II SA/Lu 478/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Sidor, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Referent Marzena Okoń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 listopada 2009 r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego I. oddala skargę; II. przyznaje [...] A. S. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 52,80 zł (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt dwa grosze) należnego podatku od towarów i usług. Decyzją z dnia 19 maja 2009r., znak: [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. po rozpoznaniu odwołania Z. W. utrzymało w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w N. z dnia 14 kwietnia 2009r., nr [...] o przyznaniu Z. W. specjalnego zasiłku celowego w formie rzeczowej – 300 kg węgla. W uzasadnieniu wyjaśniono, że decyzja organu I instancji została wydana w wyniku rozpatrzenia wniosków z dnia 23 stycznia 2009r. i 30 marca 2009r. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, stwierdzając, że przyznano skarżącemu pomoc w wystarczającym wymiarze. Organy zgodnie ustaliły, że Z. W. utrzymuje się wyłącznie z renty przyznanej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w wysokości 555,95 zł miesięcznie i kwota ta jest wyższa niż ustawowe kryterium dochodowe. Wprawdzie faktycznie pobiera on niższe wynagrodzenie tj. 396,95 zł w związku z zajęciem renty przez komornika, to jednak okoliczność ta w świetle obowiązujących przepisów nie podlega uwzględnieniu przy ustalaniu kryterium dochodowego. Z. W. jest trwale niezdolny do pracy (orzeczenie lekarza orzecznika ZUS nr [...]) i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności typu "P" (orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w L.); z tego powodu wymaga stałego leczenia i przyjmowania leków. Jego miesięczne wydatki to: opłaty za energię elektryczną, telefon komórkowy, wodę, leki i wywóz nieczystości. Łączna wysokość wydatków wskazanych w ostatnim wywiadzie środowiskowym wyniosła 132zł. Z. W. jest osobą samotnie gospodarującą, gdyż pozostaje w separacji z żoną, która choć mieszka w tym samym budynku, nie pomaga mężowi. Wnioskodawca zajmuje kuchnię i pokój, natomiast przedpokój i łazienka są wspólne. Cały dom jest ogrzewany węglem, zaś posiłki przygotowywane są na kuchni węglowej, przy czym z pisemnego oświadczenia opiekunki T. Z. wynika, że kuchnia w okresie prowadzenia postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie nie była używana z powodu braku węgla, a zatem pomoc na ten cel jest uzasadniona. Mając na uwadze, że decyzją z dnia 23 grudnia 2008r. już raz przyznano Z. W. zasiłek celowy w postaci 1000 kg węgla, a w dacie podejmowania decyzji, tj. w dniu 14 kwietnia 2009r. sezon grzewczy dobiegał końca, przyznano mu 300kg węgla. Organy wyjaśniły jednocześnie, że z uwagi na trudną współpracę z wnioskodawcą oraz jego chorobę psychiczną, nie było możliwe przeprowadzenie aktualizacyjnego wywiadu środowiskowego, dlatego stan faktyczny ustalono w oparciu o wiedzę ogólną i materiały zgromadzone w Ośrodku: ostatni wywiad środowiskowy z dnia 14 października 2008r., oświadczenia skarżącego oraz oświadczenie sporządzone przez opiekunkę T. Z. sprawującą specjalistyczne usługi opiekuńcze oraz orzeczenia lekarskie. Skargę do sądu administracyjnego wniósł Z. W., domagając się uchylenia wydanych w sprawie decyzji organów obu instancji. Podnosił, że nie ma możliwości samodzielnego odebrania 300 kg węgla od spółki "C.", wskazanej w decyzji organu I instancji, do czego będzie zmuszony, bowiem spółka ta dowozi na miejsce wyłącznie 1000 kg; poza tym sprzedawany przez tę spółkę węgiel jest słabej jakości. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Następnie skarżący złożył obszerne pismo procesowe z dnia 1 listopada 2009r., w którym zarzucał stałe naruszanie przez organy administracyjne przepisów prawa, zarówno materialnego, jak i procesowego oraz działanie "na szkodę skarżącego". Podniósł, że poprzednio przyznany węgiel w ilości 1000kg został zużyty w okresie październik 2008r. - luty 2009r. i obecnie jest mu niezbędny węgiel w większej ilości niż 300 kg. Skarżący podkreślił, że nie ma środków na dokonanie zakupu węgla z własnych środków. