II SA/Lu 460/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Dudek (sprawozdawca), Sędzia WSA Jerzy Drwal, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Beata Basak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 lipca 2011 r. sprawy ze skargi P. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] lutego 2011 r., wydaną na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 5, art. 36 pkt 1 lit. c/, art. 40 ust. 1 i 3, art. 96 ust. 1 pkt 1, art. 98, art. 106 ust. 1 i 4 i art. 110 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), Wójt Gminy W. odmówił przyznania P.J. zasiłku celowego w wysokości do 6 000 zł na pokrycie strat związanych z powodzią z 2010 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że strona prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami B. i C. J. oraz bratem T. Organ podkreślił, że strona znajduje się na utrzymaniu ojca B. J. Dodatkowo wskazał, że rodzina uzyskała pomoc na remont domu oraz niezbędne potrzeby bytowe, a także na zakup opału i energii elektrycznej. Organ wyjaśnił ponadto, że w mieszkaniu zajmowanym przez stronę nie było wody, która dostała się jedynie do piwnic oraz budynków gospodarczych. W odwołaniu od powyższej decyzji P. J. podkreślił, że mieszka w jednym domu z rodzicami oraz bratem, jednakże prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe oraz rolne i z tego tytułu otrzymuje odrębne nakazy podatkowe. Odwołujący się wyjaśnił, że nie pozostaje na utrzymaniu rodziców i obecnie pracuje w Przedsiębiorstwie "M." oraz że posiada własne gospodarstwo rolne, udział w domu oraz udział w budynkach gospodarczych. Zdaniem strony, podnoszony przez organ pierwszej instancji jako podstawa odmowy świadczenia fakt wspólnego spożywania posiłków jest nadinterpretacją przepisów. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji, wskazując, iż z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że P. J. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z ojcem B. J., matką C. J. oraz bratem T. J. (wywiad środowiskowy z dnia 25 stycznia 2011 r. oraz wywiad środowiskowy z dnia 17 czerwca 2010 r. przeprowadzony po złożeniu wniosku o pomoc przez brata strony T. J.). Organ odwoławczy podkreślił, że brat wnioskodawcy T. J., składając w dniu 17 czerwca 2010 r. wniosek o przyznanie zasiłku celowego w związku z powodzią z 2010 r., wskazał, że w skład rodziny wchodzą zarówno jego rodzice, jak i brat P. (k. 5 i 6 akt administracyjnych). Organ podniósł również, że rodzina wnioskodawcy zamieszkuje w jednorodzinnym domu murowanym składającym się z kuchni i dwóch pokoi (obecnie dom jest przebudowywany), wspólnie spożywa posiłki sporządzane przez C. J., a zgodnie z oświadczeniem B. J. z dnia 25 stycznia 2011 r. (k. 14 akt administracyjnych), dorośli synowie znajdują się na jego utrzymaniu. W tym stanie rzeczy zasadne jest, w ocenie organu, uznanie, że P. J. z rodzicami oraz bratem stanowią rodzinę w myśl art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej, a podnoszone przez stronę zarzuty dotyczące błędnych ustaleń dokonanych w trakcie wywiadu środowiskowego stanowią jedynie negację stanowiska organu pierwszej instancji ukierunkowaną na uzyskanie zasiłku celowego. Organ wskazał również, że w związku ze stratami jakie spowodowała powódź w domu zamieszkałym przez rodzinę wnioskodawcy Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w W. decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] skierowaną do T. J. przyznał zasiłek celowy w wysokości 6 000 zł, a decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] zasiłek celowy w wysokości 20 000 zł. Ponadto w grudniu 2010 r. rodzina strony uzyskała dodatkową pomoc na zakup opału i energii elektrycznej oraz na niezbędne potrzeby w łącznej wysokości 2500 zł. Rodzina wnioskodawcy uzyskała również z Urzędu Gminy W. na zabezpieczenie innych potrzeb pomoc w kwocie 3510 zł. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Kolegium uznało za zasadną odmowę przyznania P. J. wnioskowanego świadczenia. Organ dodał, iż rodzina, w której skład wchodzi wnioskodawca, uzyskała wszechstronną pomoc w związku z powodzią, jaka miała miejsce w 2010 r., dlatego też nie ma podstaw do przyznania kolejnych zasiłków celowych. W skardze na powyższą decyzje P. J. zażądał jej uchylenia, wskazując ponownie, iż nie jest na utrzymaniu rodziców ani brata, pracuje w przedsiębiorstwie "M." i prowadzi oddzielne gospodarstwo rolne. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Decyzja organu drugiej instancji nie narusza prawa. Kontrolowana decyzja wydana została po rozpoznaniu wniosku P. J. o przyznanie bezzwrotnego zasiłku celowego na pokrycie strat spowodowanych przez powódź z 2010 r. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w przedmiocie zasiłku celowego stanowi art. 40 ust. 