II SA/Lu 496/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie stypendium szkolnego p o s t a n a w i a 1. umorzyć postępowanie sądowe w zakresie wniosku A. K. o zwolnienie od kosztów sądowych; 2. ustanowić dla A. K. adwokata z urzędu. Wnioskiem z dnia 4 czerwca 2016 r. skarżąca wniosła o ustanowienia adwokata z urzędu i zwolnienie jej od kosztów sądowych. Uzasadniając to żądanie oświadczyła, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem oraz trójką uczących się dzieci w wieku 16, 18 i 19 lat. Rodzina utrzymuje się wyłącznie z uprawy gospodarstwa rolnego o pow. 5,32 ha fiz. (7,57 ha przelicz.) oraz otrzymywanych świadczeń rodzinnych w kwocie [...]zł miesięcznie. Z posiadanych środków ponosi koszty utrzymania do których zaliczyła: składka KRUS (822 zł/kwartał), energia elektryczna (300 zł/2 miesiące), gaz (60 zł/miesiąc), wywóz nieczystości (120 zł/miesiąc), opał (1.800 zł/rok) oraz lekarstwa (200 zł/miesiąc). Z tych względów - jak podniosła - nie jest w stanie ponieść kosztów zainicjowanego postępowania sądowego. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: W punkcie wyjścia należy odnotować, że zakres wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy został przez niego oznaczony w pkt 4 druku urzędowego formularza wniosku PPF i w tym kształcie jest wiążący dla rozpoznającego wniosek. Intencją wnioskującego jest więc uzyskanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Tak zakreślone żądanie nie może jednak zostać rozpatrzone w całości. Zważyć bowiem należy, że wnioskujący, który zaskarżył decyzję wydaną w postępowaniu administracyjnym dotyczącym przyznania stypendium szkolnego, które stanowi rodzaj pomocy społecznej zwolniony jest od kosztów sądowych z mocy ustawy, jak stanowi art. 239 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), dalej powoływanej jako p.p.s.a. Tym samym wniosek o zwolnienie od kosztów był w rozpatrywanej sprawie zbędny i nie może być rozpoznany: niepodobna przecież wnioskodawcy ani przyznać tego, co i tak przysługuje mu z mocy ustawy, ani tym bardziej tego odmówić, oddalając jego wniosek. Pozostaje jedynie uznanie postępowania w przedmiocie prawa pomocy w tym zakresie za bezprzedmiotowe. Takie postępowanie podlega zaś umorzeniu na podstawie art. 249a p.p.s.a. (pkt 1 sentencji). W tym stanie rzeczy merytoryczne rozstrzygnięcie wniosku o przyznanie prawa pomocy sprowadzało się do zbadania podstaw ustanowienia pełnomocnika z urzędu, tj. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). W tym natomiast zakresie ustawodawca uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a). Prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (zasada ta znalazła wyraz w art. 199 p.p.s.a.). Dlatego też może ono zostać przyznane wyłącznie osobie, która pomimo dokonania oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia jedynie koniecznych kosztów związanych z podstawowymi potrzebami życiowymi nie jest w stanie zgromadzić środków wystarczających na pokrycie przewidywalnych obciążeń finansowych związanych z postępowaniem. Mając powyższe na uwadze w zestawieniu z sytuacją dochodową i majątkową skarżącej należało stwierdzić, że wykazała ona, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego związanych z ustanowieniem pełnomocnika z urzędu. W szczególności niskie dochody, brak oszczędności oraz wartościowych składników majątku, które mogłyby zostać spieniężone na pokrycie kosztów sądowych, pozwalają na stwierdzenie, że nie jest ona w stanie z posiadanych środków pokryć tych kosztów, co uzasadnia uwzględnienie wniosku w tym zakresie (pkt 2 sentencji). Zapadłe orzeczenie oznacza, że skarżąca zwolniona jest w niniejszym postępowaniu sądowym od kosztów sądowych, jak również przyznano jej adwokata, bez obowiązku ponoszenia przez nią kosztów zastępstwa procesowego. Adwokat ten zostanie wyznaczony przez Okręgową Radę Adwokacką w L., o czym strona zostanie poinformowana. Mając zatem na uwadze powyższe, referendarz sądowy działając na podstawie ww. przepisów orzekł jak na wstępie.