II SA/Lu 487/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński (spr.), Sędziowie Asesor WSA Wiesława Achrymowicz,, Asesor WSA Wojciech Kręcisz, Protokolant Asyst. sędziego Rafał Ostrowski, po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi W. i L. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. Nr [...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 80 ust. 2 pkt 2 oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r., Nr 207, poz. 2016) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2004 r. Nr [...] nakazującą W. i L. małżonkom S. wykonanie rozbiórki budynku gospodarczo-składowego (stodoła) na działce nr ewid. 247 (38/1) wybudowanego bez pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ administracji przypomniał, iż sprawa ta była już przedmiotem postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego (Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie wyrokiem z dnia 7 listopada 2003 r. sygn. akt II SA/Lu 614/02 uchylił decyzję organu zarówno I jak i II instancji.). Rozpatrując sprawę ponownie organ I instancji nakazał skarżącym wykonanie rozbiórki budynku gospodarczo-składowego na podstawie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, gdyż budynek ten został wybudowany bez pozwolenia na budowę. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, rozpatrując odwołanie stwierdził, iż w sprawie zostało ustalone, że przedmiotowy budynek gospodarczo-składowy powstał w okresie obowiązywania ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane w warunkach samowoli budowlanej. Konsekwencją tego jest zastosowanie art. 48 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego, a więc orzeczenie nakazu rozbiórki z uwzględnieniem możliwości legalizacji przedmiotowego obiektu, przy czym 48 ust. 2 Prawa budowlanego zezwala na legalizację obiektu wykonanego w ramach samowoli budowlanej pod warunkiem zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz jeżeli nie narusza on przepisów w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem. W toku postępowania ustalono, że gmina nie posiada aktualnie obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego i w związku z tym nie ma możliwości wydania przez właściwy organ w sprawach ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu zaświadczenia o zgodności obiektu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (art. 48 ust. 3 pkt 1 ustawy Prawo budowlane). Tym samym nie jest możliwa legalizacja samowolnie wybudowanego obiektu. Powyższą decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie L. i W. małżonkowie S., domagając się jej uchylenia oraz uchylenia poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2004 r. W uzasadnieniu skargi przytoczono szczegółowo tok postępowania i podniesiono, iż zaskarżona decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa, bowiem do końca 2003 r. istniała możliwość legalizacji przedmiotowego obiektu budowlanego. W tym przedmiocie nie uległy zmianie przepisy art. 48 i art. 49 Prawa budowlanego, nadto skarżący nie zmienili ani sposobu użytkowania obiektu, ani użytkowania terenu, gdyż prowadzili i nadal prowadzą gospodarstwo rolne. Zdaniem skarżących przeznaczenie terenu nie ulegnie zmianie, bowiem specyfika przedmiotowego terenu uniemożliwia budownictwo jednorodzinne, co musi być brane pod uwagę przy opracowywaniu nowego planu zagospodarowania przestrzennego. Skarżący podkreślili również, iż wygaśnięcie obowiązywania planu zagospodarowania przestrzennego i obecny jego brak, czyli uchybienie organu odpowiedzialnego za jego uchwalenie nie może powodować ujemnych następstw dla skarżącego. Powołali się także na wydany w niniejszej sprawie wyrok NSA z dnia 7 listopada 2003 r., w uzasadnieniu którego stwierdzono, iż w świetle istniejącego wówczas planu zagospodarowania przestrzennego w R.H. nie było zakazane sytuowanie przedmiotowego obiektu budowlanego na działce nr ewid. 247 (38/1) oraz była możliwa jego legalizacja. Obecny brak planu nie może być powodem pogorszenia sytuacji prawnej skarżących, bowiem podważałoby to zaufanie do organów Państwa i naruszałoby to zasadę równości wobec prawa. W ocenie skarżących zaskarżona decyzja nie uwzględnia zmian wprowadzonych ustawą z dnia 16.04.2004 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane (Dz. U. Nr 93, poz. 888). Nadto wskazali również na naruszenie przepisów art. 6, art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a. oraz art. 156 §1 pkt 2i 7 k.p.a. i art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Bezspornym w niniejszej sprawie jest, iż przedmiotowy obiekt budowlany – budynek gospodarczo-składowy (stodoła), usytuowany na działce nr ewid. 247 położonej w miejscowości R.H. został wybudowany bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę. Prawną konsekwencją stwierdzenia takiego stanu jest obowiązek zastosowania przez organ administracji art. 48 ust.1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r., Nr 207, poz. 2016 ze zm.), a więc nakazanie rozbiórki obiektu wybudowanego bez pozwolenia na budowę. Jednakże zanim decyzja o nakazie rozbiórki zostanie wydana istnieje możliwość