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym zasiłek ten może być przyznany osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego, klęski żywiołowej lub ekologicznej. Jest to szczególnego rodzaju zasiłek celowy, ponieważ może zostać przyznany bezzwrotnie i niezależnie od osiąganych dochodów. Ocenę okoliczności uzasadniających przyznanie zasiłku celowego, jego przyznanie a także określenie kwoty zasiłku oraz zastrzeżenie jego zwrotu (częściowego lub całkowitego) pozostawiono swobodnej ocenie organu. Oczywistym jest, że wydawanie decyzji opartych na uznaniu administracyjnym nie może oznaczać dowolności czy arbitralności. Zakres uznania wyznaczony jest zawsze przepisem prawa, jednakże wydając decyzję o charakterze uznaniowym, organ jest związany nie tylko dyspozycją tego przepisu, ale i celem jego funkcjonowania w systemie prawa. Dlatego dla właściwej oceny zaskarżonej decyzji nieodzowne jest przytoczenie celu, jaki ustawodawca postawił przed pomocą społeczną. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z kolei z treści art. 3 cytowanej ustawy wynika, iż pomoc społeczna nie służy pełnemu zaspokajaniu potrzeb podopiecznych, lecz ma jedynie na celu wspierać osoby w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwiać im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar pomocy powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby zaś osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, o ile odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy istotne jest, iż zaskarżona decyzja, jako oparta na uznaniu administracyjnym, podlega ograniczonej kontroli sądowej, która sprowadza się do oceny, czy organ administracji uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających znaczenie w sprawie oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów. Kontrola sądu dotyczy więc prawidłowości postępowania organu administracji poprzedzającego wydanie decyzji. W szczególności polega ona na sprawdzeniu, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy, do czego zobowiązane są organy obu instancji na podstawie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 136 k.p.a. (tak wyrok NSA z dnia 8 maja 2002 r., SA/Sz 2548/00). W ocenie Sądu, organy prowadzące postępowanie w niniejszej sprawie prawidłowo wypełniły dyspozycje wskazanych wyżej przepisów, podejmując wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i nie przekraczając granic uznania administracyjnego. Bezsporne jest bowiem, iż skarżący mieszka w jednym domu z rodzicami i bratem T. oraz, że rodzina spożywa wspólnie posiłki przygotowane przez matkę skarżącego – C. J. Z oświadczenia ojca skarżącego – B. J. wynika ponadto, że obaj synowie, z uwagi na niskie dochody z gospodarstwa rolnego, są na utrzymaniu jego i jego żony C. (k. 14 akt administracyjnych). Z akt administracyjnych wynika także, że o przyznanie zasiłku celowego w związku z powodzią z 2010 r. ubiegał się również brat skarżącego – T. W postępowaniu w sprawie przyznania tego zasiłku, T. J. wskazał P. J. jako członka swojej rodziny (wywiad środowiskowy z dnia 17 czerwca 2010 r., k. 62 akt administracyjnych). Powyższe, w ocenie Sądu, świadczy o tym, iż skarżący wraz z rodzicami i bratem T. prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, a zatem stanowią rodzinę w rozumieniu art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej. Skoro bowiem wszyscy oni mieszkają w budynku należącym do brata skarżącego T. J., oczywistym jest, że korzystają z tych samych pomieszczeń i urządzeń domowych, co stanowi podstawowy element prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego. Dodatkowo, o prowadzeniu przez skarżącego wspólnego gospodarstwa domowego z rodzicami i bratem przesądza wspólne spożywanie posiłków oraz zależność finansowa skarżącego i jego brata od rodziców. Faktu prowadzenia przez skarżącego i członków jego najbliższej rodziny wspólnego gospodarstwa domowego nie wyklucza podnoszona przez niego okoliczność, że prowadzi samodzielnie własne gospodarstwo rolne i otrzymuje oddzielnie nakazy płatnicze oraz że podjął zatrudnienie w przedsiębiorstwie "M.", na co słusznie zwrócił uwagę organ drugiej instancji. Ponadto, biorąc pod uwagę istotę pomocy społecznej, nie bez znaczenia jest, iż rodzina skarżącego otrzymała już pomoc finansową w łącznej wysokości 32 010 zł na pokrycie strat spowodowanych przez powódź w 2010 r. Podkreślić przy tym należy, iż zasiłek celowy przyznany T. J. decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. został przyznany na pokrycie tych samych strat, na które obecnie wskazuje skarżący. W związku z powyższym, skoro na pokrycie strat w gospodarstwie domowym skarżącego udzielona została niezbędna pomoc materialna, to odmawiając przyznania skarżącemu zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie tych samych strat, organ nie przekroczył przysługującego mu uznania administracyjnego. Dodatkowo wskazać należy, iż kierując się analogiczną argumentacją, organy odmówiły przyznania zasiłku celowego w wysokości 6000 zł na pokrycie strat związanych z powodzią z 2010 r. ojcu skarżącego B. J., co podzielił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z dnia 16 czerwca 2011 r., w sprawie o sygnaturze akt II SA/Lu 352/11. Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) skargę oddalił.