II SA/Lu 498/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Hałabis, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Beata Basak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 marca 2015 r. sprawy ze skargi S. K. i J. K. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wydania nakazu montażu barier śniegowych I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. znak [...]; II. przyznaje [...] D. P. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014r. Nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowalnego w L. – po rozpatrzeniu zażalenia S. K. i J. K. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. z dnia [...] lutego 2014r. Nr [...] odmawiające wszczęcia postępowania administracyjnego na wniosek S. K. i J. K. w sprawie wydania nakazu montażu barier śniegowych na dachu budynku inwentarskiego, położonego na działce nr [...] w Z. – utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że w dniu [...] lutego 2014r. do PINB w Z. wpłynął wniosek S. i J. K. w sprawie bliskiego usytuowania budynku obory, należącej do E. M., od granicy ich działki, co powoduje, że spadający śnieg z dachu obory niszczy ich płot. Organ pierwszej instancji postanowieniem wydanym na podstawie art. 61a § 1 kpa odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego uznając, że wnioskodawcy nie są stroną w sprawie użytkowania obory. W zażaleniu na to postanowienie żalący się podnieśli, że przedmiotowa obora usytuowana jest w odległości [...] m od granicy ich działki. Wykonana jest z bali drewnianych, a w ścianie od strony granicy z działką sąsiednią są dwa otwory okienne. W ocenie organu odwoławczego zaskarżone rozstrzygnięcie należało uznać za prawidłowe. Zgodnie z art. 61 § 1 kpa postępowanie wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Przepis art. 61a § 1 kpa stanowi, że żądanie o którym mowa w art. 61 nie może być wszczęte, gdy zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn i wówczas organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Stosownie do art. 28 kpa stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Musi zatem istnieć norma prawna przewidująca w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do konkretnego podmiotu możliwość wydania określonego aktu. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dana osoba jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającego stanowić podstawę skierowania żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji. Gdy składający wniosek nie może swego zainteresowania poprzeć przepisami prawa materialnego, to jego interes należy traktować jako faktyczny, a nie prawny. Interes faktyczny nie tworzy zaś legitymacji procesowej. W sprawie niniejszej skarżący nie mają interesu prawnego, a jedynie faktyczny. Kwestie użytkowania obiektu budowlanego regulują przepisy rozdziału 6 ustawy Prawo budowlane, zatytułowany "Utrzymanie obiektów budowlanych". W myśl art. 61 właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2 ustawy. W myśl art. 5 ust. 2 ustawy obiekt budowlany należy użytkować w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, w szczególności w zakresie związanym z wymaganiami, o których mowa w ust. 1 pkt 1-7. Natomiast o poszanowaniu, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich jest mowa w art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego. W obecnym stanie prawnym właściciele nieruchomości sąsiednich nie są stronami w postępowaniu z zakresu rozdziału 6 Prawa budowlanego. Zatem stroną postępowania prowadzonego w trybie art. 66 Prawa budowlanego jest wyłącznie właściciel nieruchomości lub jej zarządca. Stanowisko takie znajduje uzasadnienie m.in. w wyroku NSA z 4 lipca 2007r. sygn. akt II OSK 999/06, a także w wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 7 października 2009r. sygn. akt II SA/Wr 147/09. W sytuacji, gdy S. i J. K. nie są właścicielami przedmiotowej obory ani jego zarządcami, a są właścicielami sąsiedniej nieruchomości nie mają w niniejszej sprawie interesu prawnego, gdyż brak jest normy prawa materialnego pozwalającej przyznać im przymiot strony. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższe rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. wnieśli S. K. i J. K. Podnieśli, że przedmiotowa obora na sąsiedniej działce znajdująca się zaledwie [...] m od granicy, z okapem dwuspadowego dachu zbliżonym na [...] m od ich posesji i posiadająca dwa duże otwory okienne w ścianie od strony granicy z ich działką nie tylko powoduje szkody na ich posesji (zsuwający się śnieg niszczy ogrodzenie i tunel foliowy) ale stwarza również zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi oraz bezpieczeństwa mienia. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że Sąd, rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza przepisów prawa materialnego lub przepisów prawa administracyjnego. Sąd, zgodnie z art. 134 § 1 tejże ustawy nie jest związany granicami skargi, co oznacza, że z urzędu bierze on pod rozwagę i te naruszenia prawa, które nie zostały objęte skargą. W rozpatrywanej sprawie skargę należy uznać za zasadną albowiem zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem prawa. Odmawiając wszczęcia postępowania administracyjnego na wniosek skarżących organy nadzoru budowlanego obu instancji przyjęły, że postępowanie administracyjne, którego wszczęcia domagali się S. K. i J. K. byłoby prowadzone w razie jego wszczęcia w trybie art. 66 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2013r., poz. 1409). Dotyczyłoby ono bowiem utrzymania obiektu budowlanego (budynku inwentarskiego) usytuowanego na sąsiedniej działce nr 282 w należytym stanie technicznym. W postępowaniu prowadzonym w trybie przepisów rozdziału 6 ustawy Prawo budowlane, właściciele sąsiedniej nieruchomości nie mają przymiotu strony, a zatem nie może być ono wszczęte na ich wniosek. Stanowisko takie należy uznać za błędne, a co najmniej za przedwczesne. Rozdział 6 ustawy Prawo budowlane zatytułowany "Utrzymanie obiektów budowlanych" zawiera przepisy mające na celu zapewnienie właściwego użytkowania obiektów budowlanych, zgodnie z ich przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymania tych obiektów w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia ich właściwości użytkowych i sprawności technicznej. Przepisy te regulują zatem obowiązki właścicieli i zarządców obiektów budowlanych oraz uprawnienia organów nadzoru budowlanego do kontroli i egzekwowania wywiązywania się z tych obowiązków. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, skarżący nie podnosili w swoim wniosku, pismach i odwołaniu od postanowienia organu pierwszej instancji, iż właściciele przedmiotowego budynku inwentarskiego usytuowanego na sąsiedniej nieruchomości użytkują go niezgodnie z przeznaczeniem i nie dbają o utrzymanie go w należytym stanie technicznym i estetycznym. Szkodliwego oddziaływania tego obiektu budowlanego na ich nieruchomość upatrywali nie z zaniedbania właścicieli obiektu w zakresie obowiązków określonych w art. 61 ustawy Prawo budowlane i nie domagali się prowadzenia postępowanie w trybie art. 66 tejże ustawy. Podnosili bowiem, że przedmiotowy obiekt budowlany usytuowany jest w odległości zaledwie [...] m od granicy działki, posiada otwory okienne w ścianie od strony granicy i dach dwuspadowy z okapem odległym od strony granicy. Rzeczą organu było zatem rozważenie, czy w sprawie nie powinno być wszczęte i prowadzone (na wniosek albo z urzędu) postępowanie mające na celu ustalenie, czy przedmiotowy obiekt został zaprojektowany i wybudowany w sposób określony w art. 5 ust.1 ustawy i jakie ewentualnie działania naprawcze powinny zostać podjęte w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z wymogami technicznymi obowiązującymi w budownictwie. W postępowaniu prowadzonym w sprawie doprowadzenia obiektu zrealizowanego niezgodnie z przepisami Prawa budowlanego do stanu zgodnego z prawem, właściciel sąsiedniej nieruchomości na którą taki obiekt oddziaływuje, ma interes prawny, a co za tym idzie i przymiot strony postępowania. Ubocznie należy zauważyć, iż dominujący w orzecznictwie pogląd, że właściciele sąsiednich nieruchomości nie mają uprawnień strony w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 66 Prawa budowlanego nie jest poglądem wyłącznym. Zarówno w orzecznictwie jak i w literaturze wyrażane było stanowisko, że interes prawny właściciela nieruchomości sąsiedniej może wynikać m.in. z przepisów prawa cywilnego o ochronie własności (art. 222 i następne kodeksu cywilnego). Na taką możność wskazywano w szeregu orzeczeń NSA (np. w wyroku z 30 czerwca 1999r. sygn. IV SA 629/97 – LEX nr 47855, w wyroku z 2 lipca 1998r. sygn. IV SA 1306/06 – LEX nr 45158, w wyroku z 19 stycznia 1982r. sygn. SA/Kr 517/81 – ONSA 1982 nr 1, poz.11). Pogląd o dopuszczalności oparcia interesu prawnego na normie prawa cywilnego znalazł akceptację w glosie S. Jędrzejewskiego do wyroku NSA z 24 stycznia 1996r. IV SA 744/94 – OSP 1997, nr 4, poz.82, glosie J. Zimmermanna do wyroku NSA z 2 lutego 1996r. IV SA 846/95 – OSP 1997, nr 4, poz.83. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ppsa orzekł jak w pkt I sentencji. Orzeczenie o kosztach uzasadnia przepis art. 250 ppsa w związku z § 19 i § 18 ust. 1 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jedn. Dz.U. z 2013r., poz. 461).