II SA/Lu 462/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom, Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Jakub Polanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 listopada 2009 r. sprawy ze skargi D. M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. oddala skargę; II. przyznaje [...] M. C. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 52,80 zł (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) należnego podatku od towarów i usług. Decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania D. M. G. od decyzji z dnia [...] maja 2009 r. wydanej z upoważnienia Burmistrza O. L. przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w O. L. w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztów związanych z dalszym kształceniem, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ orzekający wskazał, iż skarżący zwrócił się do organu pierwszej instancji pismem z dnia 8 września 2008 r. z wnioskiem o udzielenie wsparcia związanego z dalszym kształceniem i nauką. Decyzją z dnia 16 września 2008 r. organ pierwszej instancji odmówił skarżącemu przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztów związanych z dalszym kształceniem. Decyzja ta została zaskarżona do Kolegium, które uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Kolegium zobowiązało organ pierwszej instancji do ustalenia celowości dalszego kształcenia pod kątem potrzeb strony, celów udzielonej pomocy społecznej, wysokości kosztów związanych z dalszym kształceniem oraz ustalenie, o jakie prace zamierza ubiegać się strona i czy dokształcanie pozostaje w związku z tymi pracami. Organ rozpatrując sprawę ponownie zwrócił się do skarżącego pismem z dnia 27 stycznia 2009 r. o podanie nazwy kursu, szkoły i jej siedziby, kosztu i czasu kształcenia oraz udzielenie informacji czy dokształcanie pozostaje w związku z pracami, o które strona zamierza się ubiegać. W odpowiedzi na pismo organu, strona wskazała, iż przez dalsze kształcenie rozumie kursy, szkolenia i naukę związaną z dalszym rozwojem zawodu webmastera i ekonomii społecznej, tj. ukończenia szkolenia "tworzenie stron www we Flashu", samokształcenie na podstawie literatury i innych dostępnych materiałów. Strona wskazała, że na otwartym rynku pracy ubiega się o pracę zgodną z kwalifikacjami i doświadczeniem oraz o założenie własnego stanowiska zgodnie z przyjętym kierunkiem, a potwierdzonego kolejnymi kursami – szkoleniami, zdobytą wiedzą i doświadczeniem. Jako załącznik do swojego pisma strona dołączyła program z orientacyjnym kosztem kursu – Flash deweloper – poziom podstawowy - cena 440 zł za 40 godzin zajęć oraz takiego kursu na poziomie średniozaawansowanym – cena 600 zł za 40 godzin zajęć. Z akt sprawy wynika, że strona uczestniczyła w szkoleniu "Grafika z elementami tworzenia stron www" prowadzonym przez "Utech" spółkę z o.o.. Z oświadczenia z dnia 10 grudnia 2008 r. złożonego przez D. G. wynika, iż uczestniczy w projekcie "Praca w sieci – nowe zawody społeczeństwa informacyjnego" oraz w szkoleniu "Administracja siecią komputerową". W tym stanie rzeczy organy administracji uznały, że strona miała możliwość zapoznania się z podstawami pracy na stanowiskach związanych z administrowaniem siecią komputerową oraz tworzenia stron www i grafiki komputerowej. Organ orzekający podkreślił, że nie można uznać za zaspokojenie niezbędnej potrzeby życiowej, w rozumieniu art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, uczestnictwa w kursach z zakresu obsługi i wykorzystania do tworzenia grafiki i animacji programu Adobe Flash. Strona chcąc zdobywać bardziej specjalistyczne wykształcenie i umiejętności musi liczyć się z koniecznością pokrycia kosztów nauki z własnych środków, bowiem zdobywania specjalistycznych umiejętności z zakresu tworzenia grafiki i animacji komputerowych nie można zakwalifikować jako niezbędnej potrzeby życiowej w rozumieniu przepisów ustawy pomocy społecznej. Ponadto Kolegium wskazało, że wiele witryn internetowych nie jest i nie musi być tworzonych przy pomocy oprogramowania Adobe Flash, a więc strona może mieć możliwość tworzenia grafiki oraz witryn internetowych bez umiejętności obsługi tego programu. W związku z powyższym, organ orzekający uznał, że specjalistyczne szkolenia powinny być pokrywane ze środków własnych. W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego D. M. G. wnosi o jej uchylenie "w związku z naruszeniem prawa niematerialnego i materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosi o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, zważył co następuje: Skarga jest niezasadna, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów postępowania ani przepisów prawa materialnego. W rozpoznawanej sprawie organy administracji przeprowadziły postępowanie zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7, 77 § 1 i 80 kpa i prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy. Z uwagi na to, że skarżący domagał się zasiłku celowego, zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako "ustawa". Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 ustawy). Rodzaj, forma i rozmiar świadczeń z pomocy społecznej powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy, powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 ustawy). Jedną z form pomocy społecznej jest świadczenie pieniężne w postaci zasiłku celowego. Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek ten może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Z kolei art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy i § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. Nr 127, poz. 1055) stanowią, że prawo do świadczeń z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł. Organy administracji orzekające w niniejszej sprawie prawidłowo ustaliły, że dochód skarżącego w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku (art. 8 ust. 3 ustawy) wyniósł 362,24 zł. Na dochód ten składają się: dochód z gospodarstwa rolnego o powierzchni 1,955 ha przeliczeniowych w wysokości 247,47 zł miesięcznie, obliczony zgodnie z art. 8 ust. 9 ustawy i § 1 pkt 2 lit. e/ rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz zasiłek okresowy w wysokości 114,77 zł miesięcznie, przyznany decyzją z dnia 19 lutego 2009 r. Skarżący prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Dochód skarżącego obliczony zgodnie z przepisami ustawy nie przekroczył zatem kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, warunkującego przyznanie pomocy społecznej. Skarżący jest także osobą bezrobotną i niepełnosprawną w stopniu lekkim, spełnia więc kryteria przyznawania pomocy społecznej, określone w art. 7 ustawy. Podkreślenia wymaga fakt, że zasiłek celowy, w przeciwieństwie do zasiłku okresowego czy zasiłku stałego, o jakich mowa w art. 37 i 38 ustawy, jest świadczeniem uznaniowym. Organ administracji ma w tej sytuacji zapewniony pewien zakres swobody co do oceny, czy wnioskodawcy spełniającemu kryterium dochodowe należy przyznać zasiłek celowy oraz – w przypadku uznania zasadności udzielenia tej formy pomocy – w jakiej wysokości to świadczenie ustalić. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza zatem załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywateli, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Ocena takiej decyzji dokonana przez sąd administracyjny sprowadza się do oceny, czy w toku wydawania decyzji organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego. W szczególności sąd kontroluje czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy zgodnie z obowiązkami nałożonymi na organy administracji w przepisach art. 7, 77 § 1 i 80 kpa. Organy administracji obu instancji orzekające w tej sprawie nie przekroczyły granic uznania administracyjnego uznając, że brak jest podstaw do przyznania skarżącemu zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie kosztów związanych z dalszym kształceniem. Organy administracji uwzględniły bowiem wskazane wyżej przepisy ustawy i przeprowadziły postępowanie zgodnie z regułami wynikającymi z kodeksu postępowania administracyjnego, rozważając wszystkie okoliczności mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Uzasadnienia decyzji organów obu instancji są wyczerpujące, szczegółowo omawiają przyczyny odmowy pomocy. Sąd w całości podzielił stanowisko Kolegium, że nie można uznać za zaspokojenie niezbędnej potrzeby życiowej, w rozumieniu art. 39 ust. 1 ustawy, uczestnictwa w kursach z zakresu obsługi oraz wykorzystania do tworzenia grafiki i animacji programu Adobe Flash. Słusznie organ odwoławczy podkreślił, że strona chcąc zdobywać bardziej specjalistyczne wykształcenie i umiejętności musi liczyć się z koniecznością pokrycia kosztów nauki z własnych środków. Ponadto, jak ustaliły organy administracji, skarżący w 2009 r. uczestniczył w szkoleniu "Grafika z elementami tworzenia stron www", zaś w 2008 r. uczestniczył w projekcie "Praca w sieci - nowe zawody społeczeństwa informacyjnego" i w szkoleniu "Administracja siecią komputerową". Wobec powyższego, organy zasadnie uznały, że skarżący miał możliwość zapoznania się z podstawami pracy na stanowiskach związanych z administrowaniem siecią komputerową oraz tworzeniem stron www i grafiki komputerowej. Skoro zatem zdobywanie specjalistycznych umiejętności z zakresu tworzenia grafiki i animacji komputerowych nie można zakwalifikować jako niezbędnej potrzeby życiowej w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej, decyzje organów obu instancji odmawiające przyznania zasiłku celowego w tym zakresie należało uznać za zgodne z prawem. Podkreślenia wymaga także fakt, iż wbrew twierdzeniu skarżącego zawartym w piśmie z dnia 9 listopada 2009 r. stanowiącym uzupełnienie skargi, jest on objęty systematyczną pomocą Ośrodka Pomocy Społecznej w O. L.. Bezpodstawny jest także zarzut naruszenia art. 10 i 81 kpa. Wskazać bowiem należy, iż warunkiem końcowym uchylenia decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania jest wykazanie, że takie naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Do strony stawiającej zarzut należy wykazanie związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania, a wynikiem sprawy. Zarzut naruszenia art. 10 i 81 kpa, poprzez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków, może odnieść skutek jedynie wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucone uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych (wyrok NSA z dnia 18 maja 2006 r. II OSK 831/05, ONSA i WSA 2007, Nr 6, poz. 157; W. Taras, Glosa do wyroku NSA z dnia 18 maja 2006 r. , II OSK 831/05, OSP 2007, Nr 3, poz. 26). Skarżący nie wykazał by został pozbawiony możliwości udowodnienia swoich twierdzeń, czy też możliwości złożenia wyjaśnień i by uchybienie tym przepisom mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Odnosząc się do pozostałych zarzutów podniesionych w piśmie procesowym należy podkreślić, że są one bezzasadne. Wyżej w uzasadnieniu wskazano, że organy administracji nie naruszyły przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 kpa. W toku postępowania nie uchybiono także przepisowi art. 9 kpa. Przepis ten stanowi, iż "organy administracji publicznej są zobowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek". Skarżący nie wskazał na czym miałoby polegać naruszenie tego przepisu przez Kolegium i organ pierwszej instancji. Sąd nie dopatrzył się uchybień w tym zakresie, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Co do zarzutu błędnej wykładni, co do obliczenia dochodu z gospodarstwa rolnego również stwierdzić należy, że jest on bezzasadny. Organy prawidłowo obliczyły ten dochód na podstawie art. 8 ust. 9 ustawy oraz § 1 pkt 2 lit. e/ rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń z pomocy społecznej (Dz.U. Nr 127, poz. 1055). Mając zatem na względzie wszystkie powyższe okoliczności, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu sąd orzekł na podstawie art. 250 wyżej powołanej ustawy oraz § 19 pkt 1 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c/ i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).