II SA/Lu 454/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. Ć. na uchwałę nr XV/72/2011 Rady Gminy w Biłgoraju z dnia 28 października 2011 r. w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Biłgoraj terenów leśnych i zalesień p o s t a n a w i a I. umorzyć postępowanie; II. zasądzić od Gminy Biłgoraj na rzecz H. Ć. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. H. Ć. (strona, skarżąca) pismem z dnia 28 maja 2026 r. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie uchwałę nr XV/72/2011 Rady Gminy w Biłgoraju z dnia 28 października 2011 r. w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Biłgoraj terenów leśnych i zalesień (Dz. Urz. Woj. Lubel. z 2012 r., poz. 272), w części dotyczącej będącej własnością skarżącej działki nr [...], położonej w R. S., gmina B.. Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności powyższej uchwały w zaskarżonej części. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy B. wniósł o umorzenie postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2026 r. poz. 143, "p.p.s.a."). Wskazał, że skarga wpłynęła do Urzędu Gminy w B. w dniu 28 maja 2026 r. Uchwałą nr XXXIII/204/26 z dnia 26 czerwca 2026 r. Rada Gminy B., na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a., uwzględniła skargę w całości i stwierdziła nieważność uchwały nr XV/72/2011 z 28 października 2011 r. w zaskarżonej części. Organ wskazał, że ww. uchwała autokontrolna została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa L. z 2026 r. pod poz. 3243. Wskazując na powyższe Wójt Gminy stwierdził, że postępowanie sądowe wszczęte na skutek skargi na uchwałę nr XV/72/2011 Rady Gminy w Biłgoraju z dnia 28 października 2011 r., stało się bezprzedmiotowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn (niż wskazane pkt 1 i 2 tego unormowania) stało się bezprzedmiotowe. Zgodnie zaś z art. 54 § 3 p.p.s.a. organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W przypadku skargi na decyzję, uwzględniając skargę w całości, organ uchyla zaskarżoną decyzję i wydaje nową decyzję. Uwzględniając skargę, organ stwierdza jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie i doktrynie istnieją rozbieżności co do oceny, czy ww. przepis, określający uprawnienie do tzw. autokontroli, może stanowić samoistną podstawę prawną do stwierdzenia nieważności uchwały podjętej przez organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela w tej kwestii pogląd, wedle którego organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, którego uchwałę zaskarżono do sądu administracyjnego, może uwzględnić skargę na taką uchwałę i działając na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 147 § 1 p.p.s.a. stwierdzić jej nieważność. W ramach tego stanowiska słusznie dostrzega się, że przepis art. 54 § 3 p.p.s.a. jest przepisem o charakterze kompetencyjnym, dającym organowi szczególne uprawnienie w ramach toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego do podjęcia rozstrzygnięcia uwzględniającego skargę zgodnie z jej żądaniem, przy zastosowaniu rodzajów rozstrzygnięć podejmowanych przez sąd administracyjny w razie uwzględnienia skargi (art. 145 - 150 p.p.s.a.). Uprawnienie organu do działania w ramach autokontroli w zakresie wyboru form i rodzaju rozstrzygnięcia sprawy jest powiązane z treścią żądania skargi oraz z przedmiotem zaskarżenia. Przepis art. 54 § 3 p.p.s.a. ma charakter ogólny, nie zawiera żadnych wyłączeń przedmiotowych lub podmiotowych, a zatem odnosi się do wszystkich działań lub bezczynności, o których mowa w art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a., a więc również do zaskarżonych uchwał rady gminy stanowiących akty prawa miejscowego (art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a.). Pogląd przeciwny prowadziłby do nieuzasadnionego wyłączenia możliwości zastosowania art. 54 § 3 p.p.s.a. w przypadkach, gdy przedmiotem skargi jest uchwała rady gminy (analogicznie również rady powiatu, sejmiku województwa) będąca aktem prawa miejscowego, czy też inne uchwały lub akty, których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a. Tak szerokiego wyłączenia zastosowania art. 54 § 3 p.p.s.a. nie