legalizacji samowoli budowlanej. Przesłanki zastosowania postępowania legalizacyjnego określa art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego. Zgodnie z ust. 2 wskazanego artykułu legalizacja samowoli możliwa jest, jeżeli budowa zgodna jest z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności: a) ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo b) ustaleniami ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, i nadto nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem. Łączne spełnienie tych dwóch przesłanek warunkuje dalsze prowadzenie postępowania w sprawie legalizacji samowoli, tj. zastosowanie art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego. Jeżeli zaś organ na tym etapie postępowania stwierdzi, iż nie jest spełniony jeden z powyżej przedstawionych warunków, oznacza to, iż nie jest możliwa tym samym legalizacja danej samowoli budowlanej, czego konsekwencją jest orzeczenie nakazu rozbiórki zgodnie z art. 48 ust. 1. W realiach niniejszej sprawy organ administracji prawidłowo ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy i poprawnie zastosował wskazane przepisy prawa, orzekając o nakazie rozbiórki przedmiotowego obiektu budowlanego. Z akt sprawy wynika, iż na terenie usytuowania przedmiotowej nieruchomości, na której wybudowany został bez pozwolenia na budowę obiekt gospodarczo-składowy, nie obowiązuje plan zagospodarowania przestrzennego. Poprzedni plan bowiem utracił moc z końcem 2003 r., nowy zaś nie został jeszcze uchwalony. Z tych też względów nie można badać zgodności budowy z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, bo takiego nie ma. W takiej sytuacji należy zastosować przepis art. 48 ust. 2 pkt 1 b) Prawa budowlanego, a więc należy badać zgodność budowy z ustaleniami - ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania - decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. W przedmiotowej sprawie decyzja taka nie została wydana, wobec czego całkowicie odpada możliwość legalizacji przedmiotowego obiektu z powodu niemożności zbadania przesłanki zgodności budowy z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Na marginesie zaznaczyć należy, iż w dacie orzekania przez organ I instancji art. 48 ust. 2 pkt 1 nie posiadał ppktu b wprowadzonego ustawą z 16.04.2004 r. (Dz. U. Nr 93, poz. 888) o zmianie ustawy Prawo budowlane. Według ówczesnego brzmienia tego przepisu należało badać zgodność budowy tylko i wyłącznie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zmiana ta, jak widać, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, brak bowiem jest zarówno planu zagospodarowania przestrzennego, jak i ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Nadto wskazać trzeba, iż konsekwencja nie dojścia do skutku postępowania legalizacyjnego w postaci obowiązku wydania decyzji nakazującej rozbiórkę jest taka sama zarówno na gruncie ustawy w brzmieniu przed wskazaną wyżej nowelizacją, jak i po niej. Stwierdzić należy, iż brak planu zagospodarowania, jak i ostatecznej decyzji ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu wyklucza całkowicie możliwość legalizacji samowoli budowlanej. Stwierdzenie takiej okoliczności obliguje organ do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę danego obiektu budowlanego. Sąd nie podziela poglądu skarżących dotyczącego możliwości badania zgodności budowy z ustaleniami poprzednio obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wskazać bowiem należy, iż przesłanki postępowania legalizacyjnego bada się na bazie aktualnego stanu prawnego. Tym samym również zgodność z planem, czy decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu należy badać w oparciu o aktualnie obowiązujące przepisy prawa. Wiąże się to nierozerwalnie ze swobodą planowania przestrzennego przyznaną gminie w przepisie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.). Dlatego też brak planu i konieczność jego uchwalenia nie uzasadnia przekonania strony, iż przeznaczenie danego terenu będzie identyczne z określonym przeznaczeniem w poprzednim planie. Stwierdzenie takie jest dowolne i nie może być zweryfikowane, dopóki na danym terenie nie zostanie uchwalony miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Z tych też względów nie można posługiwać się argumentacją wyrażoną w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 7 listopada 2003 r., bowiem orzeczenie to zapadło na gruncie odmiennego stanu faktycznego. W czasie orzekania przez Sąd obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego i możliwa była wówczas weryfikacja badania zgodności danej inwestycji z tym planem. Możliwości takiej nie ma aktualnie z przyczyn wskazanych powyżej. Zdaniem Sądu organ administracji nie dopuścił się również uchybień wskazanych w skardze przepisów prawa. Postępowanie prowadzone było poprawnie i nie stwierdzono żadnych wad zarówno o charakterze merytorycznym, jak też formalnym. Zatem decyzje administracyjne wydane w tej sprawie są zgodne z prawem, konsekwencją czego jest oddalenie skargi na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.). Mając powyższe na względzie, orzeczono jak w sentencji.