II SA/Lu 45/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc - Malec (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom, Sędzia NSA Krystyna Sidor, Protokolant Asystent sędziego Łucja Krasińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 marca 2009r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie przyznania usług opiekuńczych I. oddala skargę; II. przyznaje [...] A. S. od Skarbu Państwa /Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie/ kwotę 292,80 /dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy/ tytułem kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 52,80 /pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy/ tytułem należnego podatku od towarów i usług. Decyzją z dnia 21 [...] 2007 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania T. W. od decyzji wydanej z upoważnienia Wójta Gminy N. przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w N. z dnia 6 [...] 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy w formie usług opiekuńczych – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Kolegium podniosło, że treść zaświadczenia lekarskiego z dnia 18 października 2007 r. przedstawionego przez skarżącą, nie daje podstaw do stwierdzenia, że spełnia ona przesłanki z art. 50 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej do przyznania usług opiekuńczych. Na jej pełnoletnim synu M. (który zamieszkiwał z nią w dacie wydania decyzji) spoczywa obowiązek pomocy matce. Stąd zobowiązany był on do pomocy w paleniu w piecu w kuchni i w piecu centralnego ogrzewania. Obiektywnie rzecz biorąc mógł on taką pomoc zapewnić (nie pracował ani nie uczył się) mimo stwierdzonej u niego choroby alkoholowej, która niewątpliwie utrudniała wykonywanie tych czynności, jednakże ich nie uniemożliwiała. Przy paleniu i czynnościach związanych z paleniem w piecu centralnego ogrzewania winien pomagać także mąż skarżącej, który wprawdzie jest z nią w separacji i jak twierdzi prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe, ale jego pokój i wspólnie użytkowane pomieszczenia ogrzewa ten sam piec. Organ orzekający przytoczył także treść art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W myśl art. 3 ust. 2 tej ustawy, rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Natomiast zgodnie z art. 3 ust. 4, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Kolegium stwierdziło, iż z akt sprawy wynika, że T. W. jest sprawna fizycznie i nie wymaga pomocy w czynnościach domowych, zaś w cięższych pracach jak palenie w piecu czy rąbanie drewna (czynność wykonywana okresowo) pomoc mógł świadczyć dorosły syn, a także będący w separacji mąż, ponieważ wspólny piec ogrzewa również pomieszczenia przez niego użytkowane. W ocenie Kolegium nie ma podstaw do tego, by zaświadczenie lekarskie interpretować ponad to, co w nim jest stwierdzone, zaś lekarz wydając te zalecenia odnosił jedynie do sytuacji zdrowotnej T. W. Z zaświadczenia wnika, że wymaga ona pomocy osób drugich w czynności palenia. Zdaniem organu osobami tymi mógł być syn i mąż skarżącej. Z dołączonych do akt sprawy oświadczeń T. W. wynika, że uważa ona, że syn z powodu alkoholizmu, zaś mąż z powodu choroby psychicznej i częstej nieobecności w domu, nie będą mogli zapewnić pomocy przy paleniu w piecach. Kolegium wskazuje, że mając na względzie obawy skarżącej organ pomocy społecznej wychodząc naprzeciw jej wnioskowi z dnia 15 listopada 2007 r. decyzją Nr [...] z dnia 12 grudnia 2007 r. udzielił jej pomocy w postaci zasiłku okresowego w wysokości 100 zł miesięcznie w okresie od 1 listopada 2007 r. do 30 kwietnia 2008 r. z przeznaczeniem na dofinansowanie do zatrudnienia pomocy do palenia w piecu, odstępując od żądania zwrotu udzielonej pomocy. W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego T. W. podnosi, iż zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja Ośrodka Pomocy Społecznej naruszają przepisy ustawy o pomocy społecznej i kodeksu postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem, do czego jest uprawniony w świetle art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Skargi T. W.j nie można uznać za zasadną, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W myśl art. 50 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728), powoływanej dalej jako: "ustawa", pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych przysługuje osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona. Usługi opiekuńcze lub specjalistyczne usługi opiekuńcze mogą być przyznane również osobie, która wymaga pomocy innych osób, a rodzina, a także wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni, zstępni nie mogą takiej pomocy zapewnić. Usługi opiekuńcze obejmują pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, opiekę higieniczną, zaleconą przez lekarza pielęgnację oraz, w miarę możliwości, zapewnienie kontaktów z otoczeniem (art. 50 ust. 3). Specjalistyczne usługi opiekuńcze są to usługi dostosowane do szczególnych potrzeb wynikających z rodzaju schorzenia lub niepełnosprawności, świadczone przez osoby ze specjalistycznym przygotowaniem zawodowym (art. 50 ust. 4). Jak wynika z akt