można natomiast wyprowadzać w drodze wykładni, lecz wymagałoby to wyraźnej regulacji ustawowej (tak m.in.: wyroki NSA: z dnia 18 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK. 2377/14, LEX nr 1657777; z dnia 11 października 2016 r., sygn. akt II OSK 2402/15, LEX nr 2169079; z dnia 8 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 1055/17, LEX nr 2417915; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 22 września 2015 r., sygn. akt II SA/Gd 474/15, LEX nr 1797459; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 18 stycznia 2007 r., sygn. akt II SA/Gl 385/06, LEX nr 362987). Trzeba mieć też na względzie, że przepisy ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (analogicznie również ustawy o samorządzie powiatowym i ustawy o samorządzie województwa), regulujące kompetencje organu nadzoru, w tym wydanie rozstrzygnięcia nadzorczego stwierdzającego nieważność uchwały rady gminy (odpowiednio rady powiatu, sejmiku województwa), nie pozbawiają rady gminy kompetencji do zastosowania wspomnianego trybu "autokontroli". Czym innym jest postępowanie nadzorcze prowadzone przez organ nadzoru w trybie przepisów ww. ustaw, a czym innym postępowanie sądowoadministracyjne wszczęte na skutek skargi organu nadzoru. Po wniesieniu skargi do sądu zastosowanie mają przepisy p.p.s.a., w tym jej art. 54 § 3. To, że przepisy ustawy o samorządzie gminnym przyznają uprawnienie do stwierdzenia nieważności uchwały rady gminy wyłącznie organowi nadzoru, nie wyklucza możliwości stosowania art. 54 § 3 p.p.s.a., który w tym zakresie nie wprowadza expressis verbis żadnych wyłączeń. Co istotne, uchwała rady gminy wydana w tym trybie będzie podlegała kontroli sądu administracyjnego na zasadach ogólnych. Zapewniona jest zatem weryfikacja zgodności z prawem skorzystania przez organ z kompetencji autokontrolnych (por. postanowienia WSA w Lublinie: z dnia 15 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Lu 753/19, LEX nr 2825373; z dnia 22 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Lu 755/19, LEX nr 2976904). Aprobując powyższe stanowisko Sąd uznał, że postępowanie sądowe w niniejszej sprawie, wszczęte skargą strony kwestionującą legalność uchwały nr XV/72/2011 Rady Gminy w Biłgoraju z dnia 28 października 2011 r. w zakresie, w jakim akt ten dotyczy będącej własnością strony działki nr [...] położonej w R. S., gmina B., stało się bezprzedmiotowe wobec uwzględnienia przez ww. organ stanowiący gminy wniesionej skargi i stwierdzenia nieważności ww. uchwały, w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a., w części objętej skargą, w drodze uchwały autokontrolnej nr XXXIII/204/26 z dnia 26 czerwca 2026 r. w sprawie stwierdzenia w części nieważności uchwały nr XV/72/2011 Rady Gminy Biłgoraj z dnia 28 października 2011 r. w sprawie zmiany "Miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy B. terenów leśnych i zalesień". Podkreślić należy, że korzystając z uprawnienia autokontrolnego przewidzianego w art. 54 § 3 p.p.s.a., Rada Gminy Biłgoraj spełniła określone w tym przepisie warunki. Uchwała autokontrolna została podjęta przez organ w terminie trzydziestu dni od daty otrzymania skargi. Ponadto w treści tej uchwały Rady Gminy stwierdziła, że jej działanie w zakresie objętym skargą miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 2). Dodać wypada, że powołana uchwała autokontrolna nabyła moc obowiązującą, albowiem stosownie do treści jej § 4 ust. 2, weszła w życie po upływie 14 dni od dnia jej ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa L.. Stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w zakresie objętym skargą przez Radę Gminy Biłgoraj w trybie autokontroli sprawia, że Sąd zostaje pozbawiony przedmiotu kontroli, co czyni postępowanie sądowe w niniejszej sprawie bezprzedmiotowym, dając podstawę do jego umorzenia na zasadzie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 201 § 1 p.p.s.a. (zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu także w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 p.p.s.a.). Zwrot kosztów objął uiszczony wpis od skargi (300 zł). Z tych względów orzeczono, jak w sentencji postanowienia.