II SA/Lu 466/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędziowie Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Beata Basak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 października 2011 r. sprawy ze skargi W. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu należności z funduszu alimentacyjnego I. oddala skargę; II. przyznaje [...] P. S. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie działając z upoważnienia Prezydenta Miasta decyzją z dnia [...] orzekł o obowiązku zwrotu przez W. B. należności z tytułu otrzymanych przez B. B. świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie świadczeniowym od 1 października 2009 r. do 30 września 2010 r. w wysokości 2740,83 zł wraz z ustawowymi odsetkami, które na dzień wydania decyzji wyniosły 248,15 zł w terminie 90 dni od dnia kiedy decyzja stanie się ostateczna Organ I instancji wskazał, że wysokość kwoty do zwrotu ustalił poprzez zsumowanie wypłat dokonanych w okresie świadczeniowym od 1 października 2009 r. do 30 września 2010 r. oraz pomniejszając uzyskaną kwotę o wpłaty dokonane przez stronę za pośrednictwem komornika, zaliczone na spłatę kwoty głównej. Wskazał, że po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczenia organ właściwy wierzyciela jest zobowiązany wydać decyzję w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymywanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Organ wyjaśnił ponadto, że dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Od powyższej decyzji organu I instancji odwołanie złożył W. B., który podniósł, że organ administracji podejmuje działania, które się wykluczają i nie rozstrzygają meritum sprawy. Odwołujący wskazał, że niezrozumiałe jest działanie organu, który wydaje dwie decyzje tego samego dnia: pierwszą o umorzenie w całości postępowania, a drugą o zwrocie długu alimentacyjnego. Zdaniem W. B. organ powinien wydać w pierwszej kolejności decyzję o zwrocie należności, a dopiero po jej "uprawomocnieniu się" drugą decyzję rozstrzygającą kwestię umorzenia należności z tytułu otrzymywanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W. B. wniósł również drugie pismo z 22 kwietnia 2011 r., w którym przedstawił swoją trudną sytuację zdrowotną i finansową. Ponadto wyjaśnił, że powstałe w stosunku do niego zaległości są wynikiem błędu komornika. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uwzględniło odwołania i utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, wskazując, że została wydana zgodnie z art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Strona bowiem była zobowiązana do zwrotu wypłaconych z funduszu alimentacyjnego świadczeń wraz z ustawowymi odsetkami. Ostateczne określenie wysokości odsetek będzie dokonane dopiero po spłacie przez stronę zadłużenia głównego, tj. kwoty 2740,83 zł. Ponadto organ odwoławczy wyjaśnił, że W. B. jest dłużnikiem alimentacyjnym, gdyż jest osobą zobowiązaną do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, a egzekucja przeciwko niemu okazała się bezskuteczna. W okresie świadczeniowym 2009-2010 na podstawie decyzji administracyjnych nr [...], z dnia [...] zmienionej decyzją nr: [...] (k. 26), ustalono prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej B. B. w kwocie po 500 zł miesięcznie. Organ wskazał, że w okresie 12 miesięcy wypłacano z funduszu alimentacyjnego świadczenia w kwocie po 500 zł (12 miesięcy x 500 zł = 6000 zł). Kwota powyższa została pomniejszona o należności wyegzekwowane od dłużnika alimentacyjnego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym, które prawidłowo organ I instancji zaliczył na poczet zadłużenia dłużnika wynikającego z wypłaty świadczeń z funduszu B. B. Organ I instancji pomniejszył kwotę do zwrotu o 3259,17 zł. Kolegium ubocznie wskazało, że organ I instancji w uzasadnieniu decyzji powinien przedstawić sposób obliczania wysokości zobowiązania dłużnika alimentacyjnego, a nie tylko zamieścić w uzasadnieniu harmonogram wypłat świadczeń i wpłat komorniczych. Poza tym organ odwoławczy zauważył, że dłużnik może złożyć wniosek o umorzenie jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie W. B. wyjaśnił, że w dniu 11 grudnia 2010 r. złożył wniosek o umorzenie długu alimentacyjnego. Wobec decyzji Kolegium powstała obecnie taka sytuacja, że jego wniosek jest wcześniejszy od nakazania mu zwrotu należności alimentacyjnych. Nie wiadomo zatem jak ma się jego wniosek o umorzenie do decyzji o obowiązku zwrotu należności alimentacyjnych. Wskazał, że jest osobą niepełnosprawną, na rencie. Zdaniem skarżącego termin zwrotu należności określony w decyzji organu I instancji jest dla niego za krótki. