II SA/Lu 451/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędziowie Sędzia NSA Leszek Leszczyński (sprawozdawca), Sędzia WSA Ewa Ibrom, Protokolant Asystent sędziego Jakub Polanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 października 2009 r. sprawy ze skargi W. W.-Ż. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji przyznającej uprawnienia kombatanckie oddala skargę. UZASADNIEN l E Decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 1995 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 22 ust 1 w zw. z art. 21 ust 1 ustawy z dnia 21 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 17, póz. 75 ze zm. dalej: ustawa o kombatantach) odmówił W. W. przyznania uprawnień kombatanckich, uznając że nie spełnia ona warunków, o których mowa w ustawie. Pismem z dnia 19 stycznia 2009 r. skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy i uchylenie powyższej decyzji, powołując się na przepis art. 154 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 dalej k.p.a.). Decyzją z dnia [...] marca 2009 r. nr [...], Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...] kwietnia 1995 r. W jej uzasadnieniu wskazał, że w toku postępowania zwyczajnego ustalono, że zebrany materiał dowodowy nie daje organom podstaw do przyznania W. W. wnioskowanych uprawnień. Skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy podnosząc, że od 17 września 1939 r. zamieszkiwała wraz z rodziną na dawnych terenach Polski okupowanych przez Związek Radziecki, gdzie była poddawana cierpieniom fizycznym i psychicznym z powodu polskości jak również działalności jej ojca w Armii Krajowej. Po rozpatrzeniu powyższego wniosku decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...], Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uchylił decyzję własną z dnia [...] marca 2009 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując, że organ I instancji w sentencji zaskarżonej decyzji odmówił zmiany decyzji własnej z dnia [...] kwietnia 2009 r. o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich błędnie przyjmując za podstawę rozstrzygnięcia art. 127 § 3 k.p.a., skoro wniosek strony z dnia 19 stycznia 2009 r. był wnioskiem o uchylenie decyzji w jednym z trybów nadzwyczajnych postępowania administracyjnego. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. Nr [...], działając jako organ I instancji, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wydaną na podstawie art. 154 k.p.a. oraz art. 1-4 ustawy o kombatantach, odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...] kwietnia 1995 r. [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że podniesione przez stronę argumenty były znane organowi już we wcześniejszym postępowaniu weryfikacyjnym. W toku prowadzenia postępowania zwyczajnego ustalono, iż wskazywane przez stronę okoliczności nie spełniają przesłanek art. 1-4 ustawy o kombatantach. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona nie wykazała, aby w przedmiotowej sprawie zaistniały jakiekolwiek nowe okoliczności faktyczne i prawne uzasadniające uchylenie decyzji ostatecznej lub też by za jej uchyleniem przemawiał interes społeczny albo też jej słuszny interes. W. W. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzucając, że decyzja z dnia [...] kwietnia 1995 r. narusza jej słuszny interes, bowiem pozbawia ją prawa do ponownego wystąpienia z wnioskiem do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o rozpatrzenie sprawy. Decyzją z dnia [...] maja 2009 r. Nr [...], działając jako organ odwoławczy, wydaną na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] kwietnia 2009 r. Nr [...]. Odnosząc się do zarzutów skarżącej iż nie miała ona możliwości złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji Kierownika Urzędu z dnia [...]. kwietnia 1995 r. stwierdził, że w pouczeniu w ramach tej decyzji wskazano, że stronie przysługuje prawo do złożenia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Strona z takiej możliwości kontroli legalności decyzji nie skorzystała. Skargę na powyższą decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie złożyła W. W. ponownie wskazując, że w decyzji z dnia [...] kwietnia 1995 r. brak było pouczenia strony o możliwości ponownego rozpatrzenia sprawy. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Mając na uwadze powyższe unormowanie Sąd uznał, że skarga nie jest uzasadniona albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu, który miałby skutkować koniecznością wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Jedną z ogólnych zasad postępowania administracyjnego jest zasada trwałości decyzji ostatecznej (art. 16 § 1 k.p.a.). Trwałość decyzji ostatecznej oznacza, że sprawa administracyjna zakończona ostateczną decyzją nie może być przez organ administracyjny ponownie rozpoznawana. Jedynie w ściśle określonych przypadkach dopuszczalne jest uchylenie lub zmiana ostatecznej decyzji, stwierdzenie nieważności takiej decyzji lub wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego taką decyzją. Wskazany w skardze argument nieprawidłowego pouczenia w treści decyzji z dnia [...] kwietnia 1995 r. nie może być w związku z powyższym uznany za trafny, także z tego powodu, że strona skarżąca nie wykorzystała wówczas tej formy zaskarżenia, które zostało w niej wskazane. W przedmiotowej sprawie o przyznanie skarżącej W. W. uprawnień kombatanckich z tytułu urodzenia na terenie obecnej Białorusi oraz ciężkich warunków życia po wywiezieniu ojca strony na Syberię, została wydana decyzja ostateczna z dnia [...] kwietnia 1995 r., odmawiająca przyznania uprawnień kombatanckich W tych okolicznościach