II SA/Lu 479/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Krystyna Sidor po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2009r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I. S. – D. i W. D. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]., znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego - w zakresie sprzeciwu skarżącego W. D. od postanowienia referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 9 listopada 2009r., sygn. akt II SA/Lu 479/09 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym ustanowienia adwokata p o s t a n a w i a odmówić przyznania W. D. prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym ustanowienia adwokata. W. D. złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata. W formularzu urzędowym PPF wnioskodawca wskazał, że wraz z żoną prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Na ich miesięczny dochód składa się czynsz z wynajmu nieruchomości W. D. w kwocie 3792 zł, jego renta w kwocie 815 zł oraz tantiemy autorskie w wysokości 700 zł, a także czynsz z wynajmu nieruchomości uzyskiwany przez . S. – D. w kwocie 3792 zł, co łącznie stanowi 9099 zł miesięcznie. Skarżący podał, że wraz żoną posiadają w Warszawie: nieruchomość o pow. 350m2, mieszkanie o pow. 85m2 oraz lokal użytkowy 42m2, a także nieruchomość rolną o pow. 1 ha przeliczeniowy, działkę budowlaną o pow. 1000m2 (w U.), a także 8000 USD w akcjach BRIC. Skarżący nie wskazał szczegółowych wydatków, podkreślił wyłącznie to, że zaciągnął kredyt w wysokości 450 000 zł na zakup nieruchomości, a jego miesięczna spłata wynosi 2500 – 3000 zł. Oświadczył, że zależy mu na przyznaniu pomocy przez ustanowienie adwokata, który uzasadniłby, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem Konstytucji, gdyż pomimo wielu prób, nie udało mu się takiej pomocy uzyskać we własnym zakresie. Postanowieniem z dnia 9 listopada 2009r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie odmówił przyznania W. D. prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym ustanowienia adwokata, stwierdzając, że sytuacja majątkowa skarżącego umożliwia mu poniesienie kosztów związanych z zastępstwem procesowym świadczonym przez profesjonalnego pełnomocnika, którego minimalne wynagrodzenie wynosi 240zł. W uzasadnieniu sprzeciwu W. D. podniósł, że po odliczeniu wszystkich należnych miesięcznych opłat pozostaje jego rodzinie na utrzymanie 1500zł, a więc oszczędzając – na koszty sądowe i adwokackie jego rodzina mogłaby przeznaczyć kwotę do 500 zł miesięcznie (tj. ok. 5000zł rocznie), która – jego zdaniem – nie jest wystarczająca w warunkach wolnorynkowych. Skarżący wskazał, że wielokrotnie podejmował rozmowy z adwokatami, którzy po wstępnym zapoznaniu się z aktami sprawy nie podejmowali się jej prowadzenia ze względu na jej skomplikowany charakter; za każdym razem skarżący uiszczał adwokatowi wynagrodzenie, które był w stanie miesięcznie na ten cel przeznaczyć. W przekonaniu skarżącego, uzasadnione jest więc przyznanie mu prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata z urzędu. Złożony sprzeciw wywołuje taki skutek, że postanowienie referendarza sądowego z dnia 9 listopada 2009r. utraciło moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Sąd zważył, co następuje: Wniosek nie może być uwzględniony. Przepis art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) przewiduje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na jej wniosek, w zakresie całkowitym w sytuacji, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2), a w przypadku ubiegania się o ustanowienie pełnomocnika – ponadto, że brak pełnomocnictwa pozbawi stronę możliwości dochodzenia swych praw. Instytucja prawa pomocy wprawdzie stanowi konstytucyjną gwarancję ochrony praw strony, to jednak ze względu na to, że jest wydatkowana ze środków Skarbu Państwa powinna być stosowana z dużą ostrożnością. Stanowi ona bowiem odstępstwo od konstytucyjnej zasady równego ponoszenia danin publicznych, dlatego powinna obejmować wyłącznie wyjątkowe sytuacje tj. takie, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. (por. postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005r., FZ 478/04 niepubl.) W ocenie Sądu sytuacja materialna skarżącego nie uzasadnia przyznania mu prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika. Odnosząc się do argumentów zawartych w sprzeciwie, wyjaśnić należy, że porównanie sytuacji materialnej wnioskodawcy z niezbędnymi kosztami i wydatkami postępowania przed sądem administracyjnym w celu ustalenia możliwości samodzielnego poniesienia przez wnioskodawcę tych kosztów i wydatków ma charakter zobiektywizowany, niezależny od rodzaju sprawy i stopnia jej zawiłości. Sąd rozpoznając wniosek o ustanowienie adwokata nie jest więc uprawniony do badania i oceny nakładu pracy, jaki ustanowiony w ramach prawa pomocy adwokat (radca prawny) będzie musiał ponieść w związku z udziałem w sprawie, co mogłoby uzasadniać zwiększenie jego wynagrodzenia. W każdym przypadku Sąd ocenia wyłącznie to, czy wykazana przez osobę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy sytuacja materialna, pozwala na poniesienie jedynie kosztów minimalnego ustawowego wynagrodzenia adwokata (radcy prawnego), które w niniejszej sprawie wynosi 240zł. Biorąc pod uwagę dane dotyczące sytuacji majątkowej W. D. i jego rodziny wskazane w formularzu o przyznanie prawa pomocy i w sprzeciwie, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, że wnioskodawca nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia fachowego pełnomocnictwa z wyboru – bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Uzyskiwany w dwuosobowej rodzinie dochód w kwocie ok. 9000zł miesięcznie, nawet w sytuacji spłacania rat kredytu (czego wnioskodawca nie udokumentował) nie uzasadnia w żadnym razie uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika. W sytuacji materialnej wnioskodawcy – argumenty dotyczące bezskutecznego podejmowania działań zmierzających do ustanowienia pełnomocnika z wyboru, czego wnioskodawca nie wykazał i co wydaje się co najmniej wątpliwe ze względu na miejsce zamieszkania wnioskodawcy i występującą tam powszechność dostępu do osób świadczących usługi prawnicze – nie mają wpływu na ocenę zasadności wniosku. Skoro sytuacja materialna skarżącego nie ogranicza go w możliwościach korzystania z usług fachowego pełnomocnika z wyboru – wniosek o przyznanie pomocy w tym zakresie nie może być uwzględniony. Z tych przyczyn, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i § 3 i art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd orzekł, jak w sentencji.