II SA/Lu 486/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos - Janusz,, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Starszy referent Julia Polak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 września 2011 r. sprawy ze skargi H. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie usług opiekuńczych oddala skargę. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej działając z upoważnienia Burmistrza decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. odmówił H. P. przyznania pomocy w formie usług opiekuńczych. W uzasadnieniu wskazał, że H. P. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z córką J. S., legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz zaświadczeniem lekarskim, z którego wynika, że nie jest w stanie samodzielnie przygotowywać sobie posiłków, robić zakupów czy przynosić obiadów. Córka wnioskodawczyni oświadczyła jednak, iż jej stan zdrowia nie pozwala na udzielenie matce wszechstronnej pomocy, gdyż sama wymaga częściowej pomocy osób drugich. Jednocześnie organ wskazał, iż syn wnioskodawczyni T. S. zwrócił się od Ośrodka Pomocy Społecznej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na matkę, które to świadczenie decyzją z dnia 11 kwietnia 2011 r. zostało mu przyznane bezterminowo. W tych okolicznościach organ uznał, iż wniosek o przyznanie pomocy w formie usług opiekuńczych jest niezasadny. Od powyższej decyzji H. P. wniosła odwołanie zarzucając, iż organ niezgodnie z prawdą przyjął, że wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką. Wskazała, iż jej stałym opiekunem jest syn, który z nią nie mieszka. W rezultacie wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznało sprawę i decyzją z dnia [...] maja 2011 r., utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy przywołał treść art. 50 § 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej wskazując, iż odwołująca ze względu na znaczny stopień niepełnosprawności wymaga usług opiekuńczych. Jednakże jak organ wskazał ma ona zapewnioną opiekę ze strony syna T. S., który z tego tytułu otrzymuje świadczenie pielęgnacyjne. W tym stanie faktycznym - zdaniem Kolegium - wniosek odwołującej o przyznanie usług opiekuńczych jest nieuzasadniony. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie H. P. ponownie podniosła, iż w trakcie ustalania prawa do usług opiekuńczych ustalono nieprawidłowo, że mieszka z córką J. S.. W odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, organ podtrzymał prezentowane dotychczas stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje, że skarga nie może być uwzględniona, gdyż zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji są zgodne z przepisami ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2009 r., nr 175, poz. 1362 ze zm.) zwanej dalej "ustawą". Sąd administracyjny jest zaś władny uchylić zaskarżoną decyzję tylko wówczas, gdy narusza ona obowiązujące prawo. Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z ogólną zasadą pomocy społecznej zawartą w art. 2 ww. ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z kolei według art. 3 ust. 1 ustawy pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Natomiast po myśli art. 3 ust. 3 ustawy rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Jedną z form pomocy społecznej jest również przedmiotowe świadczenie w postaci usług opiekuńczych. W myśl przepisu art. 50 ust. 1 ustawy pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych przysługuje osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona. Stosownie natomiast do przepisu art. 50 ust. 2 usługi opiekuńcze lub specjalistyczne usługi opiekuńcze mogą być przyznane również osobie, która wymaga pomocy innych osób, a rodzina, a także wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni, zstępni nie mogą takiej pomocy zapewnić. Usługi opiekuńcze obejmują pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, opiekę higieniczną, zaleconą przez lekarza pielęgnację oraz, w miarę możliwości, zapewnienie kontaktów z otoczeniem (art. 50 ust. 3). Z powyższej regulacji jednoznacznie wynika, że usługi opiekuńcze kierowane są przede wszystkim do osób samotnych, gdyż nie mogą one liczyć na pomoc najbliższych. . Dokonując wykładni tego przepisu należy również uwzględnić treść art. 6 pkt 9 ustawy definiującego pojęcie osoby samotnej, stanowiącego, że osoba samotna to osoba samotnie gospodarująca, niepozostająca w związku małżeńskim i nieposiadająca wstępnych ani zstępnych. Omawianą pomoc mogą również otrzymać osoby mające rodziny, niemniej w tych przypadkach ustawodawca odwołuje się do zasady pomocniczości, zwracając uwagę na obowiązki opiekuńcze wynikające z więzi rodzinnych. Osobie wymagającej opieki można przyznać usługi opiekuńcze dopiero wówczas, gdy opieki nie mogą jej zapewnić najbliżsi członkowie rodziny. O obowiązki te ciążą również na małżonku, rodzicach, dziadkach, dzieciach, wnukach, pomimo że nie zamieszkują oni wspólnie z taką osobą. Z treści przywołanych przepisów wynika zatem, że oprócz ustalenia, czy osoba wnioskodawcy wymaga pomocy innych osób konieczne jest również wyjaśnienie, czy osoba taka posiada rodzinę (o której mowa w przywołanych przepisach) mogącą taką pomoc zapewnić. Organ pomocy społecznej może zatem odmówić przyznania usług opiekuńczych, w przypadku, gdy ustali, że wnioskujący o przyznanie usług opiekuńczych ma zapewnioną opiekę ze strony m.in. krewnych, w szczególności: wstępnych, zstępnych (np. rodziców, dzieci, wnuków), bądź niezamieszkujacego z nim małżonka. Ponadto w rozumieniu przepisu art. 50 ust. 2 w związku z art. 6 pkt 14 ustawy, możliwość zapewnienia pomocy osobie ubiegającej się o przyznanie usług opiekuńczych ma zstępny, niezależnie od tego czy zamieszkuje i gospodaruje wspólnie z wnioskodawcą, czy też prowadzi odrębne gospodarstwo domowe (patrz: wyrok WSA w Warszawie z dnia 3 kwietnia 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 2085/05, LEX nr 209737). Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy podnieść należy, że w sprawie bezspornym jest, iż H. P. z uwagi na stan zdrowia (została ona zaliczona na stałe do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności) wymaga pomocy innych osób. Zasadnie jednak orzekające w sprawie organy uznały, iż skarżąca nie jest tej pomocy pozbawiona ze strony swoich dzieci (zstępnych). W szczególności powyższe twierdzenie dotyczy syna skarżącej T. S., który w trakcie przeprowadzonego z nim wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez pracownika organu zobowiązał się do świadczenia na rzecz matki pomocy w czynnościach życia codziennego, których nie jest ona w stanie samodzielnie wykonywać. Istotną przy tym okolicznością jest, iż syn skarżącej w związku ze sprawowaną nad skarżącą opieką otrzymał - decyzją z dnia 11 kwietnia 2011 r. - bezterminowo świadczenie pielęgnacyjne w wysokości 520 zł miesięcznie. W tej sytuacji w pełni zasadnie uznały organy, iż nie zachodzą przesłanki do przyznania skarżącej usług opiekuńczych. W szczególności nie występuje przesłanka braku osób wskazanych w przywołanych powyżej przepisach mogących świadczyć pomoc na rzecz skarżącej. Ubocznie należy podnieść, iż sama skarżąca nie kwestionuje sprawowania nad nią opieki przez syna, z których to usług jest - jak sama wskazała - zadowolona. Odnosząc się z kolei do twierdzeń zawartych w odwołaniu, a następnie w skardze to podnieść należy, iż nie mają one merytorycznego związku z rozstrzygniętą zaskarżoną decyzją sprawą. Wskazać bowiem należy, iż kwestia poprawności dokonanego przez organ pierwszej instancji sprostowania własnej decyzji z dnia 11 kwietnia 2011 r. nie może być obecnie przez Sąd badana albowiem stanowi ona przedmiot odrębnego postępowania. W tym stanie rzeczy wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, należało skargę jako nieuzasadnioną oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).