocnik Parafii uczestniczący w czynnościach nie udzielił wyjaśnień dotyczących zrealizowanej budowli, a jedynie poinformował, że działka jest przedmiotem dzierżawy, której warunki nie są mu znane.
W dniu 25 października 2018 r. do PINB wpłynęło pismo działającego z upoważnienia L. Wojewódzkiego Inspektora Środowiska – Kierownika Delegatury w [...] (dalej: WIOŚ) z [...] r., znak: [...]. W piśmie tym przedstawiono informację o ustaleniach kontroli WIOŚ z 8 października 2018 r., w wyniku której stwierdzono, że na ww. działce jest usytuowany zbiornik ziemny o pojemności 12 000 m3 przeznaczony do magazynowania cieczy pofermentacyjnej, będącej nawozem organicznym. Ustalono, że dzierżawcą nieruchomości jest M. G. (dalej: skarżący), posiadający gospodarstwo rolne zarejestrowane w miejscowości W. [...], gmina P.. W świetle wyjaśnień skarżącego zbiornik ten został wykonany na jego zlecenie na przełomie sierpnia i września 2018 r. Zbiornik jest wyłożony gładką geomembraną (Geosyntetyczną Barierą Polimerową GRB-P Geomembrany HDPE Geochron). Stwierdzono, że skarpy zbiornika zostały wyniesione na wysokość około 2-2,5m ponad poziom terenu. Zbiornik ogrodzony jest ogrodzeniem z siatki. W szczycie skarpy zbiornika zainstalowane są 2 rury (od strony drogi) do rozładunku oraz załadunku nawozu. W czasie kontroli pracowników WIOŚ zbiornik naziemny był wypełniony nawozem organicznym płynnym w ilości około 1 000 m3 (według oświadczenia skarżącego). Mając na uwadze fakt, że w toku czynności kontrolnych pracownikom WIOŚ nie przedstawiono stosownej dokumentacji budowlanej, ustalenia pokontrolne zostały przesłane zgodnie z właściwością do PINB.
W oparciu o powyższe informacje, PINB przeprowadził 6 listopada 2018 r. oględziny nieruchomości z udziałem pełnomocnika Parafii oraz pełnomocnika skarżącego. Do akt sprawy załączono porozumienie zawarte 1 marca 2018 r. do umowy dzierżawy gruntów rolnych pomiędzy Proboszczem Parafii – jako właścicielem gruntu i zarazem wydzierżawiającym oraz skarżącym – jako dzierżawcą. W toku oględzin stwierdzono, że stan zrealizowanych robót budowlanych na opisanej działce nie uległ zmianom od 19 września 2018 r. oraz uszczegółowiono przeprowadzone pomiary o rzędne wysokościowe elementów zrealizowanej budowli.
W toku postępowania PINB ustalił, że dla właściciela opisanej nieruchomości nie było udzielone pozwolenie na budowę. Uznając zaś, że w sprawie zachodzą przesłanki umożliwiające legalizację obiektu, postanowieniem z [...] r., znak: [...], wydanym na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego, organ ten wstrzymał skarżącemu i Parafii – jako inwestorom prowadzenie robót budowlanych polegających na budowie opisanego obiektu, nakładając na nich obowiązek przedłożenia określonych dokumentów.
Po rozpoznaniu zażalenia Parafii, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] (dalej: WINB) postanowieniem z [...] r., znak: [...], uchylił to postanowienie w całości i przekazał sprawę PINB do ponownego rozpatrzenia. WINB podniósł, iż PINB winien ustalić inwestora wykonanych robót budowlanych, a następnie wskazać prawidłowo adresata obowiązku.
Rozpatrując sprawę ponownie PINB uzyskał od Wójta Gminy D. K. (pismo z [...] r., znak: [...]) informację, że omawiana działka leży poza granicami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy D. K..
