II SA/Lu 451/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja Asesor sądowy Anna Ostrowska Protokolant Referent stażysta Martyna Maciejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2025 r. sprawy ze skargi R. J. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 6 czerwca 2025 r., znak: DOS3-K0918-D21475-35/25 w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych oddala skargę. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (dalej także jako "organ") decyzją Nr DOS3-K0918-D21475-35/25 z dnia 6 czerwca 2025 r, po rozpatrzeniu wniosku R. J. (dalej także jako: "strona" lub "skarżący") o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 21 marca 2025 r. Nr DOS3-K1027-D21475-31D/25 o odmowie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Rozstrzygnięcie organu zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny. Strona złożyła wniosek o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 906), dalej zwaną: "ustawą o działaczach opozycji antykomunistycznej". Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, decyzją z 21 marca 2025 r. Szef Urzędu odmówił stronie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Strona nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem wystąpiła do Szefa Urzędu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Pismem 28 kwietnia 2025 r. organ zawiadomił stronę o zakończeniu postępowania wyjaśniającego, możliwości zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów. Urząd wskazał też, jakie warunki muszą być spełnione, aby decyzja mogła być pozytywna. Wnioskodawcy wyznaczono dodatkowy czas na przesłanie takich dowodów. Organ prowadząc postępowanie w pierwszej instancji, w szczególności zwrócił się do Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej o przekazanie informacji o treści zgromadzonych dokumentów dat. Wnioskodawcy. W odpowiedzi z 14 maja 2024 r. Instytut Pamięci Narodowej przesłał akta paszportowe strony, które nie zawierają informacji potwierdzających działalność opozycyjną prowadzoną w rozumieniu art. 2 oraz doznane represje, o których mowa w art. 3 cytowanej ustawy. W toku postępowania wnioskodawca przedłożył oświadczenia świadków, A. S., S. W. oraz H. D.. Szef Urzędu postanowieniem z 22 lipca 2024 r. dopuścił dowód z przesłuchania wyżej wymienionych świadków oraz brata strony - J. J.. W toku powadzonego postępowania został również przesłuchany R. J.. Organ, przywołując treść art. 2 i art. 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej, stwierdził, że analiza powyższych okoliczności dokonana w oparciu o zebrany materiał dowody nie prowadzi do wniosku, iż strona prowadziła działalność w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, przez co najmniej 12 miesięcy, o której w art. 2 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej. W tym miejscu należy podkreślić, że działalność określona w art. 2 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej to nie jakikolwiek przejaw aktywności stanowiącej o braku akceptacji dla zastanego stanu rzeczy, a ukierunkowana i prowadzona w ramach zorganizowanych struktur lub w ścisłej współpracy z nimi zakazana działalność na rzecz odzyskania niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowiek w Polsce, trwająca co najmniej 12 miesięcy. Organ przywołał w tym kontekście wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 lutego 2022 r. sygn. akt III OSK 4841/21, w którym wskazano, że "nie każda działalność opozycyjna, jak również nie każda represja z powodów politycznych ze strony władz komunistycznych jest przez prawodawcę uznawana jako podlegająca ustawie, a tym samym uprawniająca do ubiegania się o świadczenia pieniężne czy pomoc pieniężną. Ustawa o działaczach opozycji dla potrzeb realizacji przewidzianych w niej uprawnień, każe wyróżniać dwie kategorie podmiotów. Pierwszą kategorią są działacze opozycji antykomunistycznej, czyli osoby, które w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziły, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce (art. 2 ust. 1 ustawy). Do wskazanego w art. 2 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji, okresu 12 miesięcy, z mocy wyraźnej decyzji ustawodawcy, nie wlicza się okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r.". Zdaniem organu mając powyższe na uwadze nie można potwierdzić wnioskowanego statusu za okres legalnej działalności związkowej strony, gdyż okres ten jest wyłączony na mocy przepisów omawianego aktu prawnego, a okres działalności po grudniu 1981 r., tj. po zdelegalizowaniu związków zawodowych, w ocenie Szefa Urzędu nie został dostatecznie udokumentowany. W oświadczeniach świadkowie wskazywali na sposób pozyskiwania i dystrybucji materiałów opozycyjnych przez stronę, który wskazuję, że ta dzielność była głównie prowadzona w okresie legalnie działających struktur związkowych. Strona miała pobierać materiały "Solidarności" na ulicy [...] oraz ulicy [...] w L., co było możliwe wyłącznie w okresie legalnej działalności "Solidarności". Była to więc działalność prowadzona w okresie od 31 sierpnia 1980 r. do 12 grudnia 1981 r. i nie może być ona podstawą do potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej. Po wprowadzeniu stanu wojennego wnioskodawca miał również malować na murach znaki Polski Walczącej i inne hasła, jednakże w oświadczeniach świadków brak wskazania dokładnego okresu takiej aktywności wnioskodawcy. Z oświadczenia świadka H. D., który potwierdził tę aktywność strony, nie wynika, aby brał w tym udział razem z R. J.. Także sam wnioskodawca nie wskazywał, aby jakiekolwiek inne osoby brały udział w tej działalności, zaś trudno zakładać, że tego typu działalność była prowadzona publicznie. Wynika, z tego, iż świadek nie ma bezpośredniej wiedzy o takich działaniach wnioskodawcy. Jakkolwiek oświadczenie świadka może być dowodem w sprawie, to jednak jego wiarygodność podlega ocenie na zasadach ogólnych, a więc gdy oświadczenie co do okoliczności o których świadek nie ma bezpośredniej wiedzy, nie może ono stanowić wyłącznej podstawy do wydania merytorycznej decyzji i budzić musi uzasadnione wątpliwości. Także stwierdzenie wnioskodawcy, iż ulotki rozdawał tylko osobom nieznajomym, wydaje się być niewiarygodne w świetle doświadczenia życiowego i działalności w warunkach konspiracji. Z reguły nielegalne materiały antykomunistyczne przekazywało się jedynie zaufanym osobom. Ze względów konspiracyjnych praktycznie niemożliwe było wręczanie nieznajomym takich materiałów publicznie, wyjątkowo tylko podczas manifestacji. Prowadzenie kolportażu w sposób opisywany przez wnioskodawcę był możliwy jedynie w okresach, kiedy nie obawiał się on odpowiedzialności karnej, a więc w okresach legalnej działalności niezależnych związków zawodowych. Organ zauważył, że wnioskodawca podniósł również okoliczność, iż był członkiem komisji wyborczych po 1989 r., działał także w różnych partiach politycznych w latach 90-tych. Jednakże podstawą do potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej może być wyłącznie działalność prowadzona do 4 czerwca 1989 r. Z zeznań A. S. wyraźnie wynika, że wiedzę o działalności opozycyjnej strony posiada od swojego teścia. Dowód z zeznań tego świadka nie odnosi się zatem do bezpośrednich faktów, a opiera się na przekazie osób trzecich. Siłą rzeczy zatem zeznań tego świadka nie można traktować jako niewątpliwego dowodu na potwierdzenie działalności opozycyjnej strony. Walor dowodowy tych zeznań należy bowiem traktować na równi z walorem dowodu z okoliczności opisanych we wniosku. W trakcie postępowania organ zwrócił się również do NSZZ Solidarność - Zarząd Regionu Środkowo-Wschodniego oraz do NSZZ Rolników Indywidualnych "Solidarność" o udostępnienie informacji lub dokumentów świadczących o prowadzeniu działalności opozycyjnej przez R. J.. Nie udało się pozyskać żadnych informacji na temat działalności Wnioskodawcy. W odpowiedzi z 9 stycznia 2025 r. wskazano, że Związek nie posiada jakichkolwiek informacji o działalności opozycyjnej Strony powadzonej przed 4 czerwca 1989 r. Jak wskazał organ w orzecznictwie podkreśla się, że nie każdy przejaw nieposłuszeństwa, czy nawet oporu wobec ówczesnej władzy lub wyrażona wobec niej krytyka jest wystarczającą przesłanką do zakwalifikowania takich zachowań jako stanowiących działalność opozycyjną w rozumieniu ustawy. Nie kwestionując faktu udziału skarżącego w strukturach Solidarności do ogłoszenia stanu wojennego, należy stwierdzić, że powołane przez wnioskodawcę tajne spotkania już po ogłoszeniu stanu wojennego mogły mieć wpływ na formułowanie i ugruntowywanie u rozmówców wnioskodawcy o krytycznej postawy wobec ustroju politycznego, jednak w świetle definicji zawartej w art. 2 ust. 1 ustawy nie są to okoliczności wystarczające do uznania skarżącego za działacza opozycji antykomunistycznej. Pojęcie to nie może być rozumiane w sposób rozszerzający i nie może być rozciągane na zwolenników opozycji antykomunistycznej, nawet tych aktywnie wyrażających przy różnych okazjach swoje poglądy wobec poprzednio funkcjonującego ustroju politycznego. Podsumowując należy stwierdzić, że działalność prowadzona przez wnioskodawcę przed 13 grudnia 1981 r. (w okresie legalnego działania NSZZ Solidarność) nie może być wliczona do wymaganego okresu działalności opozycyjnej, o której mowa w ustawie. Natomiast działalność po 13 grudnia 1981 r. nie została należycie udokumentowana, aby można było uznać, że wnioskodawca spełnia warunki określone w art. 2. ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej. Nadto organ zwrócił uwagę na preambułę ustawy stanowiącej podstawę rozstrzygnięć o treści: "Uznając szczególne zasługi dla Polski tych jej obywateli, którzy w latach 1956-1989 z narażeniem własnego życia, wolności, majątku lub praw pracowniczych angażowali się w działalność antykomunistyczną zmierzającą do odzyskania suwerenności i niepodległości Ojczyzny lub byli z tych powodów represjonowani, uchwala się, co następuje". Z samej preambuły wynika zatem, że nie każda działalność, choćby była działalnością zasługującą na uznanie, może zostać potraktowana jako działalność opozycyjna. Ustawodawca wprost wskazał, że chodzi o działalność, którą można określić mianem szczególnych zasług prowadzoną z narażeniem własnego życia, wolności, majątku lub praw pracowniczych. Jak wyjaśnił organ zgromadzone w aktach administracyjnych dowody, podlegały swobodnej ocenie organu, zgodnie z art. 80 kpa. W tej mierze podnieść należy, że z wyrażonej w art. 80 kpa zasady swobodnej oceny dowodów wynika, że nie wyznacza ona organowi merytorycznych reguł oceny wyników postępowania dowodowego. Oznacza to, że organ prowadzący postępowanie według swojej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych, wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne okoliczności. W niniejszym przypadku organ ocenił całość zgromadzonego materiału dowodowego zarówno indywidualnie co do każdego dowodu, jak i we wzajemnym powiązaniu. Ustalony w trakcie postępowania stan faktyczny nie budzi wątpliwości organu. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie zawiera informacji o istotnych faktach lub okolicznościach, na podstawie których organ ustaliłby, że strona prowadziła działalność określoną w art. 2 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej. Zebrany materiał nie zawiera również dowodów represji spełniających kryteria ustawowe. W ustawie o działaczach opozycji antykomunistycznej dokładnie określono, w jakich sytuacjach Szef Urzędu może uznać kogoś za osobę represjonowaną z powodów politycznych. Lista tych sytuacji jest zamknięta, co oznacza, że nie można dodać do niej innych przypadków. Dlatego Szef Urzędu nie może przyznać statusu osoby represjonowanej z powodów politycznych, jeśli dana sytuacja nie znajduje się na tej liście - nawet jeśli osoba poszkodowana uważa, że była mocno represjonowana. Należy podkreślić, że zgodnie z ustawą o działaczach opozycji antykomunistycznej Szef Urzędu potwierdza status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych na podstawie udokumentowanego wniosku strony. Nie ulega wątpliwości fakt, iż to na organie administracji spoczywa, co do zasady, obowiązek wszechstronnego oraz rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Powyższe nie oznacza jednak, że organ ma obowiązek poszukiwania "do skutku" dowodów potwierdzających zaistnienie okoliczności, których wykazanie leży w interesie strony. Nałożenie na organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia jednak strony postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonej czynności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony. Z treści przepisów nakładających wspomniane wyżej obowiązki nie daje się w szczególności wyprowadzić konkluzji, iż tylko organy administracji zobowiązane są do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony (por. wyrok WSA w Gdańsku z 20 października 2021r. sygn. akt II SA/Gd 488/21). W ocenie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych strona nie wykazała, ani w toku postępowania nie udało się ustalić, by strona prowadziła działalność opozycyjną w rozumieniu art. 2 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej lub podlegała którejkolwiek z represji ujętych w art. 3 ww. ustawy. Decyzja Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych została zaskarżona przez R. J. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. W skardze decyzji zarzucono: 1. naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 7, art. 75, art. 77 § 1 i art. 80 KPA, które miało wpływ na treść wydanej decyzji poprzez błędną ocenę zeznań przesłuchanych w sprawie świadków oraz zeznań wnioskodawcy, co w rezultacie doprowadziło do błędnego ustalenia przez organ, że skarżący nie prowadził przez minimum 12 miesięcy w zorganizowanych strukturach zagrożonej odpowiedzialnością karną działalności na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, a ocena ta jest błędna zwłaszcza w odniesieniu do zdyskredytowania zeznań świadka A. S., co było działaniem nie uprawnionym przez organ I instancji oraz przejawia się w nadaniu nadmiernego znaczenia okoliczności braku dokumentacji dotyczącej działalności antykomunistycznej skarżącego; 2. naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 138 Ę 1 pkt 2 KPA, które miało wpływ na treść wydanej decyzji poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu, w 09, 1 sytuacji gdy mając na względzie zgromadzony materiał dowodowy istniały podstawy do jej uchylenia i orzeczenia co do istoty sprawy, tj. potwierdzenia statusu skarżącego, jako działacza opozycji antykomunistycznej na podstawie ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (tj. Dz.U. z 2023 r. poz. 388, dalej: ustawa o działaczach opozycji antykomunistycznej); 3. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię, a mianowicie art. 2 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych poprzez nie słuszne uznanie, że skarżący nie prowadził w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożonej odpowiedzialnością karną, działalności na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, w sytuacji gdy skarżący taką działalność podejmował przez wymagany okres co najmniej 12 miesięcy; 4. błąd w ustaleniach faktycznych stanowiący podstawę wydanej decyzji polegający na przyjęciu, że: - okres działalności skarżącego po grudniu 1981r. nie został dostatecznie udokumentowany w sytuacji, gdy opozycyjną działalność skarżącego po tej dacie wskazywali wszyscy zawnioskowani świadkowie, a zatem takie przyjęcie stanu faktycznego przez organ jest nie do przyjęcia; - skarżący zajmował się kolportażem i roznosił ulotki w okresie wyłączne legalnej działalności " Solidarności" tj. od 31 sierpnia 1980 do 12 grudnia 1981r. w sytuacji gdy skarżący miał stały kontakt z działalnością związku Regionu Środkowo-Wschodniego nie tylko w tym okresie, ale i później, o czyni świadczy fakt, że skarżący przebywał w jej obu siedzibach tj. od 27 września 1980r. gdy mieściła się ona przy ul. [...] w L., a od lutego 1981r. gdy została przeniesiona na ul. [...] skąd w dalszym ciągu skarżący pobierał komunikaty i broszury, co potwierdzają zeznający w sprawie świadkowie; - skarżący nie miał za swoją działalność żadnych represji w sytuacji, gdy skarżący był śledzony przez Milicję, był poszukiwany, miał problemy z dostępem do towarów, co potwierdził świadek J. J., a co bezsprzecznie należy uznać, za formę oddziaływania na swobodę i wolność człowieka; - skarżący nie działał we współpracy ze strukturami zorganizowanymi, w sytuacji gdy skarżący współpracował z wieloma osobami m.in. z J. R. czy H. S. 2 którzy byli czołowymi działaczami struktur antykomunistycznych zwłaszcza NSZZ Rolników Indywidualnych. Wskazując na takie zarzuty w skardze wniesiono o zmianę decyzji Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 6 czerwca 2025r. Nr DO-K0918-D2147-35/25 poprzez przyznanie skarżącemu statusu działacza opozycji antykomunistycznej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł, o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2024 r., poz. 935 - dalej jako: "p.p.s.a."). Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Sąd bada legalność zaskarżonego postanowienia, jego zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie postanowienia następuje w szczególności w przypadku, gdy zaskarżony akt narusza przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Skarga w sprawie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana bez naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozstrzygając w sprawie organ nie naruszył także przepisów prawa materialnego. Już w tym miejscu należy podkreślić, że ustalenia faktyczne poczynione przez organ administracji znajdują potwierdzenie w niewadliwie zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, wobec czego materiał ten należało uznać za wystarczający do podjęcia prawidłowej i zgodnej z prawem decyzji w przedmiocie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Organ administracji dokonał także właściwej wykładni przepisów prawa materialnego, jak też prawidłowo zastosował normy prawne do ustalonego w sprawie stanu faktycznego. W myśl przepisu art. 7 k.p.a., organ administracji podejmuje wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, zaś zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przez rozpatrzenie całego materiału dowodowego należy rozumieć uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak i uwzględnienie wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu poszczególnych dowodów, a mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności. Ocena dowodów powinna być dokonana na podstawie całego zebranego materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). Organ administracyjny jest więc zobowiązany na podstawie przytoczonych przepisów do podjęcia wszelkich niezbędnych czynności proceduralnych w celu zebrania pełnego materiału dowodowego, dopiero bowiem wówczas może ocenić, czy dana okoliczność została wyjaśniona i udowodniona. W rozpoznawanej sprawie organ administracji nie naruszył wskazanych reguł postępowania. Organ zebrał wyczerpująco cały materiał dowodowy, rozważył go i poddał ocenie, zgodnie z regułami wynikającymi z przepisów art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Ustalił dokładnie stan faktyczny i wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy, mając na względzie treść mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa. Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ wziął pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne i dowody zgromadzone w aktach sprawy, w tym w szczególności te przedstawione dowody, które mogłyby potwierdzać status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych . Ustalenia organu w tym zakresie nie budzą zastrzeżeń. Ustalenia te wynikają bowiem z przeprowadzonych w sprawie i wskazanych w uzasadnieniu decyzji dowodów, w tym w szczególności ze złożonego projektu budowlanego i załączonych do niego dokumentów. Większość dowodów, które stanowiły podstawę ustaleń dokonanych w sprawie, to dowody w postaci dokumentów urzędowych, których prawdziwość w żaden sposób nie została podważona. Organ nie naruszył także dyspozycji art. 6 k.p.a. Zasada legalizmu (praworządności) oznacza, że organ musi działać na podstawie i w granicach prawa. W sprawie organ działał na podstawie przepisów obowiązującego prawa. Nie ma podstaw do stwierdzenia naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera wszystkie elementy wymagane powyższym przepisem, co umożliwia przeprowadzenie kontroli sądowej wydanego przez organ rozstrzygnięcia. W motywach zaskarżonej decyzji organ odwoławczy rzeczowo i z poszanowaniem reguł określonych w art. 107 § 3 k.p.a. wyjaśnił przesłanki natury faktycznej i prawnej podjętego rozstrzygnięcia. Brak jest również podstaw do uznania, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego. Zaskarżoną decyzją Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 21 marca 2025 r. o odmowie potwierdzenia stronie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w ramach tak nakreślonej kognicji, sąd uznał, że decyzja Szefa Urzędu z dnia 6 czerwca 2025 r. nie naruszała przepisów proceduralnych, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ani przepisów prawa materialnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Brak było więc podstaw do jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Materialnoprawną podstawą kontrolowanego rozstrzygnięcia były przepisy ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 319; dalej jako "ustawa o działaczach opozycji"). Akt ten wprowadza dwie kategorie podmiotów, którym na gruncie tej ustawy przyznano różnorakie uprawnienia, zaś przedmiotowy wniosek dotyczył obu tych kategorii. Pierwszą kategorię, "działaczy opozycji antykomunistycznej" ustawodawca uregulował w art. 2 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Przy czym, w myśl art. 2 ust. 2 ustawy o działaczach opozycji, do okresu 12 miesięcy, o którym mowa w ust. 1, nie wlicza się okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r. Z kolei w art. 3 ustawa o działaczach opozycji wprowadza definicję "osoby represjonowanej z powodów politycznych" statuując, że jest nią osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 31 lipca 1990 r.: 1) przebywała w: a) więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956-1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, b) ośrodku odosobnienia na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. poz. 154, z 1982 r. poz. 18, z 1989 r. poz. 178 oraz z 2011 r. poz. 342) za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce; 2) przez okres powyżej 30 dni pełniła zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych, do której odbycia została powołana z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce; 3) brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym: a) na skutek działania, w tym niejawnego, wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz.U. z 2016 r. poz. 1575 oraz z 2018 r. poz. 5 i 369), zwanych dalej "organami bezpieczeństwa państwa", poniosła śmierć, doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni, b) była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia, c) była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu, d) została z nią rozwiązana umowa o pracę, e) została relegowana z uczelni wyższej lub innej szkoły, f) była objęta zakazem publikacji przez Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, wojewódzki lub miejski urząd kontroli prasy, publikacji i widowisk albo Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk lub okręgowy urząd kontroli publikacji i widowisk przez okres dłuższy niż jeden rok; 4) była poszukiwana listem gończym, oskarżona lub skazana za popełnienie przestępstwa lub wielokrotnie skazywana za popełnienie wykroczenia, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Z treści przywołanych przepisów wynika, że status "działacza opozycji antykomunistycznej" lub "osoby represjonowanej z powodów politycznych" może zostać potwierdzony przez właściwy organ wyłącznie osobom spełniającym warunki określone wprost przez ustawodawcę - odpowiednio - w art. 2 oraz art. 3 ustawy. Status działacza opozycji antykomunistycznej przyznany może zostać wyłącznie osobie, która w okresie wskazanym w art. 2 ustawy prowadziła działalność w warunkach i celu określonym w ustawie. Natomiast za osobę represjonowaną może być uznana jedynie taka osoba, która spotkała się z dolegliwościami wymienionymi w art. 3 ustawy i nastąpiło to z powodów politycznych. Przepisy ustawy ściśle określają zasady potwierdzania tego statusu nie dopuszczając w tym zakresie jakiegokolwiek uznania administracyjnego. Tym samym organ administracji jest związany ich treścią i nie może odstąpić od ich stosowania biorąc pod uwagę inne przyczyny niż przewidziane w przepisach ustawy. Tylko te zdarzenia, które zostały wymienione