II SA/Lu 456/24
WyrokWSA w Lublinie2024-07-18
Skład orzekający: Jerzy Parchomiuk, Jacek Czaja, Anna Ostrowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy tunel foliowy o konstrukcji stalowej, z folii przysypanej ziemią, o wymiarach 6,0 x 15,96 m, z okresowo montowaną instalacją grzewczą, trwale związany z gruntem, może być uznany za budowlę w rozumieniu Prawa budowlanego i czy jego budowa wymaga pozwolenia na budowę?Ratio decidendi
Sąd uznał, że tunel foliowy o opisanych parametrach i sposobie montażu, z okresowo montowaną instalacją grzewczą, stanowi budowlę w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit. b Prawa budowlanego, będącą całością techniczno-użytkową służącą uprawie roślin. Niezależnie od tego, czy jest obiektem tymczasowym, jego budowa wymagała pozwolenia na budowę w okresie, gdy został wzniesiony (około 2013 r.), ponieważ nie spełniał przesłanek zwolnienia z tego obowiązku. Wobec braku wymaganego pozwolenia, budowa została uznana za samowolę budowlaną, a postanowienie o wstrzymaniu budowy i poinformowaniu o możliwości legalizacji było zasadne.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi K. S. na postanowienie Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (LWINB), które uchyliło postanowienie PINB i wstrzymało budowę tunelu foliowego o wymiarach 6,0 x 15,96 m, wybudowanego bez pozwolenia na budowę. Skarżący kwestionował kwalifikację tunelu jako budowli i zarzucał naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, twierdząc, że tunel jest urządzeniem rolniczym, nie trwale związanym z gruntem i nieposiadającym instalacji. LWINB uznał tunel za budowlę trwale związaną z gruntem, a jego budowę za samowolę budowlaną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę K. S. na postanowienie Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja Asesor sądowy Anna Ostrowska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 lipca 2024 r. sprawy ze skargi K. S. na postanowienie Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia 19 kwietnia 2024 r., znak: ZOA-V.7721.3.2024 w przedmiocie wstrzymania budowy oddala skargę.
Postanowieniem z 19 kwietnia 2024 r., znak: [...], sprostowanym postanowieniem z 14 czerwca 2024 r., znak: [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej: k.p.a.) w związku z art. 48 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 3 i 5 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2023 r. poz. 682 ze zm., dalej: Prawo budowlane), po rozpatrzeniu zażalenia K. S., Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił w całości postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z 28 grudnia 2023 r., znak: [...] oraz:
1) wstrzymał inwestorowi K. S. budowę tunelu foliowego o wymiarach 6,0 x 15,96 m zlokalizowanego na działce nr [...], w B. , wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę,
2) poinformował o możliwości złożenia przez K. S. wniosku o legalizację tego obiektu do siedziby Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w K. w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia,
3) poinformował o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji tego obiektu, która jest obliczana w myśl art. 49d ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego jako iloczyn stawki opłaty (s), współczynnika kategorii obiektu budowlanego (k) i współczynnika wielkości obiektu budowlanego (w) zgodnie z art. 59f Prawa budowlanego, z tym że stawka opłaty podlega pięćdziesięciokrotnemu podwyższeniu.
W uzasadnieniu decyzji LWINB wyjaśnił, że na działce nr [...] w B. znajduje się obiekt typu tunel foliowy do sezonowej uprawy roślin o wymiarach 6,0 x 15,96 m i wysokości 2,9 m, usytuowany w odległości 3,7 m od tunelu o wymiarach 6,0 x 31,91 m oraz w odległości 1,13 m - 1,2 m od granicy działki nr [...]. Tunel został wykonany z łuków o konstrukcji stalowej z rur kotwionych do rury ułożonej na gruncie i osłonięty folią przysypaną ziemią. W tunelu została zdemontowana instalacja grzewcza z kotłem na paliwo stałe. K. S. oświadczył, że tunel w obecnej lokalizacji znajduje się od 10 lat jako obiekt tymczasowy oraz nie występował o pozwolenie (zgłoszenie) na jego realizację. Ponadto wniósł do protokołu, że została zdemontowana koza do ogrzewania sezonowego, natomiast tunel istnieje 20 lat. Do protokołu oględzin załączono dokumentację fotograficzną. Dodatkowo organ I instancji na podstawie mapy zasadniczej pozyskanej od Starosty [...] sporządził szkic sytuacyjny przedstawiający położenie przedmiotowego tunelu na działce nr [...].
