II SA/Lu 488/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia M. Zalewski, Sędziowie M. Fita (spr.), M. Wieczorek, Protokolant P. Gumieniak, po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2004 r. przy udziale sprawy ze skargi B. K. na decyzję Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie Nieważność decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej Uchylono zaskarżoną decyzję Zaskarżoną decyzją Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...], Nr [...] na podstawie art. 158 § 1 k.p.a. w związku z art. 37 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tj. Dz.U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 z późn. zm.) stwierdzono nieważność decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...], Nr [...] w sprawie stwierdzenia u B. K. choroby zawodowej "przerostowy nieżyt krtani". W uzasadnieniu decyzji Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny powołał się na definicję choroby zawodowej, za którą, zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych uważa się taką chorobę, która jest określona w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Poradnia Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w wydanym orzeczeniu lekarskim z dnia [...] grudnia 2000 r., Nr [...] rozpoznając u B. K. "przerostowy nieżyt krtani", ze względu jednak na przyjętą ocenę materiału dowodowego zebranego w dochodzeniu epidemiologicznym, iż brak było u skarżącej narażenia na nadmierny, długotrwały wysiłek głosowy, choroby zawodowej u niej nie rozpoznała. Mając na uwadze powyższe, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny stanął na stanowisku, iż decyzja Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego o stwierdzeniu choroby zawodowej u B. K. bez jej uprzedniego rozpoznania przez jednostkę organizacyjną upoważnioną do rozpoznawania i orzekania w takich sprawach stanowi rażące naruszenie § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 1983 r., Nr 65, poz. 294). Przedmiotowa decyzja wydana została wbrew orzeczeniu lekarskiemu o braku podstaw do rozpoznania u B. K. choroby odpowiadającej definicji choroby zawodowej zawartej w § 1 ust. 1 powołanego rozporządzenia. W związku z faktem, iż decyzja Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego stała się w toku instancji ostateczna i prawomocna, organ II instancji po uzyskaniu wiadomości od Kierownika Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy o jej wydaniu zastosował nadzwyczajny tryb uchylenia decyzji - stwierdzenie nieważności. Na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego B. K. złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie. W skardze swojej podniosła, iż zaskarżona decyzja jest nieuzasadniona w świetle faktu, iż postępowanie przeprowadzone w niniejszej sprawie wykazało, że rozpoznana u niej choroba "przerostowy nieżyt krtani", ujęta w wykazie chorób zawodowych, ma związek z jej pracą jako nauczyciela Medycznego Studium Zawodowego (w tym dyrektora szkoły) w latach 1982 - 1998. Ponadto krótko scharakteryzowała etapy postępowania w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej. W związku z tym skarżąca wniosła o kontrolę legalności wydanej decyzji. W odpowiedzi na skargę B. K. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Ponadto ustosunkował się do materiału dowodowego zebranego w rozpoznawanej sprawie, a zwłaszcza okresów i rodzaju wykonywanej przez skarżącą pracy, podnosząc, iż nie wymagała nadmiernego wysiłku głosowego. Za niewiarygodny uznał dowód przeprowadzony w postępowaniu wyjaśniającym - oświadczenie lek. med. J. K. - Ordynatora Oddziału Reumatologicznego Szpitala i Dyrektora SP ZOZ - zawarte w protokole z dnia [...] lutego 2003 r., w którym ten stwierdza, iż B. K. wykonywała swoją pracę pielęgniarki oraz nauczycielki bardzo sumiennie często wykorzystując swój czas prywatny i w związku z tym "narażenie na nadmierny wysiłek głosowy było znaczne, i długotrwałe". Stwierdził przy tym, iż tylko pracodawca może wypowiadać się w sprawie wymiaru i rodzaju pracy zatrudnionej osoby, a J. K. pracodawcą B. K. nigdy nie był. Na podstawie art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Materialno - prawną podstawą rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej stanowią przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U z 1983 r., Nr 65, poz. 294) w związku z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. z 2002 r., Nr 132, poz. 1115) obowiązującego od 3 września 2002 r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny rozpoznając sprawę B. K., błędnie zinterpretował przepis § 1 i 10 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych. Oba przepisy, zarówno § 1, w którym zawarta jest definicja choroby zawodowej, jak i § 10 ust. 1 ustalający kompetencję właściwego ze względu na siedzibę zakładu pracy inspektora sanitarnego do wydawania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej stanowią, że dla wydania decyzji w takiej sprawie muszą zaistnieć kumulatywnie dwie przesłanki: rozpoznanie jednostki chorobowej, która zamieszczona jest w wykazie chorób zawodowych oraz związek przyczynowy schorzenia z wykonywaną pracą. Istnienie związku przyczynowego ustala się w oparciu o przeprowadzone dochodzenie epidemiologiczne. Mając na uwadze przepisy rozporządzenia - § 7 i 8 , zważyć należy na fakt, iż określone w nim jednostki organizacyjne powołane są do "rozpoznawania" chorób zawodowych. Po dokonaniu oceny stanu zdrowia badanego przesyłają orzeczenie lekarskie wraz z posiadaną niezbędną dokumentacją państwowemu inspektorowi sanitarnemu. