II SA/Lu 478/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Dudek (sprawozdawca), Sędzia NSA Krystyna Sidor, Protokolant Starszy asystent sędziego Łucja Krasińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 września 2012r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zwrotu należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję, która nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta L., nałożono na A. K. obowiązek zwrotu świadczeń otrzymanych z funduszu alimentacyjnego przez A. S. w okresie świadczeniowym od 1 października 2010 r. do 30 września 2011 r. na rzecz K. K. w wysokości [...] złotych z ustawowymi odsetkami w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] kwietnia 2012 r. W uzasadnieniu decyzji, Kolegium, powołując się na treść art. 27 ust. 1, ust. 1 a i ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 1 poz. 7 ze zm.) wskazało, że A. K. jest dłużnikiem alimentacyjnym, przeciwko któremu egzekucja alimentów okazała się bezskuteczna. Kolegium podniosło, że na podstawie decyzji z dnia [...] maja 2011 r. ustalono prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej – K. K. w kwocie [...] złotych miesięcznie w okresie od 1 kwietnia do 30 września 2011 r. (6 miesięcy). Mając powyższe na uwadze, organ wskazał, że w okresie świadczeniowym trwającym od 1 października 2010 r. do 30 września 2011 r. wypłacono A. S. na rzecz K. K. świadczenia z funduszu alimentacyjnego w łącznej kwocie [...] złotych (w okresie 6 miesięcy wypłacono świadczenia po [...] złotych). Kolegium podniosło, że kwotę [...] złotych wraz z ustawowymi odsetkami, naliczanymi stosownie do art. 27 ust. 1a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, A. K. jest zobowiązany zwrócić organowi właściwemu wierzyciela. Organ podkreślił, że art. 27 ust. 2 powołanej ustawy nakazuje zwrot świadczeń wypłaconych osobie uprawnionej z funduszu alimentacyjnego po zakończeniu okresu świadczeniowego bez względu na sytuację, w której znajduje się dłużnik alimentacyjny. W związku z powyższym, organ odwoławczy uznał decyzję pierwszoinstancyjną za zgodną z prawem. Wskazał, że A. K. jest zobowiązany do zwrotu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego wraz z ustawowymi odsetkami naliczanymi od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty. Organ uznał jednocześnie, że podnoszone przez A. K. okoliczności, takie jak brak zatrudnienia, brak środków finansowych i problemy zdrowotne nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Jednocześnie organ wskazał na możliwość ubiegania się przez dłużnika alimentacyjnego o umorzenie przedmiotowych należności w całości lub w części, odroczenie terminu płatności albo rozłożenie go na raty, podnosząc, że stanowi to przedmiot odrębnego postępowania. Skargę na powyższą decyzję złożył A. K., podnosząc, że nie ma żadnego majątku, nie ma pracy, a ze względu na liczne schorzenia nie jest w stanie zwrócić kwoty [...] złotych wypłaconych jego synowi z funduszu alimentacyjnego. Skarżący zwrócił się o umorzenie przynajmniej części tej kwoty albo rozłożenie jej na raty. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, jednak z innych przyczyn, niż podniesione w jej treści. Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. utrzymująca w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta L., nakładającą na A. K. obowiązek zwrotu świadczeń otrzymanych z funduszu alimentacyjnego przez A. S. w okresie świadczeniowym od 1 października 2010 r. do 30 września 2011 r. na rzecz K. K. w wysokości [...] złotych z ustawowymi odsetkami w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji. Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Odsetki te są naliczane od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty (ust. 1a). Po zakończeniu okresu świadczeniowego organ właściwy wierzyciela, w myśl art. 27 ust. 2 powołanej ustawy, ma obowiązek wydać decyzję w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W świetle powołanych przepisów podstawą do wydania decyzji w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest stwierdzenie przez organ właściwy wierzyciela upływu okresu świadczeniowego, na który przyznane było powyższe świadczenie. Zasadnicze znaczenie w takiej sprawie ma zatem niebudzące wątpliwości ustalenie, że decyzja przyznająca świadczenie została wydana, a świadczenia nią przyznane zostały wypłacone osobie uprawnionej. Decyzją organu pierwszej instancji, utrzymaną w mocy przez Kolegium w niniejszej sprawie, A. K. został zobowiązany do zwrotu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego za okres od 1 października 2010 r. do 30 września 2011 r. Tymczasem w aktach organu pierwszej instancji znajduje się decyzja wydana z upoważnienia Prezydenta Miasta L. z dnia [...] maja 2011 r., przyznająca K. K. świadczenie alimentacyjne za okres od 1 kwietnia 2011 r. do 30 września 2011 r. Decyzja nakładająca zwrot świadczenia z funduszu alimentacyjnego powinna obejmować ten sam okres, co poprzedzająca ją decyzja przyznająca to świadczenie osobie uprawnionej. W niniejszej sprawie decyzja przyznająca świadczenie obejmuje okres od 1 kwietnia 2011 r. do 30 września 2011 r., zaś decyzja orzekająca zwrot tego świadczenia od dłużnika alimentacyjnego obejmuje dłuższy okres - od 1 października 2010 r. do 30 września 2011 r. W aktach sprawy brak jest decyzji obejmującej okres od 1 października 2010 r. do 31 marca 2011 r. Skoro świadczenie alimentacyjne zostało przyznane za okres od 1 kwietnia 2011 r. do 30 września 2011 r., nie znajduje uzasadnienia zobowiązanie dłużnika alimentacyjnego przez organ pierwszej instancji do zwrotu tego świadczenia za okres od 1 października 2010 r. do 30 września 2011 r. Organ drugiej instancji nie zbadał tej okoliczności, naruszając tym samym przepisy art. 7, 77 § 1 i art. 136 k.p.a. zobowiązujące go do wyczerpującego zgromadzenia dowodów w sprawie, prawidłowej oceny tych dowodów oraz dokładnego wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Decyzja organu drugiej instancji narusza prawo również z innych powodów. Z treści decyzji organu pierwszej instancji wynika, że odsetki ustawowe od kwoty podlegających zwrotowi świadczeń z funduszu alimentacyjnego będą naliczane od piętnastego dnia po uprawomocnieniu się tej decyzji, co narusza dyspozycję art. 27 ust. 1a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zgodnie z którym odsetki te są naliczane od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty. Organ drugiej instancji dostrzegł to uchybienie i w uzasadnieniu decyzji wskazał prawidłowy sposób naliczania odsetek ustawowych od kwoty podlegających zwrotowi świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Nie znajduje to jednak odzwierciedlenia w treści decyzji Kolegium, która utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji również w zakresie rozstrzygnięcia o odsetkach. Decyzja organu drugiej instancji utrzymująca w mocy decyzję pierwszoinstancyjną w zakresie rozstrzygnięcia o odsetkach narusza zatem dyspozycję art. 27 ust. 1a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Wskazane uchybienia przepisom prawa procesowego i materialnego uzasadniały uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270). Zawarty w odwołaniu i w skardze wniosek o umorzenie bądź rozłożenie na raty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, o których zwrocie orzekły organy obu instancji, nie może zostać rozpoznany ani przez Kolegium, ani przez sąd rozpoznający niniejszą sprawę. Skarżący powinien skierować ten wniosek do organu właściwego wierzyciela, który rozpozna go w odrębnym postępowaniu. Rozpoznając ponownie sprawę, organ drugiej instancji uwzględni wszystkie przedstawione wyżej uwagi, w szczególności prawidłowo wskaże okres, za jaki świadczenia wypłacone z funduszu alimentacyjnego podlegają zwrotowi, a także prawidłowo określi datę, od której naliczane będą odsetki od kwoty podlegającej zwrotowi. Z tych wszystkich względów sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.