II SA/Lu 465/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski Protokolant Sekretarz sądowy Agata Jakimiuk po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 września 2017 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] marca 2017r., znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania T. S. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 489 ze zm.), dalej "kpa" i art. 30 ust. 1 ustawy z dnia [...] września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz.U. z 2017r., poz. 169 z późn. zm.), dalej "pua", utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy P. z [...] stycznia 2017r., znak: [...] o odmowie umorzenia T. S. należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 pua. W uzasadnieniu organ stwierdził, że w sprawie nie zachodzą przesłanki określone w art. 30 ust. 1 pua, umożliwiające uwzględnienie wniosku T. S. z dnia [...] kwietnia 2016 r. o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. We wniosku skarżący podnosił, że jest osobą całkowicie niezdolną do pracy w związku ze stanem wzroku (posiada stosowne orzeczenie) i wymaga opieki innych osób przy zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych. Utrzymuje się z renty inwalidzkiej oraz dodatku pielęgnacyjnego, gdyż nie jest w stanie uzyskiwać innych dochodów. Ze względu na zły stan zdrowia powstało zadłużenie alimentacyjne, które komornik systematycznie ściąga z jego renty, obecnie po [...] zł miesięcznie. Wskazał, że ze względu na swoje zdrowie nie będzie w stanie nigdy spłacić całkowicie zadłużenia, które nie powstało z jego winy, lecz wynikało z sytuacji życiowej i zdrowotnej. Rozpatrując wniosek organ wyjaśnił, że pua przewiduje dwa tryby umarzania należności – jeden z nich, przewidziany w art. 30 ust. 2 - zależy od sytuacji dochodowej i rodzinnej dłużnika i prowadzony jest przez organ właściwy wierzyciela (w niniejszej sprawie jest to Wójt Gminy S., zaś drugi (art. 30 ust. 1) – prowadzony przez organ właściwy dłużnika (Wójta Gminy P.), uzależniony jest wyłącznie od skuteczności egzekucji. Niniejsze postępowanie prowadzone jest w drugim trybie, a więc organ oceniał tylko to, czy zachodzą przesłanki z art. 30 ust. 1 pua. Organ wskazał, że zgodnie z tym przepisem, organ może umorzyć należności, w łącznej wysokości - 30%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 50%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów lub 100%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. Organ stwierdził, że skarżący nie spełnia tych przesłanek. Organ ustalił bowiem następujący stan faktyczny: Skarżący posiada czworo dzieci – [...], A. i M., na rzecz których wyrokami sądowymi został zobowiązany do świadczeń alimentacyjnych. Obowiązek alimentacyjny wobec syna [...] w wysokości po [...] zł miesięcznie został orzeczony wyrokiem Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] marca 2000 r., III Rc [...] – obowiązek ten został następnie uchylony z dniem [...] września 2006 r. wyrokiem z [...] kwietnia 2009 r. Na rzecz M. S. alimenty zostały podwyższone z kwoty [...]zł do [...] zł miesięcznie wyrokiem tego sądu z [...] października 2007r., sygn. akt III RC [...]. Z kolei wyrokiem Sądu Rejonowego C. z [...] grudnia 2008r., sygn. akt III RC [...] na rzecz A. S. zasądzono alimenty w kwocie [...]zł miesięcznie, a na rzecz [...] alimenty w kwocie po [...] zł miesięcznie. Obecnie skarżący ma zatem zasądzone alimenty na troje dzieci: M. S. - [...] zł miesięcznie, A. S. - [...] zł miesięcznie oraz [...] - [...] zł miesięcznie – łącznie [...] zł miesięcznie. W związku z tymi wyrokami, organ od [...] października 2008 r. wypłacał świadczenia z funduszu alimentacyjnego osobom uprawnionym: [...] w kwocie [...]zł miesięcznie do [...] czerwca 2013 r., [...] w kwocie [...]zł miesięcznie do [...] września 2014 r. oraz M. S. w kwocie [...]zł miesięcznie do [...] września 2016 r. Z pisma komornika sądowego z dnia [...] października 2016 r. wynika, że postępowanie egzekucyjne prowadzone na rzecz [...] umorzone zostało na wniosek wierzyciela z dniem [...] września 2015 r., a postępowanie prowadzone na rzecz A. S. z dniem [...] listopada 2015 r. W okresie od [...] października 2008 r. do [...] października 2016 r. (kiedy zaprzestano wypłaty) organ wypłacił osobom uprawnionym łączną kwotę [...]zł - z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego [...] zł plus ustawowe odsetki za opóźnienie w wysokości [...] zł oraz [...] zł z tytułu zaliczki alimentacyjnej. Świadczenia alimentacyjne były wypłacane następująco: - [...] do [...] czerwca 2013r. w wysokości [...] zł miesięcznie, - [...] do [...] września 2014r. w wysokości [...] zł miesięcznie, - M. S. do [...] września 