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem. Zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Podstawą jej wydania był art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej /Dz.U. z 2004r., Nr 64, poz.593 z późn. zm./ zwanej dalej ustawą. Przepis ten stanowi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach zasiłek celowy może być przyznany osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe. Przyznanie zasiłku celowego następuje w oparciu o tzw. uznanie administracyjne. Oznacza ono przyznanie organowi administracji pewnego stopnia swobody przy podejmowaniu decyzji, pozwalającej na wybór kilku prawnie dopuszczalnych wariantów rozstrzygnięć tego, który organ uważa za najbardziej właściwy. O tym, jaka ma być treść wydawanej decyzji decyduje wyobrażenie organu o celowości wydania decyzji konkretnej treści. Cechą specyficzną tego zagadnienia jest to, że decyzja taka nie podlega kontroli sądowej z punktu widzenia owej celowości. (por. I. Bogucka, Państwo prawne a problem uznania administracyjnego, Państwo i Prawo 1992, z. 10, s.32 i nast.) nie oznacza to jednak wyłączenia decyzji uznaniowych całkowicie spod kontroli sądowej. Obowiązujące przepisy nie przewidują swobodnego uznania organów administracji. Kontrola ta jest jednak ograniczona. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 maja 2002r. (SA/Sz 2548/00, niepubl.) kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy organ administracji uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych, mających znaczenie w sprawie oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów. Kontrola sądu dotyczy więc prawidłowości postępowania organu administracji poprzedzającego wydanie decyzji. W szczególności polega ona na sprawdzeniu czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy zgodnie z obowiązkami nałożonymi na organy w przepisach art. 7, 77 § 1 i 80 kpa. W niniejszej sprawie przeprowadzono wyczerpująco postępowanie dowodowe, a w konsekwencji nie można zarzucić organom naruszenia przepisów prawa i przekroczenia granic uznania administracyjnego. Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało poprzedzone wyczerpującym - na miarę możliwości organu, biorąc pod uwagę trudną współpracę ze skarżącym - postępowaniem dowodowym. Podjęto próby skontaktowania się ze skarżącym w celu uaktualnienia wywiadu środowiskowego (wezwanie z dnia 9 lutego 2009r., pismo z dnia 29 stycznia 2009r., z dnia 18 lutego 2009r. i z dnia 9 marca 2009r., notatka służbowa z dnia 3 lutego 2009r., z dnia 16 lutego 2009r., z dnia 12 marca 2009r., pismo z dnia 16 marca 2009r.), zaczerpnięto informacji na temat jego aktualnej sytuacji życiowej i potrzeb od jego opiekunki T. Z. (oświadczenie z dnia 18 marca 2009r.), a także uwzględniono wszelkie pisemne oświadczenia skarżącego i znane z urzędu orzeczenia lekarskie, potwierdzające całkowitą niezdolność skarżącego do pracy i jego umiarkowany stopień niepełnosprawności typu "P". W ocenie Sądu zarówno Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., jak i organ I instancji nie przekroczyły granic przysługującego im uznania administracyjnego przyznając skarżącemu specjalny zasiłek celowy w postaci 300 kg węgla. Rozstrzygnięcie to jest uzasadnione ze względu na kończący się w dacie podejmowania decyzji sezon grzewczy oraz fakt, że po zużyciu przyznanego mu węgla skarżący będzie mógł ponownie ubiegać się o taką pomoc. Należy również stwierdzić, że wbrew zarzutom skargi, nie było podstaw do przyznania skarżącemu zasiłku celowego "zwykłego" w oparciu o art. 39 ustawy, bowiem jego dochód, jako osoby samotnie gospodarującej, jest wyższy od ustawowego kryterium dochodowego wynoszącego 477 zł. Przy ustalaniu tego dochodu, prawidłowo nie odliczono kwot potrącanych przez komornika, gdyż potrącenia takie nie stanowią kwot pomniejszających dochód zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Z powyższych względów Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja prawa nie narusza, a skarga, jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlega oddaleniu na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) O wynagrodzeniu ustanowionego z urzędu adwokata orzeczono na podstawie art. 250 cyt. ustawy oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2002r., Nr 163, poz.1348 ze zm.)