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W myśl art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz. U. z 2009r., Nr 1, poz. 7) dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Zgodnie zaś z ust. 2 powołanego przepisu, organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Jak zatem z powyższego wynika, decyzja która zostaje wydana w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 27 ust. 2 cytowanej ustawy jest decyzją związaną i rozstrzygającą jedynie o kwestii zwrotu przedmiotowych należności. Oznacza to, że przy jej wydaniu organ nie bierze pod uwagę czynników subiektywnych, takich jak trudna sytuacja osobista czy finansowa zobowiązanego. Jedynymi przesłankami nałożenia obowiązku zwrotu należności wypłaconych tytułem świadczeń alimentacyjnych jest zatem niewykonywanie przez dłużnika ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego oraz otrzymanie tych świadczeń przez osobę uprawnioną z funduszu alimentacyjnego. Warto podkreślić, że postępowanie w tej sprawie wszczynane jest z urzędu. Jak wynika z akt omawianej sprawy, decyzją z dnia 20 października 2009 r. zmienioną następnie decyzją z dnia 5 stycznia 2010 r. Prezydent Miasta Lublin przyznał B. B., przedstawicielowi osoby uprawnionej, świadczenie z funduszu alimentacyjnego w wysokości 500 zł miesięcznie na okres od 1 października 2009 r. do 30 września 2010 r. Zatem w związku z zakończeniem okresu świadczeniowego organ administracji zobowiązany był do wydania decyzji nakazującej skarżącemu, jako dłużnikowi alimentacyjnemu, zwrot należności wypłaconych na rzecz jego syna z funduszu alimentacyjnego. Iloczyn łącznej wysokości wypłacanych miesięcznie świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz ilość miesięcy przypadająca na okres rozliczeniowy, zgodnie z obliczeniem organów, daje kwotę 2740,83 zł, do której zwrotu organowi właściwemu wierzyciela zobowiązany jest skarżący. Warto podkreślić, że skarżący do tak ustalonej kwoty nie wnosił zastrzeżeń, kwestionował natomiast termin wykonania decyzji o zwrocie wskazując, że jest dla niego za krótki. Z tym zarzutem nie można się jednak zgodzić. Jak wynika z akt sprawy organ I instancji wyznaczył skarżącemu 90-dniowy termin do zwrotu długu liczony od dnia kiedy decyzja stanie się ostateczna. W związku z tym, że ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie wskazuje powinności organu do określenia dłużnikowi terminu wykonania decyzji, określenie 90-dniowego terminu nie miało wpływu na wynik sprawy i prawidłowość zastosowanych przepisów. Trzeba bowiem zauważyć, że co do zasady decyzja staje się wykonalna w chwili kiedy staje się ostateczna, chyba, że został nadany jej rygor natychmiastowej wykonalności, co nie miało miejsca w omawianej sprawie. Dla rozstrzygnięcia sprawy nie miało znaczenia nie rozpoznanie wniosku skarżącego o umorzenie długu alimentacyjnego. Według art. 30 ust.2 wspomnianej ustawy umorzenie należności, o którym mowa w art. 30 ust. 1 cytowanej ustawy, jak i odroczenie terminu ich płatności albo rozłożenie na raty, może nastąpić jedynie na wniosek dłużnika w sytuacji kiedy przemawia za tym jego sytuacja dochodowa i rodzinna. O umorzeniu zaległości rozstrzyga zatem również organ właściwy wierzyciela, wydając w tej sprawie decyzję administracyjną (art. 30 ust. 3 ustawy), ale decyzja ta ma już charakter uznaniowy i jest wydawana w postępowaniu wszczynanym na wniosek strony. W tej sytuacji należy uznać, że decyzje o których mowa w przepisach art. 27 ust. 2 i art. 30 ust. 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, są decyzjami, które zapadają w odrębnych postępowaniach administracyjnych. Postępowania te zaś różni ich przedmiot, sposób wszczęcia, a także charakter decyzji, która je kończy (wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2011r. I OSK 337/11 CBOSA). Z tych zatem względów zgłoszenie przez skarżącego wniosku o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami skutkować musiało uznaniem tego żądania jako wniosku wszczynającego nowe postępowanie, prowadzone w trybie art. 30 ust. 2 omawianej ustawy. Z uwagi na powyższe, w ocenie Sądu, zaskarżona decyzja nie narusza prawa, w związku z czym skarga, jako nie mająca uzasadnionych podstaw, podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). O wynagrodzeniu radcy prawnego ustanowionego w ramach pomocy prawnej orzeczono na podstawie art. 250 powyższej ustawy oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) w związku z § 15 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).