2016r. w wysokości [...] zł miesięcznie, a więc [...] zł miesięcznie. W. zasądzonych alimentów za 3 lata wynosi więc [...] zł (36 miesięcy x [...] zł). Z zestawienia wpłat dokonanego w oparciu o pismo komornika sądowego z [...] grudnia 2016r. (k. 58 akt) oraz zaświadczenia komornika o wpłatach z [...] października 2016r. (k. 38-40 akt) wynika, że strona w okresie 3 lat przed wydaniem decyzji tj. od [...] stycznia 2014 r. do [...] grudnia 2016 r. dokonała wpłat w łącznej wysokości [...] zł. W świetle powyższego nie można uznać, że egzekucja jest skuteczna w wysokości nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów przez ostanie 3 lata, tym bardziej nie można przyjąć, że była skuteczna przez okres 5 czy 7 lat uprawniające do umorzenia należności w wyższej wysokości, czyli 50 lub 100 % należności. Wobec nieskutecznej egzekucji organ odmówił umorzenia należności na podstawie art. 30 ust. 1 pua. Odnosząc się do zarzutów odwołania, dotyczących trudnej sytuacji majątkowej i zdrowotnej skarżącego (podnosił, podobnie jak we wniosku o umorzenie, że jedynym jego dochodem jest renta z tytułu niezdolności do pracy, która po dokonaniu potrąceń przez komornika wynosi ok. [...] zł netto, poza tym nie posiada żadnego innego majątku, a dochód ledwo starcza na utrzymanie), organ wyjaśnił, że argumenty te nie mogą być w ogóle rozważane w postępowaniu toczącym się przed organem właściwym dłużnika na podstawie art. 30 ust. 1 pua. Okoliczności te są natomiast brane pod uwagę przez organ właściwy wierzyciela w odrębnym postępowaniu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie T. S. domagał się uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Ponownie podniósł, że jego sytuacja materialna i zdrowotna jest bardzo trudna – ze względu na niezdolność do pracy, nie może podjąć zatrudnienia, a dochody z renty nie pozwalają mu na zaspokojenie wierzytelności wobec funduszu alimentacyjnego, zwłaszcza, że z tej renty dokonywane są stałe potrącenia tytułem świadczeń alimentacyjnych w wysokości [...] zł miesięcznie. Poza tym organy nie wzięły pod uwagę, że skarżący przekazał do rąk matki uprawnionych dzieci alimenty w kwocie [...]zł, która to kwota powinna być zaliczona na poczet zaległości. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz. U. 2014, poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości wyłącznie przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Materialnoprawną podstawą jej wydania był przepis art. 30 ust. 1 pua, zgodnie z którym organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy, w łącznej wysokości: 1) 30%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 2) 50%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 3) 100%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. Prawidłowo organy obu instancji ustaliły, że prowadzona wobec skarżącego egzekucja nie była skuteczna w wymienionym wyżej stopniu. Jak wynika z niekwestionowanych ustaleń i dokumentów, w okresie ostatnich trzech lat (od [...] stycznia 2014 r. do [...] grudnia 2016 r.) wyegzekwowano od skarżącego kwotę [...]zł, podczas gdy wysokość zasądzonych od niego alimentów za ten okres wynosiła [...] zł; kwota wyegzekwowanych świadczeń jest więc niższa od kwoty zasądzonych alimentów, a zatem prawidłowo organy stwierdziły brak podstaw do uwzględnienia wniosku. Prawidłowo również wyjaśniły organy obu instancji, że w niniejszym postępowaniu dla rozstrzygnięcia nie miała znaczenia sytuacja zdrowotna i materialna skarżącego. Postępowanie niniejsze nie toczyło się bowiem w trybie art. 30 ust. 2 pua, zgodnie z którym organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Postępowanie w trybie tego przepisu jest odrębnym postępowaniem prowadzonym przez inny organ tj. organ właściwy wierzyciela, podczas gdy postępowanie w trybie art. 30 ust. 1 pua prowadzone jest przez organ właściwy dłużnika. Wprawdzie zdarzyć się może, że będzie to ten sam organ, to jednak w sytuacji, gdy są to dwa różne organy (a tak jest w niniejszej sprawie), każdy z organów orzeka wyłącznie na podstawie właściwego przepisu tj. na podstawie art. 30 ust. 1 pua (organ właściwy dłużnika), bądź na podstawie art. 30 ust. 2 pua (organ właściwy wierzyciela). Oznacza to, że w postępowaniu toczącym się w trybie art. 30 ust. 1 pua organ bada jedynie skuteczność egzekucji i rozpatrując wniosek o umorzenie nie może uwzględniać sytuacji majątkowej i zdrowotnej dłużnika. Z tych względów organ w niniejszej sprawie nie mógł odnosić się do trudnej sytuacji skarżącego. Zaskarżona decyzja jest zatem prawidłowa, dlatego skarga jako pozbawiona uzasadnionych podstaw prawnych podlega oddaleniu na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369).