II SA/Lu 485/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Asesor sądowy Brygida Myszyńska – Guziur po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. K. na pismo Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 7 maja 2024 r., znak: SKO.41/2127/PO/2024 w przedmiocie odmowy wglądu do akt sprawy postanawia: odrzucić skargę. Wnioskiem z dnia 14 kwietnia 2024 r. M. K. (dalej również jako "skarżący", wnioskodawca") zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie o dostarczenie przez MOPR w Lublinie pełnych akt, na podstawie których Kolegium rozpatruje jego odwołania, bo gdzieś giną i nie może mieć do nich wglądu, pomimo jego starań. Pismem z dnia 7 maja 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie poinformowało wnioskodawcę, że strona osobiście lub poprzez pełnomocnika w każdym stadium postępowania, zgodnie z art. 73 § 1 k.p.a., ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Według art. 73 § 1a k.p.a., czynności określone w § 1 są dokonywane w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracownika tego organu. Ponadto Kolegium wyjaśniło, że akta spraw znajdują się w zależności od etapu na jakim prowadzone są postępowania administracyjne albo w organie pierwszej instancji albo w Kolegium, lub w przypadku zaskarżenia ostatecznego rozstrzygnięcia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - w tym Sądzie. Zarówno w organach administracji jak i w WSA w Lublinie strona może na każdym etapie zapoznać się z nimi. Stwierdziło też, że nie są znane Kolegium przypadki odmowy możliwości zapoznania się z konkretnymi aktami sprawy w siedzibie Kolegium, jak również nie dotarły do Kolegium sygnały uniemożliwiania zapoznania się M. K. z aktami spraw w organie pierwszej instancji, ani sugerowane w piśmie fakty zaginięcia akt. Kolegium wobec braku konkretnych wskazań przez wnioskodawcę traktuje te ogólnikowe informacje dotyczące fałszowania akt, zaginięcia akt, czy odmowy prawa zapoznania się z aktami jako nieudokumentowane pomówienia. Kolegium podkreśliło, że nie ogranicza skarżącemu możliwości przeglądania akt spraw będących w dyspozycji Kolegium w jego siedzibie oraz sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, co może uczynić osobiście lub przez pełnomocnika. Na powyższe pismo wnioskodawca wystosował skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie w treści której podniósł, że w pismach z MOPR i SKO zawarte są informacje nieprawdziwe, gdyż osobiście był i próbował przeczytać akta jego spraw i według informacji od pracownika Kolegium, akta zostały zwrócone do MOPR. Stwierdził, że później już nie było fałszywych opisów nieistniejących faktów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Na wstępie należy podkreślić, że przed merytorycznym rozpoznaniem skargi sąd administracyjny jest zobowiązany zbadać jej dopuszczalność, ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do odrzucenia skargi, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a."). Zakres kognicji sądu administracyjnego określa art. 3 § 2 p.p.s.a. zgodnie z którym sąd administracyjny sprawuje kontrolę nad działalnością administracji publicznej w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Zgodnie z art. 3 § 2a p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (§ 3). Regułą postępowania sądowoadminstracyjnego, wynikającą między innymi z cytowanych wyżej regulacji, jest to, że sądy administracyjne są rzeczowo właściwe w sprawach ściśle przez ustawę zakreślonych. W przedmiotowej sprawie skarżący wnosił o dostęp do akt sprawy administracyjnej twierdząc, że "gdzieś giną", a on sam nie mógł mieć do nich wglądu, pomimo jego starań. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że dostęp do akt sprawy dla strony postępowania administracyjnego został uregulowany w art. 73 i art. 74 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 572; dalej powoływanej w skrócie jako "k.p.a."). Stosownie do treści art. 73 § 1 k.p.a. strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Zgodnie z art. 73 § 1a k.p.a., czynności określone w § 1 są dokonywane w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracownika tego organu. W myśl art. 74 § 2 k.p.a. odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelnienia takich kopii i odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Analizując przedmiotową sprawę Sąd ustalił, że nie wyczerpuje ona żadnego z kryteriów określonych powyżej oraz nie dotyczy sprawy poddanej kontroli sądu administracyjnego na podstawie przepisów szczególnych. Przedmiotem zaskarżenia jest działanie Kolegium polegające - zdaniem skarżącego – na odmowie wglądu do akt spraw administracyjnych. Natomiast z wyjaśnień organu z dnia 7 maja 2024 r. skierowanych do skarżącego wynika wprost, że Kolegium nie ogranicza skarżącemu możliwości przeglądania akt spraw będących w dyspozycji Kolegium w jego siedzibie oraz sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, co może uczynić osobiście lub przez pełnomocnika. Co istotne, w sprawie nie zostało wydane przez organ postanowienie o odmowie wglądu do akt, na które przysługiwałoby skarżącemu zażalenie (art. 74 § 2 k.p.a.). Wskazać należy, że pismo organu z 7 maja 2024 r. jest jedynie pismem informacyjnym, skierowanym do skarżącego w reakcji na jego pismo z 14 kwietnia 2024 r. i nie stanowi żadnego z aktów przewidzianych w art. 3 § 2 p.p.s.a., w szczególności nie stanowi aktu ani czynności opisanych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.