Według LWINB tunel foliowy jest urządzeniem typowo rolniczym, ogrodniczym, służącym przyspieszonej wegetacji roślin, jest rodzajem cieplarni foliowej, sztucznym pomieszczeniem uprawy roślin, która pozostaje pod wpływem czynników naturalnych środowiska, gdyż nie posiada ani ogrzewania ani sztucznego światła, a rośliny sadzone są bezpośrednio do gruntu (zob. wyrok NSA z dnia 10 października 2018 r., II OSK 2513/16). Tunel foliowy stanowi urządzenie rolnicze i nie jest obiektem budowlanym tylko wtedy, jeżeli spełnione są łącznie trzy przesłanki: nie jest trwale związany z gruntem, ma charakter sezonowy i nie posiada żadnych instalacji. Zatem jedynie tunel foliowy o charakterze sezonowym, niepołączony trwale z gruntem i niemający jakichkolwiek instalacji nie odpowiada pojęciu budowli zdefiniowanemu w art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego, nie może być uznany za tymczasowy obiekt budowlany, o jakim mowa w art. 3 pkt 5 tej ustawy i nie wymaga pozwolenia na budowę bądź dokonania zgłoszenia (por. wyrok NSA z 11 października 2006 r., II OSK 1099/05, wyrok NSA z 6 czerwca 2023 r., II OSK 882/23). O tym, czy tunel foliowy będzie wymagał pozwolenia na budowę, czy też zgłoszenia (a może w ogóle nie będzie podlegał reglamentacji Prawa budowlanego) decydować będzie jego powierzchnia, kubatura, wysokość, sposób połączenia z podłożem, konstrukcja oraz ewentualne uzbrojenie w przyłącza i instalacje (por. wyrok WSA w Gliwicach z 4 sierpnia 2006 r., II SA/Gl 1045/05).
Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K., że sporny obiekt należy zakwalifikować jako tymczasowy obiekt budowlany w rozumieniu art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego. W ocenie LWINB tunel foliowy wykonany z łuków o konstrukcji stalowej z rur kotwionych do rury ułożonej na gruncie, osłoniętej folią przysypaną ziemią, usytuowany w obecnym miejscu od ponad 10 lat, jest obiektem trwale związanym z gruntem. Tak długi okres istnienia przedmiotowego tunelu wyklucza bowiem możliwość traktowania go jako tymczasowy obiekt budowlany. Za powyższym przemawia również powierzchnia obiektu, która sama w sobie wskazuje, że połączenie to musi być na tyle trwałe, aby było stabilne i przeciwdziałało czynnikom atmosferycznym (por. wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2015 r., II OSK 961/14). W związku z powyższym, zdaniem LWINB, przedmiotowego obiektu nie można uznać za tymczasowy obiekt budowlany, jak również za urządzenie rolnicze. Poczynione ustalenia dają natomiast podstawę do zakwalifikowania tego tunelu jako budowli zgodnie z art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego.
LWINB dodał, że ocena, czy zaistniała samowola budowlana, jest dokonywana zawsze według przepisów prawa budowlanego obowiązujących w dacie wykonania robót budowlanych. Powyższe oznacza, że organy nadzoru budowlanego, oceniając zaistnienie samowoli budowlanej, mają obowiązek sięgnięcia do przepisów Prawa budowlanego obowiązujących w dacie realizacji obiektu. Odrębnym zagadnieniem jest natomiast przyjęcie właściwego trybu postępowania sanacyjnego, tj. trybu legalizacyjnego albo trybu naprawczego. W ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że sama okoliczność, czy dany obiekt stanowi samowolę budowlaną, podlega ocenie z daty jego budowy (realizacji), natomiast możliwość legalizacji oceniana jest na datę wydawania decyzji w procedurze sanacyjnej (zob. wyrok NSA z 3 marca 2020 r., II OSK 184/19).