administracyjnych sprawy skarżąca domaga się przyznania usług opiekuńczych, w celu uzyskania pomocy w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, to jest palenia w piecu centralnego ogrzewania (wniosek z dnia 23 października 2007 r.). W aktach sprawy znajduje się zaświadczenie lekarskie z dnia 18 października 2007 r., stwierdzające, że ze względu na ogólny stan zdrowia, a zwłaszcza schorzenie w postaci astmy oskrzelowej, T. W. wymaga pomocy przy paleniu w piecach. Z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 6 listopada 2007 r. wynika, że skarżąca prowadziła samodzielne gospodarstwo domowe, chociaż wspólnie z nią zamieszkuje syn. Pokój i pomieszczenie gospodarcze zajmowane przez skarżącą i jej syna, jak również pokój zajmowany przez pozostającego w separacji męża skarżącej ogrzewane były centralnym ogrzewaniem. Piec centralnego ogrzewania znajduje się poza pomieszczeniami zajmowanymi przez skarżącą. W wywiadzie skarżąca oświadczyła również, że syn ani mąż nie pomagają jej w czynnościach domowych. W świetle dokonanych ustaleń prawidłowe jest stanowisko organów administracji, że w przypadku skarżącej nie zachodzą podstawy do przyznania usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych. Należy zauważyć, że usługi opiekuńcze przyznawane są osobom, które wymagają zarówno pomocy w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, jak i opieki higienicznej oraz zaleconej przez lekarza pielęgnacji. Jak słusznie zauważa organ odwoławczy skarżąca nie jest osobą wymagającą stałej pomocy w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, jej stan zdrowia nie pozwala jedynie na wykonywanie pewnych czynności, co stanowi niewątpliwie ograniczenie, nie uzasadnia jednak przyznania pomocy w formie usług opiekuńczych. Podkreślenia wymaga, że skarżąca jest osobą sprawną fizycznie, sama załatwia bieżące sprawy dnia codziennego, nie wymaga pomocy ani w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, ani w czynnościach związanych z higieną, czy też kontaktach z lekarzami, urzędami i otoczeniem. Stan zdrowia skarżącej i jej sytuacja rodzinna nie obligowały zatem organu do przyznania pomocy społecznej w formie usług opiekuńczych. Skarżąca nie jest osobą samotną w rozumieniu ustawy. W myśl przepisu art. 6 pkt 9 ustawy osoba samotna to osoba samotnie gospodarująca, niepozostająca w związku małżeńskim i nieposiadająca wstępnych ani zstępnych. Skarżąca pozostaje w separacji z mężem, miała pełnoletniego syna, z którym mieszkała, a który – co jest Sądowi okolicznością wiadomą z urzędu – zmarł w czasie toczącego się postępowania odwoławczego. Zauważyć w tym momencie należy, że jak wynika z ustaleń organów administracji, piec centralnego ogrzewania służy nie tylko skarżącej, ale ogrzewa także pomieszczenia zajmowane przez jej męża, Z. W.. Palenie w piecu centralnego ogrzewania nie obciąża zatem wyłącznie skarżącej. Nawet jednak, gdyby przyjąć, że mąż skarżącej, mieszkający w tym samym budynku mieszkalnym, nie mógł jej udzielić pomocy w czynnościach polegających na paleniu w piecu centralnego ogrzewania, nie zachodziłyby przesłanki do przyznania usług opiekuńczych na podstawie art. 50 ust. 2 ustawy. Należy bowiem podkreślić, iż organ pierwszej instancji decyzją z dnia 12 grudnia 2007 r., Nr [...], udzielił skarżącej pomocy w postaci zasiłku okresowego w wysokości 100 zł miesięcznie w okresie od 1 listopada 2007 r. do 30 kwietnia 2008 r. z przeznaczeniem na dofinansowanie do zatrudnienia pomocy domowej do palenia w piecu oraz odstąpił od żądania zwrotu poniesionych wydatków, gdyż, w jego ocenie, niweczyłoby to skutki udzielonej pomocy. Oznacza to, że nie była ona pozbawiona pomocy w tym zakresie. Dodać należy, że skarżąca korzysta również z innych form pomocy. Jak wynika z kopii karty świadczeń na 2007 r. , w okresie 10 miesięcy 2007 r. skarżąca otrzymała pomoc w wysokości 2.910 zł. Odmawiając przyznania skarżącej świadczenia w formie usług opiekuńczych organy administracji nie naruszyły w opisanej sytuacji przepisów art. 50 ust. 1 i 2 ustawy. Skarżąca nie spełnia warunków do przyznania usług opiekuńczych, ani specjalistycznych usług opiekuńczych w myśl art. 50 ust. 1 ustawy, zaś przyznanie usług opiekuńczych na podstawie art. 50 ust. 2 ustawy nie było obligatoryjne. Przepis ten oparty jest bowiem na konstrukcji uznania administracyjnego, co oznacza przyznanie organowi administracji pewnego stopnia swobody przy podejmowaniu decyzji, pozwalającej na wybór spośród kilku prawnie dopuszczalnych wariantów rozstrzygnięć tego, który organ uważa z najbardziej właściwy. Organy administracji wyczerpująco i przekonująco uzasadniły, dlaczego nie zachodzą podstawy do przyznania skarżącej pomocy w formie usług opiekuńczych. Odnosząc się do zarzutów podniesionych przez skarżącą należy podkreślić, że Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organy administracji wskazanych w skardze przepisów ustawy. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze. zm.). O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 205 § 2 w/w ustawy i z § 18 ust. 1 pkt 1 lit.c/ w związku z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).