II SA/Lu 485/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. S. na pismo Okręgowej Izby Radców Prawnych w L. z dnia [...] czerwca 2026 r., znak: [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: odrzucić skargę. Pismem z 10 lipca 2026 r. S. S. (dalej jako: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę, w której jako przedmiot zaskarżenia wskazał: "pismo Okręgowej Izby Radców Prawnych w L. [dalej jako: organ lub Izba] z dnia 24 czerwca 2026 r., znak: [...]". Pismo stanowiło odpowiedź na wniosek w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Skarżący zażądał uchylenia zaskarżonego pisma, zobowiązania organu do merytorycznego rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji, kontroli legalności działania Izby, skierowania pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego, przeprowadzenia dowodu z dokumentów. Ponadto skarżący stwierdził, że na wypadek uznania przez sąd, że pismo nie stanowi aktu podlegającego zaskarżeniu, wnosi o ocenę, czy działanie Izby nie stanowi bezczynności lub innego aktu dotyczącego uprawnień skarżącego i jako takie podlega kontroli sądowo-administracyjne. W odpowiedzi na skargę Izba wniosła o jej odrzucenie, ze względu na brak właściwości sądu administracyjnego, alternatywnie – o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W pierwszej kolejności konieczne jest określenie przedmiotu skargi do sądu administracyjnego w rozpoznawanej sprawie. Skarżący w sposób jednoznaczny określił przedmiot skargi jako pismo Okręgowej Izby Radców Prawnych w L. z [...] czerwca 2026 r., znak: [...] Pismo to stanowiło odpowiedź organu na złożony przez skarżącego wniosek z 16 czerwca 2026 r. o udostępnienie informacji publicznej. Sąd nie może zmienić tak jednoznacznie określonego przedmiotu skargi. Niedopuszczalne jest również alternatywne wskazywanie przedmiotu skargi, tak jak sugeruje to skarżący, wskazując, że na wypadek uznania, że na pismo nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego, sąd powinien rozważyć uznanie, że przedmiotem skargi jest bezczynność organu w zakresie rozpoznania jego wniosku o udostępnienie informacji publicznej. W świetle art. 57 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143; dalej jako: "p.p.s.a."), określenie konkretnego przedmiotu należy do kluczowych, bezwzględnie wymaganych elementów skargi. To skarżący wskazuje przedmiot skargi, a sąd nie może korygować jednoznacznych oświadczeń skarżącego w tym przedmiocie. Sąd przyjął zatem, że przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie jest pismo Okręgowej Izby Radców Prawnych w L. z [...] czerwca 2026 r., stanowiące odpowiedź organu na złożony przez skarżącego wniosek z 16 czerwca 2026 r. o udostępnienie informacji publicznej. Skarga o tak określonym przedmiocie podlega odrzuceniu, gdyż nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Zakres właściwości sądu administracyjnego określa w pierwszej kolejności art. 3 § 2 i § 2a p.p.s.a. który wskazuje, jakie formy działania albo bezczynności czy przewlekłego prowadzenia postępowania organów administracji publicznej podlegają kontroli przez sądy administracyjne. Zaskarżone pismo Izby z [...] czerwca 2026 r. z oczywistych względów nie jest ani decyzją, ani postanowieniem (3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a.). Nie jest również innym aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.). W świetle ugruntowanych poglądów orzecznictwa, przywołany przepis obejmuje czynności lub akty, które dokonywane są w sprawach indywidualnych, w których nie orzeka się w drodze decyzji administracyjnej lub postanowienia. Podobnie jak decyzja czy postanowienie, akty lub czynności te są kierowane przez organ administracji publicznej do konkretnych, zindywidualizowanych podmiotów, niepodporządkowanych organizacyjnie ani służbowo organowi wydającemu dany akt lub podejmującemu daną czynność. Akt lub czynność muszą mieć charakter publicznoprawny. Podejmowane są w sprawie indywidualnej w tym znaczeniu, że jej przedmiotem jest określony i zindywidualizowany stosunek administracyjny (uprawnienie lub obowiązek), którego źródłem jest przepis prawa powszechnie obowiązującego. Z przepisu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. wynika, że akt lub czynność musi dotyczyć uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Oznacza to, że konieczne jest odniesienie takiego aktu lub czynności do przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który określa uprawnienie lub obowiązek konkretnego adresata. Inaczej mówiąc, musi występować związek między przepisem prawa, który określa uprawnienie lub obowiązek, a aktem lub czynnością, które dotyczą tak określonego uprawnienia lub obowiązku oznaczonego podmiotu. Uprawnienie lub obowiązek wynika z przepisu prawa, jeżeli jego powstanie nie wymaga konkretyzacji w drodze decyzji administracyjnej (por. przykładowo: wyrok NSA z 19 grudnia 2013 r., I OSK 2748/12). Zaskarżone pismo Izby z [...] czerwca 2026 r. nie spełnia powyższych kryteriów, pozwalających na zakwalifikowanie jako aktu podlegającego kontroli sądu administracyjnego. Pismo stanowi jedynie informację, oświadczenie wiedzy organu, nie rozstrzyga o żadnych uprawnieniach ani obowiązkach skarżącego, nie kształtuje ani nie stwierdza tych uprawnień czy obowiązków, wyraża jedynie stanowisko organu w sprawie wniosku. Nie stanowi z pewnością decyzji odmawiającej udostępnienia informacji publicznej, gdyż z pisma wynika, że w ocenie organu wniosek skarżącego nie dotyczył informacji publicznej. W orzecznictwie sądów administracyjnych jest już ugruntowany pogląd, zgodnie z którym pismo informacyjne o tym, że żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej, nie podlega kognicji sądów administracyjnych, nie mieści się bowiem w zakresie określonym przepisem art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por. przykładowo: postanowienie NSA z 24 stycznia 2006 r., I OSK 928/05, postanowienie WSA w Białymstoku z 9 stycznia 2025 r., II SA/Bk 676/24; postanowienie WSA w Gliwicach z 14 maja 2025 r., III SA/Gl 153/25; postanowienie WSA w Poznaniu z 4 listopada 2025 r., II SA/Po 704/25; wyrok WSA w Bydgoszczy z 22 grudnia 2025 r., II SAB/Bd 32/25; postanowienie WSA w Bydgoszczy z 25 listopada 2025 r., II SA/Bd 656/25; postanowienie WSA w Opolu z 24 kwietnia 2026 r., I SA/Op 63/26; postanowienia WSA w Szczecinie z 15 czerwca 2026 r, I SA/Sz 132/26 oraz z 28 lipca 2026 r., I SAB/Sz 211/26; wszystkie powołane orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). W powyższej sytuacji skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., jako wniesiona w sprawie, która nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Należy jednak podkreślić, że odrzucenie skargi na pismo Izby z 24 czerwca 2026 r. nie tamuje skarżącemu dochodzenia ochrony prawnej przed sądami administracyjnymi. Jeżeli skarżący kwestionuje stanowisko zajęte przez Izbę w piśmie z [...] czerwca 2026 r., ma możliwość skorzystania ze skargi na bezczynność Izby w przedmiocie rozpatrzenia jego wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Taka skarga jest właściwym środkiem ochrony prawnej w tego rodzaju sytuacji.