II SA/Lu 476/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Sędziowie WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca), WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Referent stażysta Paweł Kobylarz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie usunięcia nasypu ziemnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] października 2016 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania A. R. od decyzji Wójta Gminy K., z dnia [...] sierpnia 2016 r. znak: IR. 6331.[...].5.2016 orzekającej o zobowiązaniu A. R. do usunięcia nadmiaru gruntu z terenu przy granicy działki nr [...] z działką nr [...], położoną w miejscowości D., gmina K. i zrównania jej powierzchni do wysokości nieprzekraczającej poziomu działki nr [...] – uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że postępowanie dotyczące naruszenia stosunków wodnych na gruncie organ I instancji wszczął na wniosek A. K. – pełnomocnika właścicielki działki nr [...] położonej w [...] – A. S.. Podczas oględzin z udziałem stron ustalono, że nastąpiło podniesienie poziomu działki nr [...] o około 30 cm, co spowodowało zmianę naturalnego ukształtowania terenu oraz skutkowało powstaniem rowu, z którego nie ma odpływu. Wójt Gminy K. uznał, ze doszło do zmiany stanu wody na gruncie i zasadnym jest nakazanie usunięcia nasypu ziemnego. Rozpoznając sprawę na skutek odwołania A. R. Kolegium wskazało, że bezspornie sprawa dotyczy zmiany stosunków wodnych na gruncie i podlega rozpoznaniu na podstawie art. 29 ustawy z dnia [...] lipca 2001 r. Prawo wodne. Organy administracji powinny zatem ustalić czy zachodzą przesłanki wymienione w tym przepisie. W sprawach z zakresu naruszenia stanu wody na gruncie, ocena dokonanej zmiany wymaga co do zasady wiadomości specjalnych i fachowej wiedzy z zakresu hydrologii, postępowań wodnoprawnych oraz umiejętności przeprowadzenia odpowiednich analiz, badań i pomiarów, a więc sporządzenia opinii. Organ odwoławczy wskazał, że należy ustalić z udziałem biegłego odpowiedniej specjalności czy poprzez działanie właścicieli nieruchomości nr [...] i nr [...] nastąpiła zmiana ukształtowania terenu powodująca szkodę na sąsiednich nieruchomościach. Jest to tym bardziej konieczne, że w treści decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. L. z dnia [...] września 2009 r. wskazano m.in. na błędy konstruktorskie dachów budynków inwentarskich na działce nr [...], powodujące zaleganie wody na w/w działce oraz niekontrolowany odpływ wód opadowych na działkę nr [...], będącą własnością A. R.. Kolegium uznało za niewystarczający dla podjęcia decyzji w tej sprawie sporządzony przez pracowników Urzędu Gminy protokół z oględzin przedmiotowych nieruchomości. W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. A. R. opisała tok postępowania w sprawach toczących się między nią a sąsiadem A. K., w tym postępowań prowadzonych przez Inspektorat Nadzoru Budowlanego w T. L.. Wskazała, że odprowadzenie wód z dachów budynków sąsiada następuje na jej działkę, co powoduje zalewanie. Przyznała, że aby ratować murowany dom "podsypała niewiele ziemi na swojej posesji". Ponadto podniosła, że A. K. zaniżył swoją nieruchomość w stosunku do jej nieruchomości. Wniosła o "zajecie się jej sprawą i przyjazd na miejsce, zbadanie po czyjej stronie dzieje się krzywda". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja Samorządowego Odwoławczego nie narusza obowiązujących przepisów. Została ona wydana w oparciu o art. 138 § 2 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Zaskarżona decyzja SKO ma więc charakter kasacyjny i nie przesądza, jakie rozstrzygnięcie wyda organ I instancji po ponownym przeprowadzeniu wyczerpującego postępowania wyjaśniającego. Wprawdzie wydawanie decyzji o charakterze kasacyjnym dopuszczalne jest zupełnie wyjątkowo, gdyż stanowi wyłom od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy, to w niniejszej sprawie było ono uzasadnione. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zasadnie uznało bowiem, że organ I instancji naruszył przepisy postępowania tj. art. 7, 77, 80 k.p.a. i pozostały do wyjaśnienia istotne, podstawowe dla rozstrzygnięcia okoliczności. Wydanie w tej sytuacji decyzji merytorycznej przez organ odwoławczy, nawet po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w trybie art. 136 k.p.a. - naruszałoby wyrażoną w art. 15 k.p.a. zasadę dwuinstancyjności. Postępowanie toczyło się na podstawie art. 29 Prawa wodnego, zgodnie z którym właściciel gruntu, o ile przepisy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. (ust. 3). Stosownie do treści tego przepisu, jeżeli właściciel gruntu poprzez swoje działania, spowoduje zmianę stanu wody na gruncie, który będzie miał negatywny wpływ na grunty sąsiednie, właściwy organ, w formie decyzji, może nakazać mu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Obciążenie właściciela gruntu obowiązkami, o jakich mowa w art. 29 Prawa wodnego wymaga poczynienia szeregu ustaleń. Należy ustalić przede wszystkim okoliczności odnoszące się do tego, kiedy i jakiego charakteru działania zostały podjęte przez właściciela gruntu, oraz jaki był stan wody na gruncie w okresie bezpośrednio poprzedzającym te działania, a następnie zweryfikowania, czy podjęte przez właściciela gruntu działania spowodowały zmianę stanu wody na gruncie i czy ów zmieniony stan wody spowodował szkodliwe następstwa na gruntach sąsiednich. W niniejszej sprawie, jak słusznie wskazało Kolegium, ustaleń takich, w odpowiednim zakresie, organ I instancji nie uczynił. Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że rozstrzygnięcie tych zagadnień, wymaga wiadomości specjalnych biegłego hydrologa. Z tych względów Sąd – podobnie jak Kolegium – nie przesądza kierunku rozstrzygnięcia sprawy. Zwraca jedynie uwagę, że w sprawie nie wyjaśniono kluczowych i istotnych okoliczności. SKO wskazało, że organ I instancji powinien zweryfikować prawdziwość twierdzeń skarżącej zawartych m.in. w jej piśmie do Wójta Gminy K. z dnia [...] marca 2016 r., załączonym do pisma uzupełniającego odwołanie z dnia [...] września 2016 r. Z udziałem biegłego odpowiedniej specjalności, organ orzekający powinien ustalić czy poprzez działanie właścicieli danych posesji nastąpiła zmiana ukształtowania terenu powodująca szkodę dla nieruchomości sąsiednich. Dodatkowym czynnikiem do rozważenia są zalecenia i stwierdzenia wynikające z treści decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. L. z dnia [...] września 2009 r., gdzie wskazano m.in. na błędy konstruktorskie dachów budynków inwentarskich na działce nr [...], powodujące zaleganie wody na w/w/ działce oraz niekontrolowany odpływ wód opadowych na działkę nr [...], będącą własnością skarżącej. Sąd zgadza się ze stanowiskiem, że dla prawidłowego rozstrzygnięcia tych kwestii zasadne będzie rozważenie powołania biegłego z zakresu hydrologii. Prawidłowo także Kolegium uznało, że niewystarczający do podjęcia decyzji przez organ I instancji był protokół z oględzin przedmiotowych nieruchomości sporządzony przez pracowników Urzędu Gminy K.. Dokument ten jest dowodem w sprawie, jednakże ze względu na specyfikę przedmiotu rozstrzygnięcia, wymagana jest tu wiedza specjalna. Zakres okoliczności niezbędnych do wyjaśnienia w sprawie był na tyle szeroki, że nie mógł zostać uzupełniony w postępowaniu odwoławczym. Wydanie przez SKO decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. było zatem uzasadnione. Natomiast odnosząc się do wniosku skarżącej dotyczącego dokonania przez Sąd oględzin jej nieruchomości, stwierdzić należy, że zgodnie z treścią art. 106 § 3 p.p.s.a sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Sąd nie ma zatem możliwości prowadzenia postępowania dowodowego w innym zakresie. Mając na względzie powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.