Następnie, działając na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego postanowieniem z [...] r., znak: [...], wstrzymał skarżącemu jako inwestorowi opisanych robót budowlanych ich prowadzenie oraz zobowiązał go do przedłożenia w terminie do 31 grudnia 2019 r. dokumentów:
- decyzji Wójta Gminy D. K. (podlegającej wykonaniu) o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla tej inwestycji;
- decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji ww. przedsięwzięcia wydanej przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w L. (podlegającej wykonaniu);
- czterech egzemplarzy projektu budowlanego budowy ww. zbiornika sporządzonego przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane (uprawnienia budowlane bez ograniczeń do projektowania) wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczeniem o którym mowa w art. 12 ust. 7 Prawa budowlanego, aktualnym na dzień opracowania projektu;
- oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Z uwagi na to, że skarżący nie przedłożył w wyznaczonym terminie wymaganych dokumentów, PINB, w oparciu o art. 48 ust. 1 i 4 Prawa budowlanego, decyzją z [...] r., znak: [...], nakazał skarżącemu jako inwestorowi robót budowlanych rozbiórkę opisanego obiektu – zbiornika ziemnego o kształcie zbliżonym do prostokąta o wymiarach 45,00 x 103,65 m ze ściętymi narożnikami długości 5,00-8,00 m, użytkowanego do magazynowania cieczy pofermentacyjnej poprzez:
- demontaż elementów ogrodzenia (słupki i siatka);
- demontaż geomembrany i rur z PVC;
- rozbiórkę wykonanego nasypu stanowiącego ściany zbiornika poprzez usunięcie do poziomu terenu działki nr ewid. [...] nawiezionej mieszanki gruntu i kruszywa tworzących nasyp wokół zbiornika;
- usunięcie nawiezionej mieszanki gruntu i kruszywa z dojazdu wykonanego w nasypie do poziomu terenu działki nr ewid. [...];
- zasypanie masami ziemnymi do poziomu nie wyższego od przylegającego istniejącego terenu działki nr ewid. [...], wyprofilowanej niecki zbiornika utworzonej poniżej terenu przylegającego,
Decyzją z [...] r., znak: [...], WINB, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, utrzymał w mocy powyższą decyzję PINB z [...] r.
W uzasadnieniu swej decyzji WINB podzielił w całości ustalenia faktyczne i ocenę prawną wyrażone w decyzji organu pierwszej instancji. Odnosząc się do podnoszonej w odwołaniu kwestii, iż pismo WIOŚ z [...] r., znak: [...], nie posiada mocy dowodowej w sprawie, stwierdził, że jako dokument urzędowy stanowi ono dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Ponadto podkreślił, że wbrew zarzutom podnoszonym w odwołaniu, PINB właściwie przeprowadził postępowanie wyjaśniające, zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy sprawy, zgodnie z zasadami postępowania wyrażonymi w art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.
Skargę na decyzję WINB wniósł M. G., zarzucając naruszenie:
- art. art. 7, 77, 80 i 128 k.p.a., polegające na przyjęciu za podstawę decyzji nieprawidłowego stanowiska PINB co do stanu faktycznego oraz brak rozpatrzenia argumentów podniesionych w odwołaniu;
- art. art. 28, 29, 48 ust. 1 i 4 Prawa budowlanego.
W związku z tymi zarzutami skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji w całości.
W uzasadnieniu zarzutów skarżący poniósł, że stanowisko WINB opiera się wyłącznie o ww. pismo WIOŚ, które – czego nie dostrzegł WINB – nie zostało sporządzone w przepisanej formie. Tym samym WINB błędnie ocenił odnoszący się do tej kwestii zarzut odwołania. W treści odwołania podniesiono, że PINB opierając się na treści ww. pisma, "wywodzi swe stanowisko z nieurzędowego opisu kontroli, a opis ten nie odpowiada żadnemu normatywnemu wzorcowi". WINB nie był zatem uprawniony do uznania tego pisma za dowód w sprawie. Zdaniem skarżącego, WINB nie odniósł się też do innego zarzutu odwołania, którym skarżący kwestionował stanowisko PINB co do oceny porozumienia zawartego pomiędzy skarżącym a Parafią i wadliwie stwierdził, że wykonany przez skarżącego zbiornik służy przechowywaniu "pofermentu", który ma charakter nawozu organicznego w rozumieniu przepisów ustawy z 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu.
Ponadto wadliwie stwierdziły organy, że wykonane przez stronę "zagłębienie ziemne" wymagało pozwolenia na budowę, gdyż stanowiło "budowlę ziemną". Orzecznictwo sądów administracyjnych wskazuje, że pod tym pojęciem można rozumieć nasyp, wał ziemny czy też kopce. Nie daje natomiast podstaw, by za taką budowę uznać "zagłębienie ziemne" wykonane przez skarżącego. Stanowisko to jest wewnętrznie sprzeczne, albowiem opiera się na założeniu, że warunkiem uznania danego obiektu za budowlę ziemną jest to, by obiekt ten był widoczny, a zagłębienie ziemne takiego warunku obiektywnie nie spełnia. Tym samym nie ma takiego charakteru, by wymagało pozwolenia na budowę. Z tego powodu, bezprzedmiotowe było wezwanie skarżącego przez PINB do złożenia: decyzji o warunkach zabudowy, decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia oraz projektu budowlanego.
