II SA/Lu 485/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz,, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Starszy referent Julia Polak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 września 2011 r. sprawy ze skargi H. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie pomocy na dożywianie oddala skargę. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej działając z upoważnienia Burmistrza B. decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. przyznał H. P. pomoc w postaci nieodpłatnych dietetycznych obiadów na okres od 12 kwietnia 2011 r. do 30 czerwca 2011 r. (codziennie ) w ramach ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". W uzasadnieniu wskazał, że H. P. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z córką J. S., legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz zaświadczeniem lekarskim, z którego wynika, że nie jest w stanie samodzielnie przygotowywać sobie posiłków, a mieszkająca z nią córka odmówiła jej pomocy w ich przygotowywaniu. Tym samym w ocenie organu spełnia ona warunki do otrzymania tej formy pomocy zawarte w art. 7 ustawy o pomocy społecznej. Jednocześnie dochód strony w przeliczeniu na osobę w rodzinie w wysokości 478 zł nie przekracza 150% kryterium dochodowego osoby w rodzinie ustalonego zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. Od powyższej decyzji H. P. wniosła odwołanie zarzucając, iż organ niezgodnie z prawdą ustalił stan faktyczny i przyjął, że wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką. Wskazała, iż jej stałym opiekunem jest syn, który ma przyznane z tego tytułu świadczenie pielęgnacyjne i który załatwia wszystkie potrzebne jej sprawy (robi zakupy, przynosi obiady). W związku z tym jej gospodarstwo domowe jest jednoosobowe. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] maja 2011 r. po rozpatrzeniu ww. odwołania, stwierdziło, że ustalenia organu pierwszej instancji są prawidłowe i utrzymało w mocy jego decyzję. Organ odwoławczy stwierdził, iż z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że odwołująca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką, rodzina utrzymuje się z emerytury odwołującej, która choruje na cukrzycę i wymaga posiłków dietetycznych. Obydwie legitymują się orzeczeniem o niepełnosprawności. W tych okolicznościach Kolegium wskazało, iż odwołująca błędnie uważa, że świadczenie opieki przez syna przesądza, iż córka nie prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa domowego. Dodało, iż odwołująca mieszka wraz z córką w mieszkaniu składającym się z 1 pokoju i kuchni, gdzie wspólnie korzystają ze sprzętów gospodarstwa domowego. Dodatkowo córka odwołującej nie posiada źródła dochodu, co skłania do przyjęcia, że pozostaje na utrzymaniu odwołującej. Tym samym - zdaniem Kolegium - nawet jeśli córka nie opiekuje się odwołującą, to na pewno pomaga jej w czynnościach życia codziennego, nawet przez sam fakt, że syn nie mieszka z matką. Z tych względów Kolegium nie uwzględniło odwołania, utrzymując tym samym pozytywną dla strony decyzję. W skardze od powyższej decyzji, H. P. podniosła, iż nigdy nie twierdziła, że utrzymuje córkę z otrzymywanej emerytury, która w całości pozostaje do jej potrzeb a nie rodziny. Wskazała, iż płaciła córce przez 3 miesiące dobrowolne alimenty, lecz OPS postarał się by w dalszym ciągu tego nie robiła. Tym samym ustalenia organu co do osób w gospodarstwie domowym są niezgodne ze stanem rzeczywistym. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odnośnie prowadzenia przez skarżącą wspólnego gospodarstwa domowego wraz z córką. