II SA/Lu 451/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu należności z funduszu alimentacyjnego - w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy postanawia przyznać K. M. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka . Skarżący K. M. złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. We wniosku podał, iż pozostaje w bardzo trudnej sytuacji materialnej. Przez długi okres czasu pozostawał bez pracy, obecnie (od 5 października 2010 r.) podjął pracę lecz mimo to nie stać go na adwokata. Wskazał, iż nie zna przepisów prawa, stąd będzie miał problemy z przedstawieniem swojego stanowiska. Podniósł, iż obecnie toczy się sprawa o jego eksmisję z zajmowanego razem z matką mieszkania. Matka otrzymuje emeryturę w wysokości 1037,44 zł miesięcznie brutto. Natomiast on nie wie jakiej wysokości będzie jego wynagrodzenie. Z przedstawionej umowy o prace zawartej na okres próby wynika, iż wynagrodzenie to wynosi 8 zł za godzinę brutto. Na koszty utrzymania rodziny składają się egzekucja sądowa (444,48 zł), spłata pożyczki (370 zł) opłata za energię elektryczna (100 zł) oraz koszty zakupu lekarstw (200 zł). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zgodnie z unormowaniem art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) – dalej "ppsa", strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Jest to zasada postępowania sądowoadministracyjnego, przy czym wskazana ustawa przewiduje zwolnienie ustawowe od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych – w sprawach określonych w art. 239 pkt 1 ppsa oraz możliwość indywidualnego ubiegania się o przyznanie prawa pomocy. W myśl przepisu art. 239 pkt 1 lit a) ppsa, strona skarżąca działanie organu administracji publicznej w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. To ustawowe zwolnienie oznacza, iż strona nie ponosi zarówno opłat sądowych, jak i wydatków, które wykładane są z części budżetu danego sądu administracyjnego, w zakresie zwolnienia. Przedmiotowa sprawa, która za swój przedmiot ma kwestie związane ze świadczeniami z funduszu alimentacyjnego jest sprawą z zakresu pomocy i opieki społecznej, co oznacza, iż strona kwestionując decyzję odnoszącą się do tej problematyki jest ustawowo zwolniona od ponoszenia wszelkich kosztów sądowych. Uwzględniwszy powyższe, wskazać należy, iż w myśl art. 262 ppsa, przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. W związku z tym strona mimo, iż korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych miała prawo złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienia adwokata. W ocenie Sądu wniosek ten zasługuje na uwzględnienie. Z przepisu art. 245 § 3 ppsa wynika, że prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast w myśl art. 246 § 1 pkt 2 ppsa przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy czym uwzględnienie wniosku w części dotyczącej ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika jest dodatkowo uwarunkowane niepozostawaniem przez stronę w stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym (art. 246 § 3 ppsa). Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w ww. przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. W ocenie Sądu analiza sytuacji rodzinnej i majątkowej strony skarżącej wskazuje, iż poniesienie kosztów ustanowienia adwokata przekracza jej możliwości finansowe. Ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika bowiem, że miesięczny dochód gospodarstwa domowego wystarcza jedynie na bieżące potrzeby, co wyklucza możliwość poniesienia dodatkowych kosztów związanych z ustanowieniem adwokata. Skarżący ani jego matka nie posiadają majątku ani oszczędności pozwalających na poniesienie kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego. Z tych względów i na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 262 ppsa należało orzec, jak w postanowieniu.