LWINB wyjaśnił, że budowa spornego tunelu foliowego o wymiarach 6,0 x 15,96 m, zgodnie z art. 28 Prawa budowlanego, wymagała zarówno w dacie jej budowy około 2013 r., jak i obecnie uzyskania pozwolenia na budowę, bowiem budowa ta nie została wymieniona wśród wyjątków objętych art. 29 ust. 1 Prawa budowlanego. Ponadto, jak wynika z oświadczenia K. S., nie posiada on żadnych dokumentów związanych z jego budową, zatem organ I instancji słusznie uznał, że przedmiotowy tunel foliowy został wykonany w warunkach samowoli budowlanej. Powyższego faktu nie zmienia również okoliczność demontażu instalacji grzewczej, zwłaszcza, że było to zapewne działanie pozorne, przeprowadzone na okoliczność przeprowadzenia oględzin, o których strona dowiedziała się wcześniej z doręczonego zawiadomienia organu I instancji z 27 lutego 2024 r.
W związku z powyższym, według WINB, zasadnie organ I instancji zastosował tryb, o którym mowa w art. 48 Prawa budowlanego. Zgodnie bowiem z art. 48 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę. W postanowieniu o wstrzymaniu budowy informuje się o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej (art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego). Wszczęcie procedury legalizacyjnej wymaga zatem złożenia przez stronę (inwestora, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego) odpowiedniego wniosku w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia o wstrzymaniu budowy (art. 48a ust. 1 Prawa budowlanego). Jeżeli zostało wniesione zażalenie na postanowienie o wstrzymaniu budowy, co ma miejsce w niniejszej sprawie - termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym postanowienie stało się ostateczne (art. 48a ust. 3 Prawa budowlanego).
LWINB wskazał, że inwestorem robót budowlanych jest K. S.. W przedmiotowej sprawie organ I instancji nie wskazał adresata zaskarżonego postanowienia z 28 grudnia 2023 r., znak: [...] Z tego względu organ odwoławczy był zobligowany do uchylenia tego postanowienia i wydania merytorycznego rozstrzygnięcia ze wskazaniem adresata postanowienia wstrzymującego roboty budowlane.
W skardze na postanowienie LWINB K. S. zarzucił:
1) naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zgromadzenie materiału dowodowego, nieustalenie w sposób rzetelny stanu faktycznego, co przejawia się w nieuzasadnionym przyjęciu, iż tunel został posadowiony w 2013 r., a nie jak wyjaśniał skarżący, a co znajduje potwierdzenie w mapach systemu Geomap - ok. roku 2002/2003, oraz ocena materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy nakierowana na wydanie rozstrzygnięcia, które będzie podstawą do rozbiórki tunelu przez K. S., którego sytuacja finansowa nie pozwoli na zapłacenie opłaty legalizacyjnej, o czym świadczy zmiana przez organ odwoławczy kwalifikacji tunelu rolniczego z tymczasowego obiektu budowlanego na budowlę;
2) art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez wskazanie błędnej podstawy prawnej zaskarżonego postanowienia, która wskazuje, że organ odwoławczy dokonał rozstrzygnięcia sprawy pod z góry założoną tezę, że utrzyma w mocy zaskarżone postanowienie (takie postępowanie organu nie budzi zaufania do władzy publicznej);
3) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 48 ust. 1 pkt 1 i art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego poprzez ich błędną wykładnię polegającą na nieuzasadnionym wstrzymaniu budowy tunelu foliowego, co wynika z błędnego przyjęcia, iż tunel rolniczy jest budowlą, w sytuacji gdy tunel ten jest wykorzystywany do upraw ogrodniczych, niezwiązany trwale z gruntem, w którym czasowo (w okresie wiosennych przymrozków) wstawiany jest piecyk typu "koza" niestanowiący całości techniczno-użytkowej, co powinno skutkować przyjęciem, że w świetle art. 3 pkt 3 w zw. z art. 3 pkt 1 lit. b/ Prawa budowlanego (w brzmieniu obowiązującym w 2003 r.) przedmiotowy tunel nie jest ani budowlą ani tymczasowym obiektem budowlanym, co z kolei oznacza, że jego posadowienie na działce ew. [...] nie wymagało pozwolenia na budowę ani zgłoszenia;
4) naruszenie art. 48 ust. 1 pkt 1 i art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego poprzez poinformowanie o możliwości wdrożenia procedury legalizacyjnej i o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej, podczas gdy obiekt nie wymagał pozwolenia na budowę.
