II SA/Lu 476/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Sidor, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Referent Marzena Okoń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 listopada 2009 r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego I. oddala skargę; II. przyznaje [...] A. S. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 52,80 zł (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt dwa grosze) należnego podatku od towarów i usług. Decyzją z dnia 19 maja 2009r., nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. po rozpoznaniu odwołania Z. W. utrzymało w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w N. z dnia 14 kwietnia 2009r., nr [...] odmawiającą przyznania mu specjalnego zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup kuchenki elektrycznej dwupaleniskowej. W uzasadnieniu wyjaśniono, że decyzja organu I instancji została wydana wskutek ponownego rozpoznania wniosków Z. W. z dnia 10 września 2008 r. i z 2 października 2008 r. (w związku z uchyleniem przez SKO w L. decyzją z dnia 29 grudnia 2008 r., nr [...] decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w N. z dnia 3 listopada 2008 r., nr [...]) oraz wniosku z dnia 17 lutego 2009 r. o świadczenie na zakup kuchenki elektrycznej. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, iż nie ma podstaw do przyznania Z. W. specjalnego zasiłku celowego. Organy zgodnie ustaliły, że Z. W. utrzymuje się wyłącznie z renty przyznanej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w wysokości 555,95 zł miesięcznie i kwota ta jest wyższa niż ustawowe kryterium dochodowe. Wprawdzie faktycznie pobiera on niższe wynagrodzenie tj. 396,95 zł w związku z zajęciem renty przez komornika, to jednak okoliczność ta w świetle obowiązujących przepisów nie podlega uwzględnieniu przy ustalaniu kryterium dochodowego. Z. W. jest trwale niezdolny do pracy (orzeczenie lekarza orzecznika ZUS nr [...]) i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności typu "P" (orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w L.); z tego powodu wymaga stałego leczenia i przyjmowania leków. Jego miesięczne wydatki to: opłaty za energię elektryczną, telefon komórkowy, wodę, leki i wywóz nieczystości. Łączna wysokość wydatków wskazanych w ostatnim wywiadzie środowiskowym wyniosła 132zł. Z. W. jest osobą samotnie gospodarującą, gdyż pozostaje w separacji z żoną, która choć mieszka w tym samym budynku, nie pomaga mężowi. Wnioskodawca zajmuje kuchnię i pokój, natomiast przedpokój i łazienka są wspólne. Decyzją z dnia 12 stycznia 2009r. (nr [...] przyznano Z. W. specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi na okres od 22 stycznia 2009r. do 31 grudnia 2009r. w wymiarze 6 godzin w dni powszednie, z wyłączeniem sobót, niedziel i dni świątecznych. Natomiast decyzją nr [...], wydaną również w dniu 12 stycznia 2009 r., udzielono mu pomocy w ramach rządowego programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w formie zasiłku celowego w wysokości 200 zł miesięcznie na okres od 1 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2009 r. z przeznaczeniem na zakup żywności. Z kolei decyzją nr [...] z dnia 12 czerwca 2008r., przyznano Z. W. specjalny zasiłek celowy w formie niepieniężnej na zakup pralki i kuchenki elektrycznej w łącznej kwocie 514 zł. Organy ustaliły, że Z. W. zakupił pralkę i kuchenkę elektryczną, przy czym z pralki korzysta, natomiast kuchenkę elektryczną zwrócił do Ośrodka Pomocy Społecznej stwierdzając, że nie zaspokaja ona jego potrzeb w zakresie przygotowywania posiłków. Zdaniem organów, w tej sytuacji nie ma podstaw do przyznania Z. W. specjalnego zasiłku celowego na zakup kuchenki elektrycznej dwupalnikowej, tym bardziej, że jego aktualna sytuacja tego nie uzasadnia, bowiem poza rentą otrzymuje on pomoc w postaci zasiłku na zakup żywności w kwocie 200zł miesięcznie. Organy wyjaśniły jednocześnie, że z uwagi na trudną współpracę z wnioskodawcą oraz na jego chorobę psychiczną, nie było możliwe przeprowadzenie aktualizacyjnego wywiadu środowiskowego, dlatego stan faktyczny ustalono w oparciu o wiedzę ogólną i materiały zgromadzone w Ośrodku: ostatni wywiad środowiskowy z dnia 14 października 2008r., oświadczenia skarżącego oraz oświadczenie sporządzone przez opiekunkę T. Z. sprawującą specjalistyczne usługi opiekuńcze, a także orzeczenia lekarskie. Skargę do sądu administracyjnego wniósł Z. W., kwestionując ogólnie rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L., zarzucając organowi stałe naruszanie prawa. Podkreślił, że faktycznie jego dochód wynosi 400zł, a kuchenka elektryczna, jako podstawowy sprzęt, jest mu potrzebna od dawna. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem. Zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Skarżący wnosił o przyznanie zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup kuchenki elektrycznej dwupalnikowej. W świetle obowiązujących przepisów przyznanie zasiłku celowego uzależnione jest zasadniczo od wysokości dochodu, które nie może przekroczyć tzw. kryterium dochodowego wynoszącego dla osoby samotnie gospodarującej 477 zł miesięcznie. (art. 39 w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej /Dz.U. z 2004r., Nr 64, poz.593 z późn. zm./ zwanej dalej ustawą) Zasiłek celowy może być przyznany również wtedy, gdy dochód wnioskodawcy przekracza kryterium dochodowe, ale jednocześnie zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności. (art. 41 ustawy). Należy podkreślić, że w każdym przypadku, a więc zarówno w odniesieniu do zasiłku celowego (zwykłego), jak i specjalnego zasiłku celowego decyzja organu wydawana jest w oparciu o tzw. uznanie administracyjne. Oznacza ono przyznanie organowi administracji pewnego stopnia swobody przy podejmowaniu decyzji, pozwalającej na wybór kilku prawnie dopuszczalnych wariantów rozstrzygnięć tego, który organ uważa za najbardziej właściwy. O tym, jaka ma być treść wydawanej decyzji decyduje wyobrażenie organu o celowości wydania decyzji konkretnej treści. Cechą specyficzną tego zagadnienia jest to, że decyzja taka nie podlega kontroli sądowej z punktu widzenia owej celowości. (por. I. Bogucka, Państwo prawne a problem uznania administracyjnego, Państwo i Prawo 1992, z. 10, s.32 i nast.) nie oznacza to jednak wyłączenia decyzji uznaniowych całkowicie spod kontroli sądowej. Obowiązujące przepisy nie przewidują swobodnego uznania organów administracji. Kontrola ta jest jednak ograniczona. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 maja 2002r. (SA/Sz 2548/00, niepubl.) kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy organ administracji uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych, mających znaczenie w sprawie oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów. Kontrola sądu dotyczy więc prawidłowości postępowania organu administracji poprzedzającego wydanie decyzji. W szczególności polega ona na sprawdzeniu czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy zgodnie z obowiązkami nałożonymi na organy w przepisach art. 7, 77 § 1 i 80 kpa. W niniejszej sprawie przeprowadzono wyczerpująco postępowanie dowodowe, a w konsekwencji nie można zarzucić organom naruszenia przepisów prawa i przekroczenia granic uznania administracyjnego. W szczególności zaskarżone rozstrzygnięcie zostało poprzedzone wyczerpującym - na miarę możliwości organu, biorąc pod uwagę trudną współpracę ze skarżącym - postępowaniem dowodowym. Podjęto próby skontaktowania się ze skarżącym w celu uaktualnienia wywiadu środowiskowego (wezwanie z dnia 9 lutego 2009r., pismo z dnia 29 stycznia 2009r., z dnia 18 lutego 2009r. i z dnia 9 marca 2009r., notatka służbowa z dnia 3 lutego 2009r., z dnia 16 lutego 2009r., z dnia 12 marca 2009r., pismo z dnia 16 marca 2009r.), zaczerpnięto informacji na temat jego aktualnej sytuacji życiowej i potrzeb od jego opiekunki T. Z. (oświadczenie z dnia 18 marca 2009r.), a także uwzględniono wszelkie pisemne oświadczenia skarżącego i znane z urzędu orzeczenia lekarskie, potwierdzające całkowitą niezdolność skarżącego do pracy i jego umiarkowany stopień niepełnosprawności typu "P". Prawidłowe jest ustalenie organów obu instancji, iż nie było podstaw do przyznania skarżącemu zasiłku celowego w oparciu o art. 39 ustawy, bowiem jego dochód, jako osoby samotnie gospodarującej, jest wyższy od ustawowego kryterium dochodowego wynoszącego 477zł. Przy ustalaniu tego dochodu, prawidłowo nie odliczono kwot potrącanych przez komornika, gdyż potrącenia takie nie stanowią kwot pomniejszających dochód zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. W ocenie Sądu, organy nie przekroczyły także granic przysługującego im uznania administracyjnego odmawiając przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku celowego na podstawie art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Rozstrzygnięcie zostało obszernie i przekonywająco uzasadnione. Słusznie w nim zwrócono uwagę na fakt, że skarżący otrzymał już wcześniej pomoc finansową na zakup kuchenki elektrycznej, jednak dobrowolnie z tej pomocy zrezygnował, zwracając zakupioną kuchenkę organowi. Poza tym wskazano, że skarżący systematycznie otrzymuje inne rodzaje pomocy, w tym m.in. z programu rządowego Pomoc państwa w zakresie dożywiania oraz korzysta ze specjalistycznych usług opiekuńczych, co świadczy o tym, że jego sytuacja nie należy do szczególnie uzasadnionych. Trafne jest stanowisko organów, że pomoc społeczna nie może stanowić stałego źródła dochodu wnioskodawcy, lecz ma służyć jego wspieraniu w przezwyciężaniu trudnej sytuacji życiowej. Z powyższych względów Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja prawa nie narusza, a skarga, jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlega oddaleniu na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) O wynagrodzeniu ustanowionego z urzędu adwokata orzeczono na podstawie art. 250 cyt. ustawy oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2002r., Nr 163, poz.1348 ze zm.)