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem podlega oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem. Na wstępie zauważyć należy, że kwestionowana przez skarżącą decyzja jest dla niej korzystna ponieważ na jej podstawie przyznano jej żądane świadczenie. Co więcej sama skarżąca nie kwestionuje jej co do zasady. Prezentuje jednak przekonanie, że zawarte w jej uzasadnieniu stanowisko organu dotyczące wspólnego prowadzenia gospodarstwa domowego wraz z córką jest błędne. Uwzględniając zatem tak zakreślony przedmiot zaskarżenia, którym jest samo uzasadnienie decyzji wyjaśnić należy, iż nie stanowi to żadnej przeszkody w dopuszczalności skargi. Wskazać bowiem należy, iż zarówno pod rządami ustawy z dnia 11 maja 1991 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), jak i w świetle obowiązującego ustawodawstwa sądowoadministracyjnego, było i jest dopuszczalne zaskarżenie skargą do wojewódzkiego sądu administracyjnego jedynie uzasadnienia decyzji administracyjnej, jako jej części. Decyzja administracyjna jako przejaw woli organu administracji stanowi całość, w której poszczególne jej części, a w szczególności podstawa prawna, przesłanki faktyczne, samo rozstrzygnięcie oraz uzasadnienie rozstrzygnięcia są nierozerwalnie związane, wzajemnie się uzupełniają, warunkują i powinny być oceniane łącznie. Wszelkie nieprawidłowości w sferze określonego elementu mogą rzutować tylko na ten element - część decyzji, mogą także oznaczać wadliwość całej decyzji, w zależności od okoliczności danej sprawy. Możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego decyzji administracyjnej dotyczy wszystkich jej elementów, w tym również uzasadnienia, jako jej integralnej części (takie stanowisko zostało zaprezentowane w doktrynie - T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 53 oraz w orzecznictwie - wyrok NSA z dnia 28 czerwca 1982 r. sygn. akt I SA 47/82 - LexPolonica nr 297477, wyrok NSA z dnia 30 czerwca 1983 r. sygn. akt I SA 178/83 - ONSA 1983, nr 1 poz. 51 z glosą J. Zimmermanna - NP 1985, nr 5 s. 153). Tak więc dopuszczalne jest zaskarżenie do sądu administracyjnego uzasadnienia decyzji organu jako jej części oraz co się z tym wiąże uchylenie decyzji w części dotyczącej jej uzasadnienia (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 19 października 2004 r. sygn. akt II SA/Lu 161/04 - OSP 2006, z. 2, poz. 15 wraz z glosą J. Borkowskiego OSP 2006/2/15). Czym innym jest jednak prawna możliwość kwestionowania decyzji z powodu jej uzasadnienia, czym, innym zaś ocena zarzutów, które pod jego adresem formułuje skarżąca. Odnosząc się do tej kwestii uznać należy, iż zarzut błędnego uznania przez organy, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z córką J. S. jest całkowicie bezpodstawny. W pierwszej kolejności należy rozpocząć od wskazania, iż co do zasady prawo do świadczeń z pomocy społecznej (w tym również świadczenia w zakresie dożywiania przyznanego skarżącej) uzależnione jest od sytuacji finansowej strony ubiegającej się o przyznanie tego zasiłku, a mówiąc ściślej od spełnienia przez nią kryterium dochodowego, co w przypadku przedmiotowego świadczenia - z mocy art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259 ze zm.), – związane jest z uzyskaniem dochodu nieprzekraczającego 150% kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Niespełnienie wskazanego wymogu bezwzględnie wyłącza możliwość przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na dożywianie. Jednakże, co istotne w sprawie, inna jest kwota kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej, a inna dla osoby w rodzinie. W pierwszym przypadku wynosi ona 477 zł, a w drugim 351 zł. Uwzględniając powyższe obowiązkiem organu jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego celem ustalenia czy osoba ubiegająca się o świadczenia pomocowe jest osobą samotnie gospodarującą czy też osobą w rodzinie prowadzącą wspólne gospodarstwo domowe z innymi osobami, które to ustalenie ma wpływ z jednej strony na obowiązujące stronę kryterium dochodowe, a z drugiej na obowiązek uwzględniania dochodów osób prowadzących z wnioskodawcą wspólne gospodarstwo domowe o czym z kolei stanowi art. 6 pkt 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.). W rozumieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej, za osobę samotnie gospodarującą uważa się osobę prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe (art. 6 pkt 10 ustawy o pomocy społecznej), natomiast za rodzinę uważa się osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące (art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej). Z powyższego wynika, iż niezbędnym dla istnienia rodziny w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej jest