II SA/Lu 498/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędzia NSA Witold Falczyński, Protokolant Starszy asystent sędziego Bartłomiej Pastucha, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 listopada 2017 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz P. K. 500 (pięćset) złotych kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] września 2016 r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r. poz. 290 ze zm.) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. nakazał D. R. - K. i P. K. wykonanie dodatkowej poręczy mocowanej bezpośrednio do ściany klatki schodowej przed lokalem mieszkalnym nr [...] w budynku przy ul. [...] w L. w terminie do [...] listopada 2016 r. w celu doprowadzenia klatki schodowej do stanu zgodnego z prawem. Od powyższej decyzji odwołanie złożył S. M., wnosząc o nakazanie D. R. - K. i P. K. rozbiórki zabudowy spocznika na klatce schodowej przed lokalem mieszkalnym nr [...] wraz z demontażem stolarki drzwiowej występującej w zabudowie, wykonanie wyłazu na dach oraz wywietrznika. D. R. - K. i P. K. wykonali dodatkową poręcz mocowaną bezpośrednio do ściany klatki schodowej przed lokalem mieszkalnym nr [...] w budynku przy ul. [...] w L.. Decyzją z dnia [...] marca 2017 r., znak: [...], wydaną po rozpoznaniu odwołania S. M., L. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. uchylił decyzję organu pierwszej instancji w całości i na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z ust. 7 Prawa budowlanego nakazał P. K. i D. R.-K. wykonanie robót budowlanych polegających na rozbiórce zabudowy spocznika o wym. 2,57m x 2,57m na ostatniej kondygnacji klatki schodowej przy lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...] wraz z demontażem stolarki drzwiowej występującej w zabudowie oraz demontażem poręczy mocowanej bezpośrednio do ściany klatki schodowej w terminie do dnia [...] czerwca 2017 r. w celu doprowadzenia klatki schodowej do stanu zgodnego z prawem. Organ odwoławczy ustalił, że zabudowanie spocznika na ostatniej kondygnacji klatki schodowej przed lokalem mieszkalnym nr [...], należącym do małżonków K. w budynku przy ul. [...] w L. nastąpiło po wydaniu decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego miasta L. z dnia [...] grudnia 2003 r., znak: [...], udzielającej inwestorowi budynku - Przedsiębiorstwu Budowlanemu "B.-D. Sp. z o.o. w L. pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego zlokalizowanego przy ul. [...]/segment A,B,C,D,E/ w L.. Tę okoliczność, zdaniem organu, potwierdza zgromadzona w toku postępowania dokumentacja w postaci kserokopii rzutu piętra segmentu C budynku mieszkalnego przy ul. [...] w L., stanowiącego załącznik do decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, z którego wynika jednoznacznie, że spocznik znajdujący się na ostatniej kondygnacji trzeciego piętra tego budynku nie jest zabudowany. Zabudowanie spocznika na klatce schodowej oraz wstawienie ościeżnicy drzwiowej dla drzwi drewnianych organ odwoławczy zakwalifikował jako wykonanie przebudowy budynku w rozumieniu art. 3 pkt 7a Prawa budowlanego. Organ ustalił następnie, że wykonanie tego rodzaju robót budowlanych wymagało uzyskania pozwolenia na budowę, gdyż przebudowa budynku nie została wymieniona w art. 29 Prawa budowlanego. Organ wyjaśnił, że skoro ani obecni, ani poprzedni właściciele lokalu nr [...] nie uzyskali wymaganego prawem pozwolenia na przebudowę klatki schodowej poprzez zabudowanie spocznika, zaistniały podstawy do wszczęcia postepowania naprawczego, stosownie do treści art. 51 ust. 1 i ust. 7 w związku z art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego. W ocenie organu drugiej instancji, wykonanie zabudowy spocznika wraz z zamontowaniem poręczy zmieniło parametry użytkowe części budynku, zmniejszając powierzchnię klatki schodowej i oddzielając dotychczasową cześć wspólną korytarza na ostatniej kondygnacji od reszty klatki schodowej, wpływając przez to istotnie na wymagania dotyczące bezpieczeństwa w budynku i warunków jego użytkowania. Organ uznał, że brak spocznika i wykonanie poręczy przy ścianie klatki schodowej w tym budynku nie spełnia wymagań zawartych w § 68 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U z 2015 r. poz. 1422), zgodnie z którym szerokość użytkowa biegu dla budynków mieszkalnych wielorodzinnych powinna wynosić 1,2 m, a szerokość użytkowa spocznika - 1,5 m (ust. 1). Organ wyjaśnił, że szerokość użytkową schodów, w świetle art. 68 ust. 4 powołanego rozporządzenia mierzy się między wewnętrznymi krawędziami poręczy, a w przypadku balustrady jednostronnej - między wykończoną powierzchnią ściany a wewnętrzną krawędzią poręczy tej balustrady. Szerokości te nie mogą być ograniczane przez zainstalowane urządzenia oraz elementy budynku. Skoro, jak podniósł organ, w niniejszym przypadku szerokość użytkowa schodów wynosi 1,10 m, co stanowi naruszenie § 68 ust. 1 rozporządzenia, konieczne było nakazanie rozbiórki zabudowy spocznika wraz z demontażem stolarki drzwiowej występującej w zabudowie oraz demontażem poręczy mocowanej bezpośrednio do ściany klatki schodowej w celu doprowadzenia klatki schodowej budynku do stanu zgodnego z prawem. Skargę na powyższą decyzję wniósł P. K., zarzucając: 1) naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez brak dostatecznych ustaleń dotyczących daty realizacji spocznika, co ma istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, 2) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane poprzez przyjęcie, że roboty budowlane polegające na wykonaniu zabudowy klatki schodowej stanowią samowolę budowlaną podlegającą rozbiórce. W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi drugiej instancji do ponownego rozpatrzenia. Skarżący podniósł, że organ drugiej instancji, przyjmując, że zabudowa spocznika nastąpiła po wydaniu decyzji o pozwoleniu na użytkowanie budynku przy ul. [...] w L., pominął zeznania jego i jego żony oraz oświadczenie poprzednich właścicieli lokalu nr [...] - A. i A. J.. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Na wstępie należy podkreślić, że organ odwoławczy dokonał prawidłowej kwalifikacji robót budowlanych na klatce schodowej przy lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...] w L.. Zabudowa spocznika klatki schodowej wraz z montażem w tej zabudowie ościeżnicy drzwiowej stanowi przebudowę budynku w rozumieniu art. 3 pkt 7a Prawa budowlanego. W wyniku tych robót budowlanych doszło bowiem do zmiany parametrów użytkowych i technicznych budynku, nie będących parametrami charakterystycznymi. Powstała ścianka działowa, która w trwały sposób przekształciła substancję budynku, stając się jego elementem konstrukcyjnym. Jej wykonanie doprowadziło do zmiany powierzchni samodzielnego lokalu mieszkalnego. Część klatki schodowej, która – jako niezabudowana – stanowiła część wspólną budynku, stała się po zabudowaniu częścią lokalu nr [...], z której mogą korzystać jedynie właściciele tego lokalu. Nie ma zatem wątpliwości co do prawidłowości stanowiska organu odwoławczego w tym zakresie. Bezsporne jest, że przebudowa klatki schodowej przy lokalu nr [...] została zrealizowana bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Przebudowa budynku wielorodzinnego nie była bowiem w dacie wydania zaskarżonej decyzji wymieniona w art. 29 Prawa budowlanego, zawierającym zamknięty katalog robót budowlanych nie objętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę. Przedmiotem sporu jest natomiast data przebudowy klatki schodowej, a ściślej, okoliczność, czy nastąpiła ona przed uzyskaniem przez inwestora ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, tj. przed dniem [...] grudnia 2003 r., czy też po tym terminie. Od ustalenia tej okoliczności zależy bowiem dopuszczalność wszczęcia postępowania naprawczego na podstawie art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego. Wydanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie ma takie znaczenie, że objęte tą decyzją roboty budowlane nie mogą podlegać ponownemu sprawdzaniu pod kątem legalności przez organ nadzoru budowlanego. W takiej sytuacji, kiedy roboty budowlane zostały zrealizowane, a następnie uzyskano pozwolenie na użytkowanie, to nie ma prawnych możliwości prowadzenia postępowania naprawczego, o jakim mowa w art. 50-51 Prawa budowlanego. Decyzja o pozwoleniu na użytkowanie jest bowiem swoistym potwierdzeniem legalności realizacji obiektu budowlanego (tak m. in. wyroki NSA: z dnia 9 kwietnia 2013 r., II OSK 2370/11, Lex nr 1337347, z dnia 15 lutego 2013 r., II OSK 1958/1 1, LEX nr 1358478, z dnia 20 maja 2011 r., II OSK 887/10, LEX nr 992654, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 18 kwietnia 2013 r., II SA/G1 1430/12, LEX nr 1320781). W niniejszej sprawie organy przyjęły, że zabudowa spocznika przy lokalu nr [...] miała miejsce już po wydaniu przez organ nadzoru budowlanego pozwolenia na użytkowanie budynku, w którym ten lokal się znajduje. Potwierdzeniem powyższego ma być, zdaniem organu odwoławczego, dołączony do decyzji o pozwoleniu na użytkowanie rzut klatki schodowej w segmencie C. Wbrew stanowisku organu, nie można uznać tego dokumentu za dowód na okoliczność, że w dacie wydania pozwolenia na użytkowanie spocznik nie był zabudowany. Przede wszystkim dokument ten nie jest w żaden sposób opisany. Wprawdzie na rzucie klatki schodowej przy lokalu nr [...] nie ma zaznaczonej zabudowy spocznika, ale wobec braku jakiegokolwiek potwierdzenia, że rzut powstał jako załącznik do decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, nie można uznać tego za dowód na okoliczność, że w dacie wydania tego pozwolenia zabudowy jeszcze nie było. Przeciwnie, adnotacje wykonane na tym dokumencie wskazują, że jest to fragment projektu budowlanego z naniesionymi zmianami (k. 92 akt adm.). Wynika z niego zatem co najwyżej, że zabudowa spocznika klatki schodowej przy lokalu nr [...] na ostatniej kondygnacji budynku przy ul. [...] nie była przewidziana w projekcie budowlanym, czego żadna ze stron nie kwestionowała. Ponadto, co istotniejsze, w aktach sprawy znajduje się fragment dziennika budowy Nr [...] z dnia [...] marca 2003 r. (pkt 8: "Odstępstwa od projektu budowlanego i sztuki budowlanej, zmiany materiałów bud., sposobu prowadzenia robót, odstępstwa od warunków pozwolenia na budowę, itp." k. 93 akt adm.), w którym jednoznacznie wskazano, że "w trakcie realizacji robót dokonano zmian odnośnie do zabudowy części klatki schodowej (...). Spocznik o wymiarach 2,56m x 1,80m został zabudowany ścianką belitową o grubości 10 cm". Powyższy zapis w dokumencie datowanym na [...] marca 2003 r. zaprzecza stanowisku organu odwoławczego, że zabudowa spocznika została zrealizowana po dniu [...] grudnia 2003 r., a zatem po dacie uzyskania pozwolenia na użytkowanie. Organ odwoławczy pominął ten dowód, a rozstrzygniecie w sprawie wydał, opierając się na dokumencie, który nie stanowi dowodu na okoliczność mającą w sprawie kluczowe znaczenie, tj. datę wykonania zabudowy spocznika. Naruszył tym samym w sposób istotny art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., obligujące organ administracji do podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy. W związku z powyższym sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej p.p.s.a.). Rozstrzygniecie w przedmiocie zwrotu kosztów postepowania zostało wydane na podstawie art. 200 p.p.s.a. Ponownie rozpoznając sprawę, organ odwoławczy przeprowadzi postępowanie z uwzględnianiem dyrektyw wynikających z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a w razie potrzeby również z art. 136 tej ustawy i ustali, czy zabudowa spocznika na klatce schodowej przy lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...] nastąpiła przed wydaniem pozwolenia na użytkowanie tego budynku, tj. przed [...] grudnia 2003 r., czy też po tej dacie. W razie ustalenia, że roboty te zostały zrealizowane przed wydaniem pozwolenia na użytkowanie, organ umorzy postępowanie naprawcze jako bezprzedmiotowe. Mając na uwadze powyższe, sąd orzekł, jak w sentencji.