W związku z powyższym skarżący zażądał uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości, uchylenia postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z 28 grudnia 2023 r. oraz umorzenia postępowania administracyjnego, a także zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu zarzutów skargi skarżący wskazał, że kwestia legalności sytuowania tuneli foliowych rolniczych była przedmiotem wielu orzeczeń sądów administracyjnych, z których należy wywieść wniosek, iż tunel foliowy niezwiązany trwale z gruntem i nieposiadający instalacji nie jest budowlą i nie wymaga pozwolenia na budowę. Jako przykład należy podać wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 2020 r., II OSK 1492/20, LEX nr 3122439, w którym wskazano, iż tunel foliowy ustawiony na powierzchni ziemi bez jakichkolwiek instalacji nie może być sklasyfikowany jako budynek, o jakim mowa w art. 3 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, nie należy również, z uwagi na funkcję, do obiektów małej architektury zdefiniowanych w art. 3 pkt 4 tej ustawy. Takiego tunelu nie można zaliczyć do pojęcia budowli, którą definiował art. 1 pkt 1 lit. b/ Prawa budowlanego z którego wynika, że należy przez nią rozumieć obiekt stanowiący całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami. Według skarżącego w świetle cytowanego wyroku podstawowe znaczenie dla kwalifikacji tunelu rolniczego (ogrodniczego) mają rozwiązania konstrukcyjne zastosowane na gruncie, a nie sposób wykorzystywania danego urządzenia. Tunel, którego dotyczy postępowanie zakończone skarżonym postanowieniem, jest zwykłym urządzeniem rolniczym, w którym K. S. sezonowo prowadzi uprawy ogrodnicze (uprawia sałatę, rzodkiewkę, pomidory). Jest to działalność rolnicza (ogrodnicza). Tunel jest wykonany z rurek stalowych zespolonych z rurą ułożoną na gruncie (w żaden sposób nieprzytwierdzoną do tego gruntu). Konstrukcja z rurek stalowych została przykryta folią, która raz na 2 - 3 lata jest wymieniana, ponieważ ulega zniszczeniu. Wbrew stanowisku organu odwoławczego tunel ten nie jest obiektem trwale związanym z gruntem. Folia ze względów bezpieczeństwa została przysypana ziemią, niemniej jednak żadna część metalowa ani foliowa nie jest zabetonowana w gruncie, nie jest w żaden sposób zakotwiona w gruncie. Nie jest wymagane przeprowadzenie skomplikowanych czynności, aby usunąć ziemię z folii i przesunąć tunel w inną część działki albo na inną działkę. Przesunięcie, a nawet rozbiórka tunelu nie wymaga prowadzenia robót budowlanych. Co więcej rośliny w tunelu uprawiane są bezpośrednio w ziemi, nie ma w nim żadnych instalacji (elektrycznej, grzewczej ani wodnej) czy urządzeń służących do upraw rolniczych. Owszem w okresach przymrozków wiosennych skarżący korzysta z piecyka, tzw. "kozy", jednak nie można tego piecyka uznać za instalację. Jest to wolnostojące palenisko wyposażone w rurę odprowadzającą spaliny. Palenisko nie jest wykonane z elementów budowlanych, nie jest w sposób trwały związane z gruntem, gdyż w każdej chwili może być przeniesione w inne miejsce. W sytuacji, gdy przeszkadza w uprawie, piecyk jest wynoszony z tunelu. Nie jest to instalacja grzewcza, która pozwala na prowadzenie produkcji ogrodniczej wielosezonowej, tak jak w ogrzewanej szklarni. Wstawienie piecyka do tunelu nie pozwala na produkcję roślin w okresie zimowym. Tunel nie stanowi całości techniczno-użytkowej z piecykiem, a piecyk nie jest nieodzownym elementem do funkcjonowania tego tunelu.
