II SA/Lu 477/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Sidor, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Referent Marzena Okoń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 listopada 2009 r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie usług opiekuńczych I. oddala skargę; II. przyznaje [...] A. S. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 52,80 zł (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt dwa grosze) należnego podatku od towarów i usług. Decyzją z dnia 19 czerwca 2009r., nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. po rozpoznaniu odwołania Z. W. utrzymało w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w N. z dnia 14 kwietnia 2009r., nr [...] odmawiającą przyznania usług opiekuńczych. W uzasadnieniu wyjaśniono, że sprawa dotyczy wniosku Z. W. z dnia 21 stycznia 2009r. o przyznanie usług socjalnych w trybie pilnym, wniosku z dnia 21 stycznia 2009r. o przyznanie usług opiekuńczych w wymiarze 6 godzin na dobę do wykonywania prac ciężkich i wniosku z dnia 4 lutego 2009r. o niezwłoczne zatrudnienie osoby do pomocy lub inne rozstrzygnięcie o udzielenie pomocy przez osoby drugie (prace poza opieką specjalistyczną). Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, iż wnioski nie mogą być uwzględnione. Organy zgodnie ustaliły, że Z. W. utrzymuje się wyłącznie z renty przyznanej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w wysokości 555,95zł miesięcznie i kwota ta jest wyższa niż ustawowe kryterium dochodowe. Wprawdzie faktycznie pobiera on niższe wynagrodzenie tj. 396,95 zł w związku z zajęciem renty przez komornika, to jednak okoliczność ta w świetle obowiązujących przepisów nie podlega uwzględnieniu przy ustalaniu kryterium dochodowego. Z. W. jest trwale niezdolny do pracy (orzeczenie lekarza orzecznika ZUS nr [...]) i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności typu "P" (orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w L.); z tego powodu wymaga stałego leczenia i przyjmowania leków. Jego miesięczne wydatki to: opłaty za energię elektryczną, telefon komórkowy, wodę, leki i wywóz nieczystości. Łączna wysokość wydatków wskazanych w ostatnim wywiadzie środowiskowym wyniosła 132zł. Z. W. jest osobą samotnie gospodarującą, gdyż pozostaje w separacji z żoną, która choć mieszka w tym samym budynku, nie pomaga mężowi. Wnioskodawca zajmuje kuchnię i pokój, natomiast przedpokój i łazienka są wspólne. Z powodu choroby psychicznej przyznano Z. W. decyzją z dnia 12 stycznia 2009r., Nr [...] specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi w okresie od 22 stycznia 2009r. do 31 grudnia 2009r. w wymiarze 6 godzin w dni powszednie z wyłączeniem sobót, niedziel i dni świątecznych. Przyznane usługi objęły pomoc w zakresie samoobsługi, zwłaszcza przy wykonywaniu czynności gospodarczych i porządkowych, w tym umiejętności utrzymania i prowadzenia domu. Organy rozpoznając niniejszą sprawę uznały, że stan zdrowia Z. W. nie wymaga przyznania mu dodatkowych świadczeń czy innych usług. Informacje uzyskane od opiekunki i osób widujących Z. W. w miejscu zamieszkania i poza tym miejscem wskazują, że potrafi on samodzielnie poruszać się bez opieki osób drugich. Nawiązuje kontakty z ludźmi, samodzielnie robi zakupy, chodzi do ośrodka zdrowia i jest w stanie wykonywać szereg czynności samodzielnie. Dba o higienę osobistą i wygląd zewnętrzny. Jest sprawny fizycznie. Składa w OPS w N. pisma we własnych sprawach, jak i w sprawach żony. Brak jest zatem podstaw do przyznania dodatkowych usług. Poza orzeczeniem o niepełnosprawności wnioskodawca nie posiada żadnych innych dokumentów wskazujących na potrzebę dodatkowych usług, a czynności, o które wnioskuje, potrafi wykonywać samodzielnie. Organy wyjaśniły jednocześnie, że z uwagi na trudną współpracę z wnioskodawcą oraz na jego chorobę psychiczną, nie było możliwe przeprowadzenie aktualizacyjnego wywiadu środowiskowego, dlatego stan faktyczny ustalono w oparciu o wiedzę ogólną i materiały zgromadzone w Ośrodku: ostatni wywiad środowiskowy z dnia 14 października 2008r., oświadczenia skarżącego oraz oświadczenie sporządzone przez opiekunkę T. Z. sprawującą specjalistyczne usługi opiekuńcze, a także o orzeczenia lekarskie. Skargę do sądu administracyjnego wniósł Z. W., kwestionując ogólnie rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. i domagając się uchylenia decyzji organów administracyjnych obu instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Następnie skarżący złożył pismo procesowe z dnia 1 listopada 2009r., w którym zarzucił, że organ rozpoznał jedynie wniosek o przyznanie usług opiekuńczych, podczas, gdy skarżący wnosił także o przyznanie świadczenia na opłacenie pomocy osób drugich, wykonujących inne "ciężkie i cięższe prace wiejskie", jak np. rąbanie drzewa, koszenie traw, karczowanie krzaków. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem. Zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Podstawą jej wydania był art. 50 ustawy z dnia 12 marca 2004r. ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2004r., Nr 64, poz.593 z późn. zm.), zgodnie z którym osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona, przysługuje pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych.( §1) W świetle § 5 cyt. przepisu ustalenie zakresu, okresu i miejsca świadczenia usług opiekuńczych należy do uznania ośrodka pomocy społecznej. Jest to tzw. uznanie administracyjne, które pozwala organowi administracji na wybór rozstrzygnięcia. Uznanie oznacza przyznanie organowi administracji pewnego stopnia swobody przy podejmowaniu decyzji, pozwalającej na wybór kilku prawnie dopuszczalnych wariantów rozstrzygnięć tego, który organ uważa za najbardziej właściwy. O tym, jaka ma być treść wydawanej decyzji decyduje wyobrażenie organu o celowości wydania decyzji konkretnej treści. Cechą specyficzną tego zagadnienia jest to, że decyzja taka nie podlega kontroli sądowej z punktu widzenia owej celowości. (por. I. Bogucka, Państwo prawne a problem uznania administracyjnego, Państwo i Prawo 1992, z. 10, s.32 i nast.) nie oznacza to jednak wyłączenia decyzji uznaniowych całkowicie spod kontroli sądowej. Obowiązujące przepisy nie przewidują swobodnego uznania organów administracji. Kontrola ta jest jednak ograniczona. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 maja 2002r. (SA/Sz 2548/00, niepubl.) kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy organ administracji uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych, mających znaczenie w sprawie oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów. Kontrola sądu dotyczy więc prawidłowości postępowania organu administracji poprzedzającego wydanie decyzji. W szczególności polega ona na sprawdzeniu czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy zgodnie z obowiązkami nałożonymi na organy w przepisach art. 7, 77 § 1 i 80 kpa. W niniejszej sprawie zaskarżone rozstrzygnięcie zostało poprzedzone wyczerpującym - na miarę możliwości organu, biorąc pod uwagę trudną współpracę ze skarżącym - postępowaniem dowodowym. Podjęto próby skontaktowania się ze skarżącym w celu uaktualnienia wywiadu środowiskowego (wezwanie z dnia 9 lutego 2009r., pismo z dnia 29 stycznia 2009r., z dnia 18 lutego 2009r. i z dnia 9 marca 2009r., notatka służbowa z dnia 3 lutego 2009r., z dnia 16 lutego 2009r., z dnia 12 marca 2009r., pismo z dnia 16 marca 2009r.), zaczerpnięto informacji na temat jego aktualnej sytuacji życiowej i potrzeb od jego opiekunki T. Z. (oświadczenie z dnia 18 marca 2009r.), a także uwzględniono wszelkie pisemne oświadczenia skarżącego i znane z urzędu orzeczenia lekarskie, potwierdzające całkowitą niezdolność skarżącego do pracy i jego umiarkowany stopień niepełnosprawności typu "P". Rozstrzygnięcie zostało obszernie i przekonywająco uzasadnione. Słusznie w nim zwrócono uwagę na fakt, że skarżący korzysta z usług opiekuńczych przyznanych mu przez organ decyzją z dnia 12 stycznia 2009r., Nr [...] na okres od 22 stycznia 2009r. do 31 grudnia 2009r. w wymiarze 6 godzin w dni powszednie w wyłączeniem sobót, niedziel i dni świątecznych. Wbrew zarzutom skarżącego, ze względu na uznaniowy charakter świadczenia organ nie miał obowiązku przyznawać skarżącemu innych usług ani też świadczenia pieniężnego na pokrycie takich dodatkowych usług, wykonywanych przez inne osoby na zlecenie skarżącego. Dokonana przez organ analiza sytuacji życiowej skarżącego nie nosi znamion dowolności, dlatego decyzja wydana na jej podstawie nie może być przez Sąd kwestionowana. Z powyższych względów stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja prawa nie narusza, a skarga, jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlega oddaleniu na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) O wynagrodzeniu ustanowionego z urzędu adwokata orzeczono na podstawie art. 250 cyt. ustawy oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2002r., Nr 163, poz.1348 ze zm.).