każde ponowne żądanie przyznania skarżącej uprawnień kombatanckich po wydaniu decyzji ostatecznej, oparte na tych samych faktach i tym samym stanie prawnym co poprzedni wniosek, nie mogło być rozpatrzone przez organ jako ponowny wniosek w sprawie przyznania uprawnień kombatanckich. Wniosek taki mógł być zatem rozpatrzony jako żądanie wszczęcia jednego z nadzwyczajnych postępowań wzruszenia ostatecznej decyzji, a mianowicie: jako wniosek o zmianę lub uchylenie decyzji w trybie art. 154 k.p.a., wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji (art. 156-158 k.p.a.), czy też wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją (art. 145-153 k.p.a.). W niniejszej sprawie skarżąca, precyzując wniosek z dnia [...] stycznia 2009 r., pismem z dnia [...] lutego 2009 r. poinformowała organ, iż wnosi o wzruszenie decyzji ostatecznej z dnia [...] kwietnia 1995 r. o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich w trybie art. 154 k.p.a. Powyższe oświadczenie determinowało zarówno treść rozstrzygnięcia przez organy administracyjne, jak i zakres kontroli zaskarżonego aktu przez sąd administracyjny. Postępowanie prowadzone na podstawie powyższego przepisu stanowi jeden z nadzwyczajnych trybów wzruszania decyzji ostatecznych. Zastosowanie trybu przewidzianego w art. 154 k.p.a. odnosi się do podejmowanych na zasadzie uznania administracyjnego weryfikacji decyzji prawidłowych. Przepis ten ma charakter procesowy i zawiera przesłanki, jakimi musi kierować się organ prowadzący postępowanie zmierzające do zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej, jeśli zdecyduje się w ramach uznania tę decyzję wzruszyć. Sąd administracyjny rozpoznając skargę na decyzję wydaną na podstawie art. 154 k.p.a. ocenia zgodność postępowania organu z zasadami wynikającymi z tego przepisu (por. wyrok NSA z 11.10.2005 r., l OSK 815/2005, Lex nr 217423). Przepis ten w § 1 ustanawia dwie przesłanki, które muszą wystąpić łącznie, aby można było wzruszyć decyzję ostateczną. Otóż musi to być decyzja, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, a po wtóre za jej wzruszeniem (tj. jak stanowi § 1 jej uchyleniem lub zmianą) musi przemawiać interes społeczny lub słuszny interes strony. Użycie w przepisie spójnika "lub" oznacza, że wystarczą racje interesu społecznego bądź tylko wzgląd na słuszny interes strony, albo oba te interesy będą zaspokojone zmianą lub uchyleniem decyzji. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 sierpnia 1997 r. III SA 854/96 (Lex nr 30615) postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 k.p.a. jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem - w przeciwieństwie do postępowania głównego (rozpoznawczego) - nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie, na gruncie rozpoznania, czy za jej zmianą (uchyleniem) przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Badanie, czy zachodzą przesłanki uchylenia lub zmiany decyzji polegające na istnieniu interesu społecznego lub słusznego interesu strony winno następować w odniesieniu do każdej sprawy indywidualnie oraz w odniesieniu do konkretnej sytuacji. W przedmiotowej sprawie skarżąca nie wskazała na żadne nowe okoliczności faktyczne, które mogłyby mieć znaczenie dla oceny, czy w sprawie odmowy przyznania jej uprawnień kombatanckich interes społeczny lub słuszny interes skarżącej przemawiają za uchyleniem lub zmianą decyzji dotychczasowej. Stwierdzić należy, że wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy przez organ został oparty wyłącznie na dążeniu przez skarżącą do innej oceny przez organ stanu faktycznego sprawy, który to stan był już przedmiotem rozpoznania przez organ w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] kwietnia 1995 r. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą skargę w pełni podziela pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 marca 2006 r., sygn. akt V SA/Wa 1952/05 (Lex nr 202367), "że samo subiektywne poczucie krzywdy żywione przez skarżącego oraz rozczarowanie i żal wobec stanowiska organu administracji, nie może być traktowane jako słuszny interes strony w rozumieniu przepisu art. 154 § 1 k.p.a., a tym samym nie stanowi przesłanki wzruszenia decyzji". Zmiana lub uchylenie ostatecznej decyzji odmawiającej skarżącej przyznania statusu kombatanta niewątpliwie leży w jej interesie faktycznym. Interes ten jednak nie może być automatycznie uznany za "interes słuszny" w rozumieniu przesłanki z art. 154 § 1 k.p.a., tj. interes godny ochrony czy też interes mający uzasadnienie społeczne (interes społeczny). Decyzja, przedmiotem której jest przyznanie uprawnień kombatanckich nie jest decyzją uznaniową i to rzutuje na sposób uwzględnienia obu kryteriów pozasystemowych. Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych zobowiązany jest do działania na podstawie obowiązujących przepisów prawa i w przypadku stwierdzenia braku podstaw do przyznania uprawnień kombatanckich, zobowiązany jest do podjęcia decyzji o odmowie ich przyznania. Inne rozstrzygnięcie oznaczałoby bowiem przyznanie skarżącej uprawnień kombatanckich pomimo braku ku temu przesłanek wynikających z ustawy o kombatantach. Przesłanki wskazane są na jej gruncie precyzyjnie, a decyzja wydana na ich podstawie ma charakter decyzji tymi przesłankami związanej. W ocenie Sądu, w związku z powyższą argumentacją, zaskarżona decyzja odpowiada prawu, gdyż zarówno zarzuty skargi jak i analiza akt sprawy nie ujawniła okoliczności umożliwiających wzruszenie decyzji ostatecznej. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na mocy art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.