Zdaniem skarżącego, nałożenie obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę na tego rodzaju tunel foliowy albo obowiązku dokonania zgłoszenia budowy tego tunelu prowadziłoby do nieracjonalnych skutków. Uniemożliwiałoby bowiem realizację powszechnie używanych urządzeń rolniczych (ogrodniczych) zapewniających roślinom w sposób naturalny właściwe warunki termiczne przez wykorzystanie światła słonecznego do procesów wzrostu i rozwoju tych roślin. Skarżący podkreślił, że tego typu tunele foliowe do uprawy lub przechowywania roślin są powszechne na okolicznych działkach. Niezrozumiałym w tej sytuacji jest, dlaczego wbrew logice i zdrowemu rozsądkowi od niego jednego wymaga się przeprowadzenia procedury legalizacyjnej. Takiego działania organów nie mogą usprawiedliwiać skargi sąsiadki A. B. ani kontrole nieruchomości wszczynane z urzędu. Skarżący czuje się nękany kontrolami, gdyż obecnie toczy się ich aż osiem. Sytuacja ta odbija się w sposób negatywny na jego zdrowiu. Skarżący obawia się, że działania organów doprowadzą do konieczności zakończenia upraw co pozbawi jego rodzinę świeżych warzyw i konieczność ich zakupu. Będzie to stanowiło znaczne obciążenie skromnego budżetu rodziny.
W odpowiedzi na skargę LWINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga jest niezasadna. Zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem.
Przedmiotem kontroli jest uznanie spornego tunelu foliowego za obiekt budowlany wzniesiony bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, a w konsekwencji wstrzymanie jego budowy na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 3 i 5 Prawa budowlanego.
Kluczowym obowiązkiem organów w rozpoznawanej sprawie było ustalenie, czy sporny tunel jest w istocie obiektem budowlanym, a jeżeli tak, to od kiedy jest posadowiony w aktualnej lokalizacji na działce nr [...] i czy w tej dacie na jego wzniesienie wymagane było pozwolenie na budowę albo zgłoszenie.
W myśl art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego ilekroć w ustawie jest mowa o obiekcie budowlanym należy przez to rozumieć: a) budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi, b) budowlę stanowiącą całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami, c) obiekt małej architektury.
W niniejszej sprawie mamy do czynienia z tunelem foliowym o szerokości 6,0 m, długości 15,96 m i wysokości 2,9 m, wykonanym z łuków o konstrukcji stalowej z rur kotwionych do rury ułożonej na gruncie, osłoniętych folią przysypaną ziemią. Okresowo w tunelu montowana jest instalacja grzewcza z kotłem na paliwo stałe i rurami odprowadzającymi spaliny ponad przekrycie tunelu na wysokość około 2.5 m (tzw. koza).
W ocenie Sądu konstrukcja, rozmiary i funkcja tego obiektu świadczą jednoznacznie o tym, że jest on budowlą w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit. b/ Prawa budowlanego, ponieważ stanowi całość techniczno-użytkową służącą uprawie roślin, nie będąc budynkiem ani obiektem małej architektury. Nie zmienia tej kwalifikacji okoliczność, że ogrzewanie jest okresowo demontowane i usuwane z tunelu. Istotne jest, że obiekt ten jest zbudowany z rur stalowych stanowiących materiał budowlany, jego konstrukcja umożliwia uprawę roślin pod folią i sezonowe ich ogrzewanie, wymagające instalacji kotła grzewczego wraz z rurami odprowadzającymi spaliny. Jest to zatem całość techniczno-użytkowa o długości niemal 16 m i szerokości 6 m oraz wysokości niemal 3 m.
Jednak, wbrew stanowisku LWINB, rację miał organ nadzoru budowlanego pierwszej instancji, że ta budowla stanowi jednocześnie tymczasowy obiekt budowlany w rozumieniu art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego. W myśl tego przepisu tymczasowym obiektem budowlanym jest obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, a także obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem, jak: strzelnice, kioski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, przekrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiekty kontenerowe. Tymczasowy obiekt budowlany nie jest zatem kategorią odrębną w stosunku do obiektu budowlanego, ale jest obiektem budowalnym mającym szczególne cechy: jest przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej lub jest niepołączony trwale z gruntem.