zatem faktyczny związek osób charakteryzujący się wspólnym zamieszkaniem i gospodarowaniem. Jakkolwiek ustawodawca nie określił legalnej definicji pojęcia "gospodarowanie", to nie może budzić wątpliwości, iż wspólne gospodarowanie oznacza, że co najmniej dwie osoby razem czymś zarządzają, dysponują czym w istocie jest przyczynianie się do funkcjonowania wspólnoty poprzez wykonywanie na jej rzecz jakichkolwiek czynności. Możliwość zarządzania oznacza w istocie uprawnienie do współdecydowania o przeznaczeniu dochodu rodziny, wykonywanie części czynności związanych z codziennymi zajęciami, jak sprzątanie, gotowanie, pranie itp. (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 20 maja 2008 r., II SA/Ol 181/08 Lex nr 504809). Zestawiając powyższe z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie zasadnie organy uznały, iż J. S. córka skarżącej wspólnie z nią gospodaruje tworząc tym samym rodzinę w rozumieniu art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej. Jak bowiem wynika z akt sprawy J. S. wspólne z matką zamieszkuje w jednym pokoju, korzysta z tych samych sprzętów gospodarczych co matka (pralka, kuchenka), mają jedną kuchnię i łazienkę. Poza tym, podnieść należy, iż jedynym dochodem jakim w okresie rozpatrywania sprawy dysponowała córka skarżącej był przyznany jej dodatek mieszkaniowy w kwocie 158,19 zł. Oczywistym zatem jest, iż dochód córki nie pozwala jej nawet na pokrycie kosztów utrzymania mieszkania, które w pozostałej części pokrywa skarżąca (opłaty m.in. za energię elektryczne i pozostałe opłaty licznikowe). Ponadto uwzględniając dochód córki skarżącej, powstaje wątpliwość, czy stać ją również na zakup żywności, a jeżeli nie, to oczywistym jest, iż w tym zakresie pozostaje na utrzymaniu matki. Bez znaczenia przy tym jest, na co wskazuje skarżąca, iż stałym jej opiekunem jest syn, który robi zakupy, przynosi obiady i pomaga we wszystkim z czym skarżąca sobie nie radzi. Do uznania wspólnego gospodarowania wystarczające jest zamieszkiwanie córki w mieszkaniu matki, którego koszty utrzymania w znacznej części ponosi skarżąca. Konkludując wspólne gospodarowanie oznacza wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego, czyli wspólne pokrywanie kosztów mieszkania, energii elektrycznej, wody, żywności, środków czystości i innych niezbędnych kosztów utrzymania, a także wspólne decydowanie o wydatkach bieżących oraz o zaspokajaniu potrzeb rodziny. Powyższe przesądza o tym, że organy prawidłowo przyjęły, mając na uwadze całokształt dowodów zgromadzonych w sprawie, że wnioskodawczyni prowadzi wspólnie z córką gospodarstwo domowe. Omówiona powyżej sporna kwestia nie mogła i nie miała wpływu na zakres przyznanego skarżącej świadczenia. Uznanie bowiem, iż skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z córką, a tym samym doliczenie uzyskiwanego przez nią dochodu do dochodu rodziny nie miało wpływu na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia. Jak bowiem ustaliły organy dochód H. P. w przeliczeniu na osobę w rodzinie z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wyniósł 478 zł i nie przekracza dochodu osoby określonej w przepisach ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Dlatego też sporna kwestia prowadzenia przez skarżącą wspólnego gospodarstwa wraz z córką, nie ma praktycznego znaczenia w niniejszej sprawie, gdyż wobec spełnienia powyższego warunku dochodowego świadczenie zostało skarżącej przyznane, zaś powyższa ustawa nie uzależnia jego zakresu od tego, czy faktyczny dochód wnioskodawcy zbliża się w mniejszym bądź większym stopniu do kryterium dochodowego, pozostawiając ustalenie rozmiaru świadczenia uznaniu organu, którego to skarżąca nie kwestionowała. Tym niemniej należy raz jeszcze podkreślić, że Sąd podziela ustalenia organu odnośnie faktu prowadzenia przez skarżącą wspólnego gospodarstwa domowego wraz z córką i przyjętego w związku z tym dochodu strony. Z tych wszystkich względów należy stwierdzić, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu I instancji nie naruszają obowiązujących przepisów, dlatego skarga jako nieuzasadniona podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).