w cytowanych przepisach, mogą spowodować uznanie, że dana osoba była działaczem opozycji antykomunistycznej lub była represjonowana z przyczyn politycznych. W orzecznictwie sądów utrwalone jest stanowisko, że żadne inne zdarzenia, okoliczności i kłopoty nie mogą być uznane za działalność antykomunistyczną lub represję w rozumieniu ustawy, chociażby w subiektywnej ocenie osoby poszkodowanej stanowiły one dużą dolegliwość (por. wyrok WSA w Kielcach z 19 października 2017 r., II SA/Ke 540/17; wyrok WSA w Poznaniu z 8 lutego 2017 r., II SA/Po 742/16; CBOSA). W ocenie Sądu, organ prawidłowo przeprowadził postępowanie w niniejszej sprawie. W świetle okoliczności wynikających z oświadczeń skarżącego i przedłożonych przez niego dokumentów, organ administracji podjął wystarczające działania i to zgodne z przepisami omawianej ustawy, zmierzające do zweryfikowania przesłanek potwierdzenia tego statusu. Przeprowadził rzetelne i wyczerpujące postępowanie administracyjne, czyniąc zadość wymogom określonym w przepisach k.p.a. W ramach swoich kompetencji podjął czynności zmierzające do wyjaśnienia istotnych w sprawie okoliczności i zebrania niezbędnego materiału dowodowego. W tym kontekście, zwrócił się tak do Instytutu Pamięci Narodowej, w sprawie spełnienia warunków, o których mowa w art. 2 lub 3 ustawy o działaczach opozycji, jak również do NSZZ Solidarność - Zarząd Regionu Środkowo-Wschodniego oraz do NSZZ Rolników Indywidualnych "Solidarność" o udostępnienie informacji lub dokumentów świadczących o prowadzeniu działalności opozycyjnej przez skarżącego. Organ odniósł się także do złożonych oświadczeń osób fizycznych, z których skarżący wywodził swoje uprawnienia do nadania statusu działacza opozycji antykomunistycznej. Organ prawidłowo odniósł się także do wszystkich twierdzeń wnioskodawcy, który jego zdaniem miały świadczyć o prowadzeniu przez skarżącego działalności opozycyjnej. Przede wszystkim trafnie organ wyjaśnił, że już z preambuły ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych o treści: "Uznając szczególne zasługi dla Polski tych jej obywateli, którzy w latach 1956-1989 z narażeniem własnego życia, wolności, majątku lub praw pracowniczych angażowali się w działalność antykomunistyczną zmierzającą do odzyskania suwerenności i niepodległości Ojczyzny lub byli z tych powodów represjonowani, uchwala się, co następuje" wynika, że nie każda działalność, choćby była działalnością zasługującą na uznanie, może zostać potraktowana jako działalność opozycyjna. Ustawodawca wprost wskazał, że chodzi o działalność, którą można określić mianem szczególnych zasług prowadzoną z narażeniem własnego życia, wolności, majątku lub praw pracowniczych. Powyższe prowadzi do wniosku, że działalność określona w art. 2 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej to nie jakikolwiek przejaw aktywności stanowiącej o braku akceptacji dla zastanego stanu rzeczy, a ukierunkowana i prowadzona w ramach zorganizowanych struktur lub w ścisłej współpracy z nimi zakazana działalność na rzecz odzyskania niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowiek w Polsce, trwająca co najmniej 12 miesięcy. Nadto prawidłowo organ podkreślił, że do wskazanego w art. 2 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji, okresu 12 miesięcy, z mocy wyraźnej decyzji ustawodawcy, nie wlicza się okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r. W pełni prawidłowa jest więc konstatacja organu, że nie można potwierdzić wnioskowanego statusu zachowanie strony w okresie legalnej działalności "Solidarności", gdyż okres ten jest wyłączony na mocy przepisów omawianego aktu prawnego, a okres działalności po grudniu 1981 r., tj. po zdelegalizowaniu związków zawodowych, nie został dostatecznie udokumentowany. W tym kontekście organ wyjaśnił, że w oświadczeniach świadkowie wskazywali na sposób pozyskiwania i dystrybucji materiałów opozycyjnych przez stronę, który wskazuję, że ta działalność była głównie prowadzona w okresie legalnie działających struktur związkowych. Strona miała pobierać materiały "Solidarności" na ulicy [...] oraz ulicy [...] w L., co było możliwe wyłącznie w okresie legalnej działalności "Solidarności". Była to więc działalność prowadzona w okresie od 31 sierpnia 1980 r. do 12 grudnia 1981 r. i nie może być ona podstawą do potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej. Stanowisko takie należy w całości podzielić, albowiem istotnie tak z twierdzeń skarżącego, jak i przesłuchanych świadków wynikało, że dystrybuowane przez skarżącego ulotki były pobierane z siedzib "Solidarności" na ulicy [...] oraz ulicy [...] w L.. Siedziby te istniały tylko w okresie legalnej działalności "Solidarności", co jednoznacznie wskazuje, że działalność taka była prowadzona w okresie legalnej działalności "Solidarności". Działalność taka, jako przypadająca na okres od 31 sierpnia 1980 r. do 12 grudnia 1981 r., nie jest wliczana do okresu wskazanego w art. 2 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji i jako taka nie może stanowić podstawy do potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej. Organ wskazał także, że po wprowadzeniu stanu wojennego wnioskodawca miał również malować na murach znaki Polski Walczącej i inne hasła, jednakże w oświadczeniach świadków brak wskazania dokładnego okresu takiej aktywności wnioskodawcy. Z oświadczenia świadka H. D., który potwierdził tę aktywność strony, nie wynika, aby brał w tym udział razem z R. J.. Także sam wnioskodawca nie wskazywał, aby jakiekolwiek inne osoby brały udział w tej działalności, zaś trudno zakładać, że tego typu działalność była prowadzona publicznie. Wynika, z tego, iż świadek nie ma bezpośredniej wiedzy o takich działaniach wnioskodawcy. Jakkolwiek oświadczenie świadka może być dowodem w sprawie, to jednak jego wiarygodność podlega ocenie na zasadach ogólnych, a więc gdy oświadczenie co do okoliczności o których świadek nie ma bezpośredniej wiedzy, nie może ono stanowić wyłącznej podstawy do wydania merytorycznej decyzji i budzić musi uzasadnione wątpliwości. Także stwierdzenie wnioskodawcy, iż ulotki rozdawał tylko osobom nieznajomym, wydaje się być niewiarygodne w świetle doświadczenia życiowego i działalności w warunkach konspiracji. Z reguły nielegalne materiały antykomunistyczne przekazywało się jedynie zaufanym osobom. Ze względów konspiracyjnych praktycznie niemożliwe było wręczanie nieznajomym takich materiałów publicznie, wyjątkowo tylko podczas manifestacji. Prowadzenie kolportażu w sposób opisywany przez wnioskodawcę był możliwy jedynie w okresach, kiedy nie obawiał się on odpowiedzialności karnej, a więc w okresach legalnej działalności niezależnych związków zawodowych. Nadto organ odniósł się do zeznań A. S., wskazując, że z zeznań tych wyraźnie wynika, że wiedzę o działalności opozycyjnej strony posiada od swojego teścia. Dowód z zeznań tego świadka nie odnosi się zatem do bezpośrednich faktów, a opiera się na przekazie osób trzecich. Siłą rzeczy zatem zeznań tego świadka nie można traktować jako niewątpliwego dowodu na potwierdzenie działalności opozycyjnej strony, a walor dowodowy tych zeznań należy bowiem traktować na równi z walorem dowodu z okoliczności opisanych we wniosku. W ocenie Sądu tak dokonana przez organ ocena wartości dowodowej przesłuchanych w sprawie osób jest zgodna z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, w związku z czym brak jest w sprawie wystarczających podstaw do jej podważanie. Trafnie także organ zwrócił uwagę na to, że wnioskodawca podniósł również okoliczność, iż był członkiem komisji wyborczych po 1989 r., działał także w różnych partiach politycznych w latach 90-tych. Jednakże podstawą do potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej może być wyłącznie działalność prowadzona do 4 czerwca 1989 r. Skarżący istotnie w prowadzonym postępowaniu administracyjnym przedstawił szereg dokumentów, z których wynika, że w latach dziewięćdziesiątych brał udział w działalności różnych partii politycznych, jednakże działalność taka, prowadzona po dniu 4 czerwca 1989 r., nie może stanowić podstawy do uznania, że prowadził on działalność opozycyjną, o której mowa w art. 2 ustawy o działaczach opozycji. Generalnie stwierdzić należy, że skarżący, ani w postępowaniu administracyjnym, ani w postępowaniu sądowym, nie przedstawił takich dowodów, w szczególności zaś dokumentów, które w sposób obiektywny, potwierdzałyby fakt prowadzenia przez niego działalności opozycyjnej, o której mowa w art. 2 ustawy o działaczach opozycji. Z wyjątkiem zeznań A. S., której zeznania były ogólnikowe i oparte nie na własnych doświadczeniach, lecz relacji innej osoby, złożone przez stronę oświadczenia pochodziły od członków jego rodziny oraz znajomych. Były to więc osoby bliskie skarżącemu, które zainteresowane były rozstrzygnięciem sprawy w sposób korzystny dla wnioskodawcy. Skarżący nie przedstawił natomiast żadnego dowodu, który w sposób w pełni obiektywny i wolny od wszelkich ułomności związanych z dowodami osobowymi, czy to w postaci stronniczości, czy zwykłej ludzkiej niepamięci lub niemożności zarejestrowania przez pojedyncze osoby wszystkich zdarzeń, które miały miejsce na danym obszarze na przestrzeni dłuższego okresu czasu, wskazywałyby na prowadzenia przez wnioskodawcę działalności opozycyjnej w rozumieniu art. 2 ustawy o działaczach opozycji. Przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty w dużej części dotyczyły działalności politycznej skarżącego, która miała miejsce w latach dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku i jako taka nie miała znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Również przedłożenie przez skarżącego pojedynczych ulotek świadczy o tym, że skarżący takie ulotki posiadał, a nie że ulotki takie nielegalnie rozprowadzał i to w okresie innym, niż okres od 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r. Także złożony przez skarżącego list z 24 lutego 1989 r. nie potwierdza faktu