W niniejszej sprawie mamy do czynienia z budowlą niepołączoną trwale z gruntem, tj. z tymczasowym obiektem budowlanym w rozumieniu art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego. Wbrew twierdzeniu LWINB przytwierdzenie tunelu do podłoża poprzez zasypanie folii ziemią nie stanowi o trwałym związaniu tego tunelu z gruntem.
Organy przyjęły, że sporny obiekt istnieje w aktualnej lokalizacji około 10 lat, tj. od roku 2013. Wprawdzie skarżący w protokole oględzin najpierw wskazał, że tunel w obecnej lokalizacji znajduje się od 10 lat, a następnie zamieścił uwagę, że tunel istnieje 20 lat (k. 13 akt organu II instancji), ale z fotografii dołączonych do skargi wynika, że obiekt ten istniał w aktualnej lokalizacji już w czerwcu 2012 r. (por. fotografia na k. 20v akt sądowych), natomiast nie istniał tam jeszcze w 2009 r. (por. fotografia na k. 21 akt sądowych). W latach 2009-2012 obowiązywał ten sam stan prawny w kwestii reglamentacji budowlanej tymczasowych obiektów budowlanych. W całym tym przedziale czasowym (2009-2012) na jego wzniesienie wymagane było co do zasady uzyskanie pozwolenia na budowę.
Uchybienie LWINB polegające na zakwestionowaniu charakteru spornego tunelu jako obiektu tymczasowego nie ma wpływu na wynik sprawy, ponieważ w okresie, w którym został wzniesiony, nie był zwolniony z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. W ówczesnym stanie prawnym ustawa przewidywała zwolnienie z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę tylko jednej kategorii tymczasowych obiektów budowlanych, tj. tymczasowych obiektów budowlanych niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie określonym w zgłoszeniu, o którym mowa w art. 30 ust. 1, ale nie później niż przed upływem 120 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu (art. 29 ust. 1 pkt 12 Prawa budowlanego). Sporny tunel istniejący w aktualnej lokalizacji nieprzerwanie od lat bez wątpienia nie odpowiada wyżej wskazanym cechom obiektu zwolnionego z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Jedynie informacyjnie należy dodać, że w aktualnym stanie prawnym z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę również zwolnione są jedynie tymczasowe obiekty budowlane niepołączone trwale z gruntem i przewidziane do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce - w terminie określonym w zgłoszeniu, z tym że nie później niż przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu.
Bezsporne w sprawie jest, że inwestor K. S. nie uzyskał wymaganego prawem pozwolenia na budowę tego tunelu.
Organy obu instancji zasadnie zatem uznały, że przedmiotowy tunel foliowy na działce nr [...] został wzniesiony w warunkach samowoli budowlanej w rozumieniu art. 48 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, tj. bez wymaganego w dacie jego budowy pozwolenia (art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego). Wobec powyższego należało na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 tej ustawy w aktualnym brzmieniu wstrzymać budowę w drodze postanowienia (stosownie do treści art. 48 ust. 5 Prawa budowlanego postanowienie to wydaje się również w przypadku zakończenia budowy). Organy prawidłowo uznały, że dla oceny legalności robót budowlanych należy brać pod uwagę stan prawny obowiązujący w dacie realizacji tych robót, zaś dla oceny skutków naruszenia prawa w tym zakresie bierze się pod uwagę przepisy obowiązujące w dacie orzekania o tych skutkach, a zatem obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego postanowienia (ten sam stan prawny obowiązywał w dacie wydania postanowienia organu pierwszej instancji). W związku z powyższym LWINB zgodnie z art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego prawidłowo poinformował inwestora o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego i o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o jego legalizacji oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej.
Inwestorem spornego obiektu jest niewątpliwie K. S., zatem to na niego organ drugiej instancji prawidłowo nałożył obowiązki określone w sentencji zaskarżonego postanowienia.
Mając na uwadze powyższe, Sąd oddalił skargę jako bezzasadną na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło