II SA/Lu 455/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Beata Basak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 września 2011 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...]., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania M. R. utrzymało w mocy decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...]., znak: [...] odmawiającą M. R. umorzenia należności z tytułu otrzymanych przez A. R. świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla córek – S. R. i A. R. w okresie od 1 października 2008r. do 30 września 2009r. w wysokości 2483,51 zł łącznie z odsetkami. W uzasadnieniu wskazano, że postępowanie zostało wszczęte na wniosek M. R. z dnia 18 stycznia 2010r. o umorzenie powyższych należności. Rozpoznając wniosek organy obu instancji po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego w celu ustalenia sytuacji dochodowej, rodzinnej i mieszkaniowej wnioskodawcy uznały, że nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2009r., Nr 1, poz. 7 ze zm.), zwanej ustawą, uzasadniające uwzględnienie wniosku, dlatego decyzjami z dnia [...]. (I instancja), a następnie z dnia [...]r. (II instancja) odmówiły umorzenia należności. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 22 października 2010 r., sygn. akt II SA/Lu 502/10 uchylił decyzję organu odwoławczego, który w konsekwencji uchylił decyzję organu I instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd wskazał, że organy administracyjne obu instancji nie poczyniły należytych ustaleń w zakresie zaistnienia bądź braku przesłanek określonych w art. 30 ust. 1 ustawy podnosząc jedynie okoliczność obecnej regularnej egzekucji komorniczej bieżących alimentów oraz świadczeń alimentacyjnych przekazywanych Gminnemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej . Sąd stwierdził również, że skarżący wnosił o umorzenie otrzymanych przez byłą żonę świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz trzech córek, tj. S., A. i M. R. wraz z odsetkami, natomiast organy odniosły się tylko do żądań dotyczących S. i A. - w ocenie Sądu organy orzekające powinny rozpatrzyć i rozstrzygnąć odpowiednio wszystkie żądania wniosku. Badając sprawę ponownie organy ustaliły, że wnioskodawca (lat 46) prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] r. o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym na okres do 1 marca 2013 r. Źródłem jego utrzymania jest świadczenie rentowe z ZUS (608, 37 zł brutto), zasiłek pielęgnacyjny (153 zł) i dochód z gospodarstwa rolnego (udział 1/3 w gospodarstwie rolnym o powierzchni 0,248 ha przeliczeniowego – 46 zł); M. r. jest współwłaścicielem połowy domu, w którym zamieszkuje. Komornik sądowy przekazuje regularnie do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej wyegzekwowane świadczenie, ale w kwocie niższej niż wysokość alimentów na rzecz córek S. i A. R. (łącznie 400 zł) zasądzonych wyrokiem Sądu Rejonowego w K. z dnia 28 kwietnia 2006 r., sygn. akt II RC 62/06. Organy ustaliły natomiast, że córka M. jest osobą pełnoletnią i nie złożyła wniosku o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz nie pobierała świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Biorąc powyższe pod uwagę organy stwierdziły brak przesłanek do uwzględnienia wniosku zarówno na podstawie art. 30 ust. 1, jak i art. 30 ust. 2 ustawy i decyzjami z dnia [...]. (I instancja) i zaskarżoną z dnia [...].- odmówiły umorzenia należności. W ocenie organów, spłata jest możliwa, skoro jak wynika z pisma Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w K., egzekwuje on należne świadczenia alimentacyjne z przyznanej renty z tytułu niezdolności do pracy. Organy powołały się również na uzasadnienie wyroku WSA w Lublinie z 22 października 2010 r. wydanego w niniejszej sprawie, w którym Sąd za niezasadne uznał, iż zły stan zdrowia i wysokość dochodów niższa niż kwota zasądzonych alimentów wystarczają do uwzględnienia wniosku o umorzenie należności. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniósł M.R., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. Podkreślił, że jest osobą niepełnosprawną w znacznym stopniu, a stan jego zdrowia pogarsza się, dlatego decyzja odmowna jest dla niego bardzo krzywdząca. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja prawa nie narusza. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że w świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę w zakresie zgodności zaskarżonej decyzji z obowiązującym prawem, a więc bada wyłącznie jej legalność, a przy dokonywaniu tej kontroli nie jest uprawniony do uwzględniania zasad współżycia społecznego, do których odwołuje się skarżący M.R . Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowił przepis art. 30 ust. 1 i 2 wskazanej wyżej ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r., Nr 1, poz. 7 ze zm.), zwanej ustawą, który przewiduje możliwość umorzenia należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego w dwóch sytuacjach: - przez organ właściwy dłużnika, który może umorzyć należności powstałe z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych w łącznej wysokości: 1. 30%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów, 2. 50%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej niemniejszej niż wysokość zasądzonych alimentów, 3. 