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, orzeczenie lekarskie wydane w ramach postępowania zmierzającego do rozpoznania choroby zawodowej ma charakter opinii. Nie wiąże zatem organu inspekcji sanitarnej (wyrok NSA z 3.12.1996 r. I SA 1350/96). Opinia taka nie zwalnia organu orzekającego od obowiązku dokonania oceny biegłego w granicach wskazanych w art. 80 k.p.a.(wyrok NSA z 5.11.1998 r. I SA 1200/98, podobnie wyrok NSA z 15.04.1998 r. I SA 2074/97). Mając na uwadze, iż zgodnie z art. 37 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tj. Dz.U. z 1998 r., Nr 90, poz. 575) w postępowaniu przed organami Inspekcji Sanitarnej stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, zważyć należy, że na zasadzie art. 80 w związku z art. 75 par. 1 kodeksu postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071) opinia biegłego podlega ocenie organu administracji publicznej. Natomiast właściwy inspektor sanitarny - w tym wypadku Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny zgodnie z § 10 ust. 1 powołanego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej. Bezsporne jest, że podejmując decyzję w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej organy inspekcji sanitarnej są związane rozpoznaniem choroby podanym w orzeczeniu lekarskim wydanym w trybie § 7 i 8 rozporządzenia R.M. w sprawie chorób zawodowych i nie są uprawnione do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej. Jednakże dokonane rozpoznanie choroby nie wyłącza uprawnień tych organów do własnej oceny wystąpienia przesłanek do stwierdzenia choroby zawodowej określonych w § 1 ust. 1 i 2 tego rozporządzenia (wyrok NSA z 24.02.1998 r., I SA 1520/97). Wynika to bezpośrednio z brzmienia § 10 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, który stanowi, że na podstawie orzeczenia, o którym mowa w § 8, oraz wyników dochodzenia epidemiologicznego właściwy ze względu na siedzibę zakładu pracy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzję o braku podstaw do jej stwierdzenia. Badając literalne brzmienie cytowanego przepisu należy podkreślić, iż wydanie decyzji następuje na podstawie: 1) "orzeczenia lekarskiego", 2) "wyników dochodzenia epidemiologicznego". Skoro te dwa elementy zostały wskazane rozdzielnie, pomimo że samo orzeczenie lekarskie zostaje wydane po uwzględnieniu wyników takiego dochodzenia, oznacza to, że są to dwa niezależne warunki wydania decyzji w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej przez właściwy organ inspekcji sanitarnej. Za taką wykładnią § 10 powołanego rozporządzenia przemawia również fakt, iż obecnie obowiązujące rozporządzenie (od 3 września 2002 r.) w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w sprawach z dnia 30 lipca 2002 r. (Dz.U.Nr 132, poz. 1115) w § 2 ust. 5 pkt 3 stanowi, że ocenę narażenia zawodowego przeprowadza w toku podejmowania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - państwowy powiatowy inspektor sanitarny. W niniejszej sprawie Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w wydając decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej "przerostowego nieżytu krtani" u B. K. oparł się na rozpoznaniu choroby określonym w orzeczeniu lekarskim wydanym przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy. Przedmiotowa jednostka chorobowa jest zamieszczona w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia R.M. w sprawie chorób zawodowych. Jednakże odmiennie od Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy ocenił wpływ wykonywanej przez skarżącą pracy na wystąpienie rozpoznanej choroby co skutkowało wydaniem decyzji o stwierdzeniu u niej choroby zawodowej. Postępowanie organu było zgodne z przepisami rozporządzenia R.M. w sprawie chorób zawodowych, mającymi zastosowanie w niniejszej sprawie. Gdyby bowiem przyjąć wykładnie przepisu - § 10 ust. 1 powołanego rozporządzenia R.M. w sprawie chorób zawodowych dokonaną przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego za prawidłową, należałoby też uznać, że kompetencje w sprawie orzekania o stwierdzeniu choroby zawodowej mają poradnie chorób zawodowych, kliniki chorób zawodowych oraz oddziały chorób zawodowych określone w § 7 rozporządzenia, a nie organy inspekcji sanitarnej. Wykładnia taka pozostawałaby w oczywistej sprzeczności z przepisami prawa, a w szczególności z art. 5 pkt 4 a) ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tj. Dz.U. z 1998 r., Nr 90, poz. 575 z późn. zm.) stanowiącym, że do zakresu działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej należy wydawanie decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzji o braku podstaw do jej stwierdzenia. Mając na uwadze powyższe, należy uznać, że decyzja Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...], Nr [...] stwierdzająca chorobę zawodową: przerostowy nieżyt krtani u B. K. wydana została zgodnie z prawem i w rozpoznawanej sprawie nie zachodziły przesłanki do stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji. Dlatego też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżoną decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na podstawie art. 145 par 1 pkt 1 a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) uznając, iż w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki z art. 156 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego niezbędne dla stwierdzenia nieważności decyzji.