II SA/Lu 465/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędziowie Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Beata Basak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 października 2011 r. sprawy ze skargi W. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie świadczeń z funduszu alimentacyjnego I. oddala skargę; II. przyznaje [...] P. S. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług. W piśmie z dnia 11 grudnia 2010 r. W. B. wniósł o umorzenie w całości lub części jego zadłużenia alimentacyjnego, uzasadniając to trudną sytuacją finansową i zdrowotną. Decyzją z dnia [...] Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie postępowanie w tej sprawie umorzy. Wyjaśnił, że możliwość umorzenia dłużnikowi alimentacyjnemu na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów należności z tytułu wpłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego istnieje wyłącznie w przypadku wcześniejszego ostatecznego orzeczenia o obowiązku zwrotu tych należności. Ponieważ wobec wnioskodawcy nie orzeczono ostatecznej decyzji dotyczącej zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego, w nie jest możliwe wydanie decyzji w sprawie umorzenia tego rodzaju należności. Organ uznał zatem postępowanie za bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. Od decyzji organu I instancji odwołanie złożył W. B., który podniósł, że organ administracji podejmuje działania, które się wykluczają i nie rozstrzygają meritum sprawy. Odwołujący wskazał, że niezrozumiałe jest działanie organu, który wydaje dwie decyzje tego samego dnia: pierwszą o umorzenie w całości postępowania, a drugą o zwrocie długu alimentacyjnego. Jego zdaniem organ powinien wydać w pierwszej kolejności decyzję o zwrocie należności, a dopiero po jej "uprawomocnieniu się" drugą decyzję rozstrzygającą kwestię umorzenia należności z tytułu otrzymywanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] orzeczenie organu I instancji utrzymało w mocy. Także organ odwoławczy uznał, że orzekanie na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów będzie możliwe w sytuacji, gdy decyzja ustalająca obowiązek zwrotu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego stanie się ostateczna. Ustosunkowując się do zarzutu odwołania, że w sprawie wydano dwie decyzje administracyjne, które są ze sobą sprzeczne, Kolegium wskazało, że jest on niezasadny, gdyż obie decyzje choć związane ze świadczeniami wypłacanymi z funduszu alimentacyjnego na rzecz syna strony – B. B. dotyczą innego przedmiotu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego W. B. podniósł, że organ traktuje obywatela niepoważnie, ponieważ nie załatwia sprawy merytorycznie tylko sugeruje mu, że strona ma możliwość złożenia kolejnego wniosku o umorzenie należności alimentacyjnych. Skarżący wskazał, że w maju 2011r. złożył wniosek o umorzenie kwoty 2800 zł stanowiącej dług w Funduszu Alimentacyjnym. Podniósł ponadto, że ZUS nigdy nie wydał żadnej decyzji w sprawie zwrotu długu. Zdaniem skarżącego "jest absurdem", że dług alimentacyjny istnieje tylko wtedy, gdy zostanie wydana decyzja w sprawie jego zwrotu. Wyjaśnił, że egzekucja komornicza trwa do chwili obecnej i pierwszy raz w stosunku do niego została wydana decyzja o zwrocie w 2011 r. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W myśl art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz. U. z 2009r., Nr 1, poz. 7 ze zm.) organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Z treści tego przepisu wnosić należy, że decyzja u umorzeniu należności alimentacyjnych jest konsekwencją wcześniejszego postępowania dotyczącego ustalenia jej wysokości. Jest bowiem oczywistym, że dopiero ustalenie ostateczną decyzją obowiązku zwrotu należności w wysokości świadczeń wypłaconych z Funduszu Alimentacyjnego w trybie art. 27 ust. 2 wspomnianej ustawy pozwala na rozpatrzenie wniosku o jej umorzenie. Warto przy tym przypomnieć, że stosownie do art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Według natomiast art. 27 ust. 2 po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego organ właściwy wierzyciela wydaje decyzję w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Z przepisów tych jasno wynika, że postępowanie w tym zakresie wszczynane jest z urzędu, a decyzja która zostaje wydana w postępowaniu prowadzonym w opisanym trybie jest decyzją związaną i rozstrzygającą jedynie o kwestii zwrotu przedmiotowych należności. Natomiast umorzenie należności o którym mowa w art. 30 cytowanej ustawy może nastąpić jedynie na wniosek dłużnika w sytuacji kiedy przemawia za tym jego sytuacja dochodowa i rodzinna, ale decyzja ta ma już charakter uznaniowy. Uznać zatem należy, ze decyzje o których mowa w przepisach art. 27 ust. 2 i art. 30 ust. 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, są decyzjami, które zapadają w odrębnych postępowaniach administracyjnych. W rozpoznawanej sprawie jest jasne, że w dacie złożenia wniosku o umorzenie długu alimentacyjnego tj. w dniu 11 grudnia 2010 r. nie orzeczono decyzją ostateczną o obowiązku zwrotu należności wypłaconych z Funduszu Alimentacyjnego. W związku z tym wniosek o umorzenie w całości lub w części należności był bezprzedmiotowy, ponieważ skarżący nie był jeszcze zobowiązany do zwrotu tych należności. Przepis art. 27 ust. 1 cyt. ustawy jednoznacznie przesądza o niezbędnym zakresie ustaleń jakie winien poczynić, a następnie ujawnić w uzasadnieniu decyzji organ administracji, do takich należy nie tylko całościowa wysokość wypłaconych z funduszu alimentacyjnego świadczeń, lecz nadto wysokość dokonanych w okresie świadczeniowym wpłat do funduszu w rozbiciu na poszczególne wpłaty i wypłaty oraz wskazanie dat poszczególnych operacji. Powyższej oceny nie zmienia wydanie w dacie 7 kwietnia 2011 r. decyzji orzekającej o zwrocie należności jak i umarzającej postępowanie w sprawie ich umorzenia. Bez wątpienia bowiem decyzja o zwrocie należności nie była w tej dacie ostateczną, a została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], W tej sytuacji organ winien ponownie rozpatrzyć wniosek skarżącego o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę należało oddalić. O wynagrodzeniu radcy prawnego ustanowionego w ramach pomocy prawnej orzeczono na podstawie art. 250 powyższej ustawy oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) w związku z § 15 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).