II SA/Lu 463/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędzia NSA Krystyna Sidor (sprawozdawca), Protokolant Specjalista Jolanta Sikora, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. przyznaje [...] J. P. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną świadczoną z urzędu kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym 55, 20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług. Decyzją z dnia ... Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania J. W. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia ...o odmowie nakazania B. Ś. – D. przywrócenia poprzedniego stanu wody na działce nr ... w miejscowości W. C. W uzasadnieniu wskazano, że pismem z dnia 10 października 2008r. J. W., będący właścicielem działki nr ..., położonej w miejscowości W. C., zwrócił się do Wójta Gminy o pomoc w sprawie zalewania jego działki przez wody opadowe spowodowane wybudowaniem domu i podwyższeniem terenu sąsiedniej działki nr ... Decyzją z dnia .... organ zobowiązał właścicielkę tej działki – B. Ś. – D. do wykonania urządzeń zabezpieczających, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze .uchyliło tę decyzję. Następnie w dniu . Wójt Gminy zobowiązał B. S. – D. do wykonania murku betonowego szczelnego pod istniejącym ogrodzeniem drewnianym rozgraniczającym działki nr ... na wysokość min. 10 cm nad powierzchnię podwyższonego terenu działki nr ..na całej długości wykonanego drewnianego ogrodzenia. Organ wskazał, że w czasie budowy domu oraz zagospodarowania terenu działki nr ...dokonano podwyższenia terenu o ok. 10 - 20 cm z niewielkim spadkiem w kierunku działki nr ... W wyniku podwyższenia terenu działki nr ...zmieniony został kierunek spływu wód powierzchniowych, a zatem został naruszony art. 29 ustawy – Prawo wodne. W wyniku odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia ...uchyliło decyzję organu I instancji wskazując na konieczność wydania przez biegłego opinii hydrologicznej. Decyzją z dnia ... Wójt Gminy .uwzględniając opinię hydrologiczną odmówił przywrócenia stanu poprzedniego wody na działce nr ... W odwołaniu od tej decyzji J. W. podnosił, że nie zapoznał się z opinią hydrologiczną oraz zakwestionował wyniki oględzin i czynności pomiarowe dokonane przez biegłego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze . nie uwzględniło tych zarzutów. Organ wskazał, że w sprawie została sporządzona opinia przez biegłego geologa, z uprawnieniami CUG Ministra Ochrony Środowiska ZNiL. Z opinii tej jednoznacznie wynika, że nieznaczna zmiana ukształtowania poprzez podwyższenie terenu działki nr ... nie wpłynęła niekorzystnie na stosunki wodne na działkach sąsiednich, opinia dawała podstawy do wydania zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy wskazał również, że J. W. zapoznał się w dniu 1 lutego 2013r. z projektem decyzji organu I instancji, a zatem mógł się zapoznać z opinią biegłego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie J. W. domagał się uchylenia decyzji organów obu instancji. Skarżący zakwestionował opinię hydrologiczną podnosząc, że nie zawiera ona daty, ani nie wskazuje kiedy były przeprowadzone oględziny. Podnosi, że jego działka nie była przedmiotem oględzin, dlatego wnioski zawarte w opinii nie są uzasadnione. Skarżący wskazał, że działki nr ... znajdują się w terenie kredowym, a nie piaszczystym, jak ustalił biegły, a zatem charakteryzuje się niską przepuszczalnością wody. Wskazał na nagrany przez siebie film wskazujący na zalewanie jego działki przez wody opadowe przez drewniane ogrodzenie pomimo istniejących na działce nr ... zabezpieczeń. Zdaniem skarżącego, wbrew opinii biegłego, działki te znajdują się w zagłębieniu terenu. Zakwestionował również wybudowanie przez B. Ś. – D. szamba ekologicznego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, przy czym z mocy art. 134 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie, albowiem organ odwoławczy nie zapewnił skarżącemu udziału w sprawie zgodnie z art. 10 § 1, 79 i 81 kpa, co mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Przepis art. 79 kpa stanowi, że strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem (§1). Strona ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, może zadawać pytania świadkom, biegłym i stronom oraz składać wyjaśnienia. Ponadto zgodnie z art. 81 kpa – okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2 kpa. Zgodnie natomiast z art. 10 § 1 kpa organy administracji publicznej zobowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Organy administracji publicznej mogą odstąpić od zasady określonej w § 1 tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną (§2). Naruszenie zasady czynnego udziału stron w postępowaniu, wyrażonej w powołanych przepisach, stanowi podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji, o ile naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Decyzja została wydana na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. - Prawo wodne (Dz.U. z 2001r., Nr 115, poz.1229 ze zm.), zwanej dalej ustawą. Zgodnie z tym przepisem właściciel gruntu, o ile przepisy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł, ze szkodą dla gruntów sąsiednich (ust. 1). Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich (ust. 2). Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. (ust. 3). Obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie na podstawie tego przepisu jest zatem ustalenie czy właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na gruncie i czy zmiana ta spowodowała szkodę dla gruntów sąsiednich, co w większości przypadków wiąże się z koniecznością powołania biegłego, który sporządzi specjalistyczną opinię (art. 84 § 1 kpa). Z uwagi na to, że opinia biegłego jest w tym postępowaniu zasadniczym dowodem, organ powinien dołożyć szczególnej staranności, by – zgodnie z powołanymi wyżej przepisami – zapewnić stronom możliwość odniesienia się do tej opinii i zadawania pytań biegłemu oraz zadbać, by biegły ustosunkował się do podnoszonych przez strony zastrzeżeń - bez odniesienia się biegłego do zgłaszanych zastrzeżeń jego opinia nie może być bowiem uznana za wiarygodny dowód. W niniejszej sprawie, skarżący złożył pismo z dnia 20 marca 2013r. pt. "Odniesienie do opinii hydrogeologicznej opracowanej przez pana J. R.", do którego biegły nie odniósł się. Wprawdzie pismo zostało złożone już na etapie postępowania odwoławczego, jednak nie zwalniało to organu odwoławczego z obowiązku zażądania od biegłego ustosunkowania się do zgłoszonych zarzutów. Organ ten naruszył zatem art. 79 i 81 kpa w zw. z art. 136 kpa, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący zakwestionował bowiem ustalenia faktyczne dokonane przez biegłego oraz wnioski opinii, a zatem konieczne było odniesienie się przez biegłego do tych zarzutów. Z powyższych względów zaskarżona decyzja podlega uchyleniu na mocy art.145 § 1 ust.1 lit. "a" i "c" P.p.s.a.; o kosztach orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a., zaś o wynagrodzeniu adwokata z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2013r., poz. 461). Badając sprawę ponownie organ odwoławczy umożliwi stronom odniesienie się do opinii biegłego w sposób określony w art. 79 § 2 kpa i uwzględniając złożone przez biegłego wyjaśnienie oceni wartość dowodową jego opinii. Organ oceni również czy wyznaczony biegły posiada - potwierdzone odpowiednim dokumentem - kwalifikacje uprawniające go do sporządzenia opinii z zakresu Prawa wodnego.