W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374). Sąd uznał bowiem, że rozpoznanie sprawy było konieczne, zaś przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących. Nie było przy tym możliwości technicznych, by przeprowadzić rozprawę na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.
W niniejszej sprawie jest poza sporem, że na działce nr ewid. [...] położonej w miejscowości L., w gminie D. K., znajduje się obiekt budowlany, jakim jest ziemny zbiornik o kształcie zbliżonym do prostokąta o wymiarach 45,00 x 103,65 m ze ściętymi narożnikami długości 5,00-8,00 m. Zbiornik ten otoczony jest od poziomu terenu nasypem z drobnego kruszywa (piasek, żwir) przemieszanego z ziemią. Zbocza zagłębienia ziemnego z otaczającym nasypem są wyprofilowane ze spadkiem w sposób zapobiegający osuwaniu się ziemnej skarpy do wewnątrz zbiornika, jak również na zewnątrz. Dno zbiornika i ścian wyłożono folią czarną z PVC. W koronę nasypu ziemnego, na całym obwodzie zbiornika, wbudowano betonowe słupki ogrodzeniowe o przekroju 0,08 x 0,07 m i wysokości 1,55-1,60 m do których przymocowano stalową siatkę ogrodzeniową, uniemożliwiającą dostęp do zbiornika.
Bezsporne jest też, że inwestorem opisanego zbiornika ziemnego był skarżący, będący dzierżawcą opisanej nieruchomości oraz fakt, iż skarżący nie uzyskał pozwolenia na budowę tego obiektu.
Okoliczności te zostały potwierdzone w toku kontroli przeprowadzonej przez upoważnionych do tego pracowników PINB w dniu 19 września 2018 r. oraz oględzin nieruchomości w dniu 6 listopada 2018 r. i nie były kwestionowane przez stronę skarżącą w toku postępowania.
Zauważyć należy, że w myśl art. 28 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2019 r. poz. 1186 ze zm.; dalej: Prawo budowlane) zasadą jest, że roboty budowlane należy prowadzić na podstawie pozwolenia na budowę, chyba że z przepisów art. 29-31 tej ustawy wynika co innego.
W art. 29 Prawa budowlanego wymieniono enumeratywnie wszystkie obiekty i roboty budowlane, których budowa lub wykonanie nie wymaga pozwolenia na budowę.
Zgodnie z art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego przez budowę należy rozumieć wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego. Zgodnie z art. 3 pkt 7 Prawa budowlanego przez roboty budowlane należy rozumieć budowę, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego.
Nie budzi wątpliwości Sądu, iż budowa wykonanego przez skarżącego zbiornika ziemnego nie została wymieniona w zamkniętym katalogu wyjątków od obowiązku uzyskania przez inwestora decyzji o pozwoleniu na budowę. Stosownie bowiem do art. 29 Prawa budowlanego (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji) pozwolenia na budowę nie wymagała m.in. budowa szczelnego zbiornika na gnojówkę lub gnojowicę – jako obiektu gospodarczego związanego z produkcją rolną i uzupełniających zabudowę zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej (ust. 1 pkt 1 lit. c) oraz zbiornika bezodpływowego na nieczystości ciekłe o pojemności do 10 m3 (ust. 1 pkt 3a). Oczywiste jest, że omawiany wyżej zbiornik ziemny nie może być uznany za szczelny zbiornik na gnojówkę lub gnojowicę, o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. c Prawa budowlanego, gdyż nie został zrealizowany jako obiekt uzupełniający zabudowę zagrodową w ramach działki siedliskowej skarżącego. Niewątpliwie również obiekt ten, z uwagi na swoje rozmiary, nie stanowi wymienionego w art. 29 ust. 1 pkt 3a zbiornika na nieczystości ciekłe.
W ocenie Sądu, trafnie przyjęły organy obu instancji, że przedmiotowy zbiornik jest budowlą w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego. Przepis ten stanowi, że ilekroć w ustawie Prawo budowlane jest mowa o budowli, "należy przez to rozumieć każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak: obiekty liniowe, lotniska, mosty, wiadukty, estakady, tunele, przepusty, sieci techniczne, wolno stojące maszty antenowe, wolno stojące trwale związane z gruntem tablice reklamowe i urządzenia reklamowe, budowle ziemne, obronne (fortyfikacje), ochronne, hydrotechniczne, zbiorniki, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, oczyszczalnie ścieków, składowiska odpadów, stacje uzdatniania wody, konstrukcje oporowe, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych, sieci uzbrojenia terenu, budowle sportowe, cmentarze, pomniki, a także części budowlane urządzeń technicznych (kotłów, pieców przemysłowych, elektrowni jądrowych, elektrowni wiatrowych i innych urządzeń) oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową".