100%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. (ust. 1) - przez organ właściwy wierzyciela, który może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną dłużnika. Podkreślić należy, że - jak wyżej wskazano - sprawa niniejsza była przedmiotem badania przez tut. Sąd, który wyrokiem z dnia 22 października 2010r., sygn. akt II SA/Lu 502/10 uchylił poprzednią decyzję organu odwoławczego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu organowi. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że w sytuacji występującej w sprawie oparcie się wyłącznie o art. 30 ust. 2 ustawy i potraktowanie tego przepisu jako odrębnej samodzielnej podstawy do umorzenia należności dłużnikowi, a w konsekwencji ograniczenie badania sprawy pod kątem przesłanek z tego przepisu, przy jednoczesnym pominięciu art. 30 ust. 1 ustawy - było prawnie wadliwe. Sąd podkreślił, że kategoryczne sformułowanie przepisu art. 30 ust. 1 nie pozostawia wątpliwości, iż nawet bardzo trudna sytuacja materialna dłużnika alimentacyjnego nie stanowi samodzielnej przesłanki umorzenia należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 8 października 2009 r., sygn. akt II SA/Lu 292/09, LEX nr 580331). Z tego względu za niezasadne Sąd uznał zarzuty skarżącego konkludujące, iż zły stan zdrowia i wysokość dochodów niższa niż kwota zasądzonych alimentów wystarczają dla uznania zasadności wniosku o umorzenie należności. Sąd wskazał, że organ nie odniósł się do wyjaśnień skarżącego, że od kilkunastu lat pobiera rentę inwalidzką z uwagi na stan zdrowia uniemożliwiający mu podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia oraz że z mocy wyroków sądowych zobowiązany jest płacić alimenty na troje dzieci w łącznej wysokości 580 zł tj. przekraczającej jego obecne dochody. Sąd wskazał ponadto, że we wniosku wszczynającym postępowanie skarżący wnosił o umorzenie świadczeń z funduszu alimentacyjnego otrzymanych przez byłą żonę, wskazując na trzy córki, tj. S., A. i M., a zatem organy orzekające powinny były rozpatrzyć i rozstrzygnąć odpowiednio wszystkie żądania wniosku, natomiast zaskarżona decyzja, jak i utrzymana przez nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji, rozstrzygają tylko o odmowie umorzenia świadczeń z wypłaconych dla córek S. i A.. Badając niniejszą skargę podkreślić należy, że z mocy art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), zwanej ppsa, organy administracyjne, rozpoznając sprawę ponownie, związane były dokonaną przez Sąd w wyroku z dnia 22 października 2010r. oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania. Mając więc na uwadze wyrażoną w tym wyroku konieczność zbadania czy w sprawie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 30 ust. 1 ustawy, organ zwrócił się do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w K. o wskazanie jakie miesięcznie kwoty zostały wyegzekwowane od dłużnika alimentacyjnego tytułem alimentów w okresie od 1 stycznia 2004r. do 31 stycznia 2011r. oraz jakie kwoty zostały przekazane miesięcznie z tego tytułu wierzycielowi. (k. 85) W wykonaniu wezwania Komornik przedstawił w piśmie z dnia 21 marca 2011r. szczegółowe zestawienie wyegzekwowanych kwot (k.90). Z zestawienia tego wynika, że egzekucja wobec skarżącego M. R. w ciągu ostatnich 3 lat nie była skuteczna w wysokości miesięcznej co najmniej takiej, jak wysokość zasądzonych miesięcznie alimentów (które wynoszą po 200 zł na córki A. i S.), a zatem nie zostały spełnione przesłanki, o których mowa w art. 30 ust. 1 ustawy. Organ ustalił również, że córka M. jest osobą pełnoletnią i nie złożyła w tutejszym Ośrodku wniosku o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, dlatego nie pobierała takich świadczeń – wniosek o umorzenie należności z funduszu alimentacyjnego w tym zakresie jest więc bezprzedmiotowy. Organ oceniał ponownie wniosek skarżącego pod kątem przesłanek z art. 30 ust. 2 ustawy i zasadnie uznał, że choć skarżący jest inwalidą i utrzymuje się z renty, zasiłku pielęgnacyjnego i niewielkiego dochodu z gospodarstwa rolnego, to jednak z uwagi na to, że orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności zostało wydane okresowo tj. do 1 marca 2013r., a aktualnie skarżący nie wymaga leczenia laryngologicznego (pismo Samodzielnego Publicznego Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego z dnia [...] kwietnia 2011r., k. 96), a także na to, że skarżący korzysta z pomocy społecznej w formie m.in. specjalnych zasiłków celowych, a komornik dokonuje regularnie egzekucji należności oraz ze względu na to, że skarżący jest współwłaścicielem połowy domu, w którym zamieszkuje – nie ma podstaw do przyjęcia, że sytuacja skarżącego jest szczególnie trudna, co usprawiedliwiałoby umorzenie wypłaconych z funduszu alimentacyjnego należności. Z tych przyczyn, organ na mocy art. 30 ust. 1 i 2 ustawy odmówił uwzględnienia wniosku skarżącego i umorzenia należności z tytułu otrzymanych przez A. R.na rzecz córek A. i S. świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Mając zatem na uwadze, że organ zastosował się do wskazań Sądu zawartych w wyroku z dnia 22 października 2011r., a Sąd orzekając ponownie w sprawie mógłby uwzględnić skargę tylko wtedy, gdyby organ administracyjny nie zastosował się do tych wskazań (por. wyrok NSA z dnia 11 marca 2010 r. sygn. akt I OSK 1665/2009), należało skargę oddalić na podstawie art. 151 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.