prowadzenia przez wnioskodawcę działalności opozycyjnej, o której mowa w art. 2 ustawy o działaczach opozycji. Po pierwsze list ten został napisany nie przez J. R., lecz inna osobę. Po drugie i co bardziej istotne z listu tego wynika, że było to zaproszenie na mszę, a nie potwierdzenie prowadzenia przez wnioskodawcę działalności opozycyjnej. Generalnie żaden ze złożonych przez skarżącego dokumentów, tak w postępowaniu administracyjnym, jak i załączonych do skargi, nie potwierdza faktu prowadzenia przez skarżącego działalności opozycyjnej w rozumieniu art. 2 ustawy o działaczach opozycji. W sprawie brak jest więc jakichkolwiek istotnych dowodów w postaci dokumentów, które w sposób obiektywny, a więc wolny od stronniczości, potwierdzałyby fakt prowadzenia przez wnioskodawcę działalności opozycyjnej, o której mowa w art. 2 ustawy o działaczach opozycji. Jest to okoliczność bardzo ważna albowiem stwierdzić należy, że obecnie wszelka działalność opozycyjna jest już bardzo szeroko i dokładnie udokumentowana. Nie chodzi przy tym wprost o dokumenty źródłowe, które często były niszczone, ale o spisane i utrwalone relacje oraz wspomnienia uznanych powszechnie działaczy opozycyjnych, w których przedstawione były wszystkie osoby biorące wespół z nimi udział w działalności opozycyjnej. Brak takich publikacji pośrednio potwierdza prawidłowość ustaleń i ocen dokonanych w sprawie przez organ, co do tego, że w sprawie nie wykazano, by strona prowadziła działalność opozycyjną w rozumieniu art. 2 ustawy o działaczach opozycji. W tym kontekście należy zwrócić uwagę na to, że w trakcie postępowania organ zwrócił się również do NSZZ Solidarność - Zarząd Regionu Środkowo-Wschodniego oraz do NSZZ Rolników Indywidualnych "Solidarność" o udostępnienie informacji lub dokumentów świadczących o prowadzeniu działalności opozycyjnej przez R. J.. Nie udało się pozyskać żadnych informacji na temat działalności Wnioskodawcy. W odpowiedzi z 9 stycznia 2025 r. wskazano, że Związek nie posiada jakichkolwiek informacji o działalności opozycyjnej strony powadzonej przed 4 czerwca 1989 r. Gdyby skarżący istotnie w sposób zorganizowany i stały współpracował z działaczami Solidarności to powinny się o tym zachować jakieś informację, czy to w postaci dokumentów źródłowych, czy choćby relacji i wspomnień osób będących członkami NSZZ Solidarność i NSZZ Rolników Indywidualnych "Solidarność". Prawidłowo również organ uznał, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie zawiera także dowodów represji spełniających kryteria ustawowe. W ustawie o działaczach opozycji antykomunistycznej dokładnie określono, w jakich sytuacjach Szef Urzędu może uznać kogoś za osobę represjonowaną z powodów politycznych. Lista tych przypadków jest zamknięta, co oznacza, że nie można dodać do niej innych przypadków. Żadna z okoliczności wskazywanych przez skarżącego jako przykład stosowanych wobec niego represji nie mieści się w katalogu z art. 3 ustawy o działaczach opozycji. W szczególności odnosząc się do przykładów tych represji przywołanych w skardze stwierdzić należy, że po pierwsze podawany fakt śledzenia przez Milicję, czy poszukiwania, nie został w żaden sposób wykazany. Po drugie sama inwigilacja nie jest wystarczająca do potwierdzenia statusu osoby represjonowanej, albowiem jak wynika z art. 3 pkt 3 lit. b) ustawy o działaczach opozycji musi się ona łączyć z bezprawnym działaniem polegającym na popełnieniu na szkodę osoby inwigilowanej przestępstwa lub wykroczenia, czego w sprawie również nie wykazano. Do katalogu działań represyjnych, o których mowa w art. 3 ustawy o działaczach opozycji, nie można również zaliczyć tego, że skarżący miał problemy z dostępem do towarów. Tego rodzaju utrudnienia dotyczyły bowiem wszystkich obywateli PRL i były one prostą konsekwencją niewydolności istniejącego wówczas systemu polityczno-gospodarczego. Końcowo zwrócić należy uwagę na jeszcze jedną okoliczności, która została przez organ pominięta. Otóż z nadesłanych przez IPN dokumentów wynika, że skarżący otrzymał paszport na wszystkie kraje świata, w celu wyjazdu do Stanów Zjednoczonych Ameryki. Wprawdzie było to już w 1988 r. (k.106 akt administracyjnych), a więc w końcowym etapie istnienia PRL, to jednak gdyby skarżący był istotnie osobą inwigilowaną i rozpracowywaną przez Służbę Bezpieczeństwo to takiego paszportu by najprawdopodobniej nie otrzymał, w sytuacji, gdy w tamtym czasie wydziały paszportowe funkcjonowały w ramach struktur Służby Bezpieczeństwa. Reasumując należy stwierdzić, że prawidłowo Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych przyjął, iż strona nie wykazała, ani w toku postępowania nie udało się ustalić, by wnioskodawca prowadził działalność opozycyjną w rozumieniu art. 2 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej lub podlegał którejkolwiek z represji ujętych w art. 3 tej ustawy. Z tych też względów i w związku z przywołanymi wyżej przepisami, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.