Bezsprzecznie zbiornik ten nie jest obiektem małej architektury, przez który należy rozumieć niewielkie obiekty, a w szczególności obiekty: a) kultu religijnego, jak: kapliczki, krzyże przydrożne, figury; b) posągi, wodotryski i inne obiekty architektury ogrodowej; c) użytkowe służące rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku, jak: piaskownice, huśtawki, drabinki, śmietniki (art. 3 pkt 4). Nie jest on również – co oczywiste – budynkiem (obiektem budowlanym trwale związanym z gruntem, wydzielonym z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych, który posiada fundamenty i dach; art. 3 pkt 2).
Nie ulega więc wątpliwości Sądu, że wykonany przez skarżącego obiekt stanowi on "zbiornik", o jakim mowa w powołanym przepisie art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane.
Podkreślenia wymaga, że dla dokonania takiej kwalifikacji przedmiotowego obiektu nie jest istotna podnoszona w skardze przez profesjonalnego pełnomocnika skarżącego argumentacja kwestionująca stanowisko organów, które przyjęły, że zbiornik ten jest przeznaczony do magazynowania cieczy pofermentacyjnej. Zbiornik ten jest obiektem budowlanym – budowlą, której budowa (wykonanie w określonym miejscu – art. 3 pkt 6 ustawy) nie została wyłączone z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Skoro zaś bezsporne jest, że skarżący takiego pozwolenia nie uzyskał, to prawidłowo organy nadzoru budowlanego rozważały w niniejszej sprawie możliwość zalegalizowania opisanego obiektu budowlanego na podstawie art. 48 Prawa budowlanego.
Zgodnie z art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji), organ nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.
Jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych (ust. 2).
W opisanym postanowieniu ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie:
1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego;
2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2 (ust. 3).
Z akt sprawy wynika, że postanowieniem PINB z [...] r., znak: [...], wydanym na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego, zobowiązano skarżącego do przedłożenia określonych w tym postanowieniu dokumentów, w tym decyzji o warunkach zabudowy, 4 egzemplarzy projektu budowlanego oraz oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, zakreślając jednocześnie termin na wykonanie tego zobowiązania – do 31 grudnia 2019 r. Wbrew twierdzeniom skargi, wobec zastosowania tego trybu legalizacji samowoli budowlanej PINB obowiązany był wezwać skarżącego do przedstawienia tych dokumentów. Mając zaś na uwadze fakt, że skarżący w zakreślonym terminie nie złożył opisanych dokumentów, obowiązkiem PINB było wydanie nakazu rozbiórki opisanego obiektu budowlanego, na podstawie art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego, co też organ ten prawidłowo uczynił.
Bez wpływu na wynik sprawy pozostają zatem zarzuty skarżącego co do wadliwego uznania za dowód w sprawie pisma WIOŚ z [...] r., znak: [...], w którym poinformowano o kontroli WIOŚ, w wyniku której stwierdzono, że na ww. działce jest usytuowany zbiornik ziemny o pojemności 12 000 m3 przeznaczony do magazynowania cieczy pofermentacyjnej, będącej nawozem organicznym. Powtórzyć bowiem trzeba, że niezależnie do tego, jaką cieczą wypełniony był przedmiotowy zbiornik, jego budowa wymagała pozwolenia na budowę. Wobec zaś nieuzyskania tej decyzji przez skarżącego, do legalizacji popełnionej samowoli budowlanej, w trybie art. 48 Prawa budowlanego, konieczne było złożenie przez skarżącego – w zakreślonym przez organ terminie – decyzji o warunkach zabudowy, czterech egzemplarzy projektu budowlanego budowy zbiornika sporządzonego przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane (uprawnienia budowlane bez ograniczeń do projektowania) wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7 Prawa budowlanego, aktualnym na dzień opracowania projektu, a także oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, sporządzonego pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Skoro zaś skarżący tychże dokumentów nie złożył w zakreślonym terminie, PINB mógł orzec jedynie o rozbiórce samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego.
