II SA/Lu 466/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Asesor sądowy Jerzy Parchomiuk Protokolant Starszy asystent sędziego Jakub Polanowski po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 listopada 2018 r. sprawy ze skargi W. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. oddala skargę; II. przyznaje [...] Ł. S. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wynagrodzenie z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy), w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy) z tytułu podatku od towarów i usług. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta Ś. z dnia [...]., odmawiającą przyznania W. Ś. zasiłku celowego na zakup żywności z powodu przekroczenia kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Zdaniem Burmistrza wnioskodawca nie spełnia także przesłanek do przyznania specjalnego zasiłku celowego na podstawie art. 41 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Zaznaczono, że od [...]. korzysta z darmowych obiadów w kuchni im. Świętego [...]. W uzasadnieniu organu odwoławczego podano, że stosownie do art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. z 2018 r. poz. 1508 ) w celu zaspokojenia niezbędnej pomocy może zostać przyznany zasiłek celowy w szczególności na pokrycie całości lub części kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Z ustaleń zawartych w aktach sprawy wynika, że wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie trzymuje kontaktów z najbliższą rodziną, jego źródłem utrzymania jest wynagrodzenie ze środków zatrudnienia socjalnego. Jest zdrowy, otrzymuje wsparcie z pomocy społecznej w formie opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne dla osoby objętej indywidualnym programem zatrudnienia socjalnego, otrzymuje także bezpłatne obiady. Kolegium zgodziło się z organem I instancji, że dochód strony wynoszący [...] zł przekroczył kwotę ustawowego kryterium osoby samotnie gospodarującej, uprawniające do świadczeń z pomocy społecznej. Zdaniem organu strona jest w stanie samodzielnie wygospodarować środku na przeprowadzenie remontu mieszkania we własnym zakresie, z wykorzystaniem własnych możliwości finansowych, a co za tym idzie, jest w stanie wygospodarować środki także na zakup posiłku lub żywności. Biorąc zaś pod uwagę jej wydatki, choćby na zakup smartfona w kwocie [...]zł organ zauważył, że pomoc społeczna wspiera osoby lub rodziny, które potrzebują zaspokojenia elementarnych potrzeb. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego W. Ś. podniósł, że został źle zrozumiany. Nie żądał bowiem pomocy na zakup żywności, ale na remont mieszkania. Jako dowód wskazywał fakturę za zakup materiałów budowlanych potrzebnych do dalszych prac. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004r. o pomocy społecznej ( Dz. U z 2017r. poz. 1769 ) pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Rodzaj, forma i rozmiar świadczeń z pomocy społecznej powinny być natomiast odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 ). Jedną z form pomocy społecznej jest świadczenie pieniężne w postaci zasiłku celowego, który zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Przyznanie powyższego świadczenia uwarunkowane jest jednak zachowaniem kryterium dochodowego, które w przypadku osoby samotnie gospodarującej – stosownie do art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy i § 1 pkt 1 lit "a" rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015r. r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 1058) wynosi 634 zł. Tymczasem zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy wskazuje, że dochód skarżącego, jako osoby samotnie gospodarującej przekracza ww. kryterium dochodowe. Skarżący otrzymuje wynagrodzenie jako uczestnik Centrum Integracji Społecznej w Stowarzyszeniu [...] które w styczniu 2018r. wyniosło [...] zł, netto zaś [...] złotych. Wobec przekroczenia ustawowego kryterium dochodowego organy obu instancji zasadnie uznały, że skarżący nie spełnia warunku umożliwiającego przyznanie mu zasiłku celowego na podstawie art. 39 ust. 1 i 2 ustawy, bez względu na to, czy wniosek dotyczył przyznania zasiłku na zakup żywności, czy pokrycie kosztów zakupu materiałów niezbędnych do remontu mieszkania. Trafnie także stwierdzono, że skarżący nie spełnia przesłanek do przyznania mu pomocy na podstawie art. 41 ustawy w formie specjalnego zasiłku celowego. Zgodnie z tym przepisem w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi (pkt 1), ewentualnie zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową (pkt 2). Rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania specjalnego zasiłku celowego – jak wynika wprost z przytoczonego przepisu – zależy zatem od uznania organu, który nie będąc związany ścisłymi kryteriami przyznania tego świadczenia ustala, czy w danej sprawie ma miejsce "szczególnie uzasadniony przypadek". W orzecznictwie podnosi się, że "szczególnie uzasadniony przypadek" w rozumieniu powyższego przepisu dotyczy wyłącznie sytuacji drastycznych, niecodziennych i wykraczających poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości ( wyrok NSA z dnia 14 października 2010 r. I OSK 803/10, LEX nr 745329). Przypadek powodujący przyznanie świadczenia na tej podstawie nie może tym samym należeć do przypadków zwykłych, powszechnych, zazwyczaj występujących. "Szczególnie uzasadniony przypadek" w rozumieniu ww. przepisu, to taka sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów kwalifikacyjnych w stosunku do istniejącego stanu rzeczy pozwala stwierdzić, że tak drastyczne, czy tak dotkliwe w skutkach i ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych, ale do zdarzeń nadzwyczajnych (por. także wyrok NSA z dnia 29 czerwca 2016 r. sygn. akt I OSK 1077/16, LEX nr 2082436). Wprawdzie organ I instancji jedynie zdawkowo stwierdził, że skarżący nie spełnia powyższego warunku, a organ odwoławczy skłonił się do tego poglądu, to akta sprawy dają wystarczający pogląd na sytuację skarżącego, aby powyższe stanowisko podzielić. Z aktualizacji wywiadu rodzinnego wynika, że jest zdrowy, mieszka sam w jednopokojowym mieszkaniu jego babci, jest kawalerem, ma stałe dochody, pracuje w nocy jako ochroniarz, korzysta z bezpłatnych obiadów w kuchni [...]. Za "szczególnie uzasadniony przypadek" w rozumieniu powyższego przepisu nie można uznać przeprowadzenie remontu w mieszkaniu. Żadna z tak określonych okoliczności w sprawie nie ma miejsca, także skarżący w skardze nawet nie usiłował wykazać, aby zaistniały jakiekolwiek nadzwyczajne zdarzenia usprawiedliwiające uzyskanie świadczenia, niezależnie od uzyskanych dochodów. Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz U z 2018r. poz. 1302 ) skargę należało oddalić. O wynagrodzeniu adwokata orzeczono na podstawie art. 250 wspomnianej ustawy w związku z §21 ust. 1 pkt.1 lit. c ) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu ( Dz. U z 2016r. poz. 1714 ze zmianami). Wynagrodzenie wynosi 240 zł podwyższone, stosownie do § 4 ust. 3 rozporządzenia, o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki 23 % podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług.