II SA/Lu 483/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca), Sędzia NSA Leszek Leszczyński, Protokolant Stażysta Magdalena Markowska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 listopada 2009 r. sprawy ze skargi I. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień wdowy po kombatancie oddala skargę I. S. wnioskiem z dnia 4 maja 2009 r. zwróciła się do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie o przyznanie uprawnień kombatanckich po zmarłym krewnym kombatancie – C. Ł.. Do wniosku dołączyła akt zgonu zmarłego kombatanta oraz treść ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin wskazującej - jej zdaniem - "że jest osobą uprawnioną do dalszych działań po zmarłym". W dniu [...] maja 2009 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podjął decyzję o odmowie przyznania I. S. uprawnień wdowy po kombatancie. Podstawę materialnoprawną wydania tej decyzji stanowił art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r., Nr 42, poz. 371 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ustawą o kombatantach. W jej uzasadnieniu organ administracji zaznaczył, że I. S. nie spełnia warunku, o którym mowa w art. 20 ust. 3 ustawy o kombatantach który przewiduje, że uprawnionymi do świadczeń pochodnych po kombatantach są jedynie wdowy lub wdowcy pozostali po kombatantach i innych osobach uprawnionych, posiadający prawo do świadczenia emerytalnego lub rentowego albo też pobierający uposażenie w stanie spoczynku lub uposażenie rodzinne. Wnioskodawczyni nie jest natomiast wdową po C. Ł., zatem - zdaniem organu - nie przysługuje jej uprawnienie pochodne po zmarłym kombatancie. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy I. S. podniosła, iż z chwilą śmierci krewnego C. Ł. została jedyną osobą uprawnioną do dysponowania jego zasobami oraz zasiłkiem pogrzebowym. W związku z tym wnosi o wznowienie uprawnień po byłym członku rodziny na jej rzecz. Decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r., Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] maja 2009 r. o odmowie przyznania zainteresowanej uprawnień kombatanckich po zmarłym krewnym C. Ł. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ powtórzył, że I. S. nie jest wdową ani wdowcem po kombatancie, lecz jedynie członkiem rodziny kombatanta, zatem nie może do niej mieć zastosowania art. 20 ust. 3 ustawy o kombatantach. Powyższą decyzję I. S. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze podniosła, iż nie zgadza się z twierdzeniem organu, iż uprawnienia po zmarłym kombatancie przysługują jedynie wdowom i wdowcom. Jej zdaniem uprawnienia te przysługują również pozostałym członkom rodziny po inwalidach wojennych tj. krewnym, zstępnym, wstępnym, wnukom, dzieciom oraz wdowom i wdowcom. Skarżąca podniosła, iż obecnie jest w trudnej sytuacji materialnej, co dodatkowo przemawia za przyznaniem jej tych uprawnień. Wskazując na powyższe wniosła o przyznanie jej uprawnień kombatanckich. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie wniósł o jej oddalenie nie znajdując przesłanek do jej uwzględnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Tym niemniej w pierwszym rzędzie wyjaśnić należy, iż zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), sąd administracyjny bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Taki zakres kontroli oznacza, że sąd na skutek zaskarżenia aktu lub czynności nie przejmuje sprawy do końcowego załatwienia, lecz dokonuje oceny działalności organu. Sąd nie może co do zasady zastępować organu i wydać końcowego rozstrzygnięcia sprawy, nie ma zatem uprawnień do zmiany zaskarżonych decyzji. Stąd wniosek skarżącej o przyznanie jej przez Sąd uprawnień po zmarłym kombatancie należało uznać za niedopuszczalny. Działając w granicach tak określonej właściwości, Sąd dokonał oceny zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Urzędu z 18 maja 2009 r., pod względem ich zgodności z przepisami prawa materialnego i Kodeksu postępowania administracyjnego, normującymi zasady postępowania przed organami administracyjnymi w sprawach indywidualnych, rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych. Ocena ta wykazała, że wydane decyzje w tej sprawie są zgodne z prawem. Zgodnie z art. 20 ust 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42 poz. 371), kombatantom i innym osobom uprawnionym przysługują uprawnienia socjalne. Uprawnienia te mają również inne osoby pozostałe po kombatantach i innych osobach uprawnionych. Jednakże co należy stanowczo podkreślić, do takich osób ustawodawca zaliczył jedynie wdowy lub wdowców - emerytów i rencistów oraz osoby pobierające uposażenie w stanie spoczynku lub uposażenie rodzinne, co jednoznacznie wynika z treści art. 20 ust 3 ustawy o kombatantach. Oznacza to, że krąg osób uprawnionych został wyraźnie sprecyzowany i nie są uprawnionymi do świadczeń pochodnych po kombatantach pozostałe po nich inne osoby np: dzieci, wnuki, wstępni, zstępni oraz krewni, nawet w sytuacji gdy osoby te są jedynymi spadkobiercami zmarłego kombatanta. Ponadto ustawa o kombatantach nie zawiera żadnych przepisów, które rozszerzałyby krąg osób uprawnionych poza wymienionymi w art. 20 ust. 3 - wdowy lub wdowców, o krewnych kombatantów. Nie ulega zatem wątpliwości, że koniecznym warunkiem przyznania powyższych uprawnień po zmarłym kombatancie jest wymóg, aby osoba ubiegająca się o ich przyznanie była w pierwszej kolejności wdowcem lub wdową po kombatancie, a jednocześnie dodatkowo - aby była ona emerytem lub rencistą (por. uzasadnienie uchwały Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 listopada 1991 r., sygn. akt W 5/91, opublikowane w "Orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego" z 1991 r. Nr 1, poz. 23 oraz LEX nr 25360). Skarżąca natomiast jak prawidłowo ustalił organ administracyjny nie spełnia wymogów określonych w art. 20 ust. 3 ustawy kombatanckiej, gdyż nie jest wdową po zmarłym kombatancie, a zatem nie mogą być jej przyznane uprawnienia, z których korzystał zmarły kombatant. Konkludując, skoro zatem przepisy omawianej ustawy o kombatantach nie dają podstaw do przyznania uprawnień pozostałym po kombatantach i innych osobach uprawnionych krewnym, zaskarżona decyzja, odmawiająca zainteresowanej tych uprawnień, w świetle art. 20 ust 3 ustawy odpowiada prawu. Subiektywne odczucie skarżącej, iż została ona nią pokrzywdzona, nie mogło zostać wzięte pod uwagę, bowiem uprawnienia wynikające z ustawy o kombatantach nie mają charakteru praw podmiotowych, ale są uprawnieniem nadawanym osobom spełniającym kryteria ściśle sprecyzowane przez ustawodawcę. Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności faktyczne sprawy i dokonane rozważania prawne, zdaniem Sądu, skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Organ administracji orzekający w sprawie przy jej rozpatrzeniu nie dopuścił się naruszenia przepisów zarówno postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na jej wynik, gdyż prawidłowo ocenił zaistniały w niej stan faktyczny, jak i nie naruszył przepisów prawa materialnego, które miały w niej zastosowanie. W wyniku kontroli tego rozstrzygnięcia w trybie art. 134 p.p.s.a. Sąd również nie dostrzegł uchybień skutkujących jego wzruszeniem. Z przytoczonych powodów zarzuty skargi okazały się nieuzasadnione. Ubocznie i już tylko dla porządku należy skarżącej wskazać, iż Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie jest organem właściwym do przyznawania uprawnień na podstawie ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin, której treść skarżąca dołączyła do wniosku. Zgodnie bowiem z art. 4 tej ustawy prawo do tego rodzaju świadczeń ustalają i wypłacają właściwe do spraw rent organy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W związku z tym jeśli skarżąca uważa, iż jest osobą uprawnioną do świadczeń przyznawanych na podstawie tej ustawy powinna zwrócić się z wnioskiem do wskazanego organu o przyznanie określonego rodzaju świadczeń. W tym stanie rzeczy skarga, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie zasługuje na uwzględnienie, a podjęte w sprawie zaskarżone rozstrzygnięcie pomimo subiektywnych odczuć skarżącej należy uznać za prawidłowe.