Niezależnie od tego podnieść trzeba, że Sąd podziela ocenę organów obu instancji, które dopuściły dowód z opisanego dokumentu – pisma WIOŚ z [...] r. oraz oceniły, że dokument ten jest wiarygodny i stanowi dowód tego, co zostało w nim stwierdzone. Podkreślenia wymaga, że dokument ten, wbrew twierdzeniom skarżącego, został sporządzony przez wyspecjalizowany organ, powołany z mocy przepisów ustawy z 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz. U. z 2020 r. poz. 995 ze zm.), do kontroli przestrzegania przepisów o ochronie środowiska oraz badania i oceny stanu środowiska. Pismo to sporządził bowiem działający z upoważnienia L. Wojewódzkiego Inspektora Środowiska - Kierownik Delegatury Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska [...]. Do pisma tego załączona została płyta CD przedstawiające wykonane przez podległych temu organowi pracowników, które przedstawiają sporny zbiornik ziemny wybudowany przez skarżącego. Organ ten przedstawił jednocześnie wyniki oględzin działki, na której znajduje się ten zbiornik, przeprowadzonych przez inspektorów WIOŚ w dniu 8 października 2018 r., wskazując m.in., że zbiornik jest "przeznaczony do magazynowania cieczy pofermentacyjnej, będącej nawozem organicznym" (k. 24-25 akt adm. PINB).
W tych okolicznościach prawidłowo organy nadzoru budowlanego dały wiarę tym wyjaśnieniom, tym bardziej, że skarżący nie przedstawił żadnego przeciwdowodu w tym zakresie, a jedynie stwierdził, że pismo to nie może stanowić dowodu, gdyż – w jego ocenie – nie jest dokumentem urzędowym, o jakim mowa w art. 76 § 1 k.p.a. Nawet gdyby przyjąć, co zdaniem Sądu jest nieuprawnione, że takim dokumentem potwierdzającym okoliczności stwierdzone podczas oględzin pracowników WIOŚ z 8 października 2018 r. jest protokół z tych oględzin (którego odpisu nie załączono do pisma), a nie może być nim ww. pismo, to nie ulega wątpliwości Sądu, że – mając na uwadze całokształt okoliczności sprawy – prawidłowo pismo to zostało ocenione przez organy nadzoru budowlanego jako wiarygodny dowód okoliczności w nim przedstawionych.
Stanowisko organów w tym zakresie jest tym bardziej uzasadnione, że stosownie do art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód w postępowaniu administracyjnym należy dopuścić wszystko, co nie jest sprzeczne z prawem, a może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Z całą pewnością opisane pismo WIOŚ taki, istotny dla wyjaśnienia okoliczności sprawy, dowód stanowi i dlatego zasadnie zostało przyjęte w poczet materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy. Zdaniem Sądu, dokonana przez organy ocena tego dowodu, jak i pozostałych dowodów znajdujących się w aktach, nie nosi cech dowolności, gdyż spełnia wymagania art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.
W tej sytuacji słusznie PINB wezwał skarżącego, w trybie art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego, do przedstawienia także rozstrzygnięcia w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedmiotowego zbiornika ziemnego, a wobec niezłożenia przez niego również tego dokumentu, jedynym dopuszczalnym prawnie rozstrzygnięciem było wydanie nakazu rozbiórki spornego zbiornika.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi, należy je uznać za całkowicie bezzasadne. Ponownie podkreślenia wymaga, że organy obu instancji podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Organy te zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia. Ocenie zebranego materiału dowodowego nie sposób zarzucić dowolności, tym bardziej, że zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), organy administracji dokonując oceny stanu faktycznego, nie są skrępowane żadnymi regułami ustalającymi wartość poszczególnych dowodów (zob. przykładowo jedynie wyroki NSA: z 9 marca 1989 r., II SA 961/88 oraz z 27 kwietnia 1992 r., III SA 1838/91). Organy obu instancji, według swej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania, oceniły wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych i wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne. Zdaniem Sądu, wyciągnięte przez te organy wnioski w sprawie są logicznie poprawne i merytorycznie uzasadnione.
Mając na uwadze powyższą argumentację, uznać należy, że żaden z zarzutów skargi nie był zasadny. W sprawie nie doszło do naruszenia art. 48 Prawa budowlanego, gdyż prawidłowo nałożono na skarżącego nakaz rozbiórki ani do naruszenia przepisów postępowania, ponieważ prawidłowo zebrano i wszechstronnie rozważono materiał dowodowy, a także prawidłowo wyjaśniono wszystkie przesłanki faktyczne i prawne, które doprowadziły do nakazania rozbiórki obiektu.
Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm.), skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło